Кіріспе
Чечен содыр; 2000 жылдан 2004 жылға дейін Чеченстан басшысы. Ахмат Хаджи Абдулхамидович Кадыров (23 тамыз 1951 – 9 мамыр 2004) – Ресей саясаткері және революционер, 1990 жылдары Бірінші Чечен соғысы кезінде және одан кейін Чечен Республикасы Ичкерияның Бас мүфтиі қызметін атқарды. Екінші Чечен соғысы басталғанда ол тарап ауысып, Ресей үкіметіне қызмет етуді ұсынды, кейіннен 2000 жылдың шілдесінен бастап әкімшілік басшысы болып қызмет еткеннен кейін 2003 жылдың 5 қазанынан бастап Чечен Республикасының Президенті болды. 2004 жылдың 9 мамырында Грозныйда Жеңіс күніне арналған естелік шеру кезінде чечен исламистері оны бомба жарылысынан өлтірді. Оның ұлы Рамзан Кадыров, әкесінің жасағын басқарған, 2007 жылдың наурыз айында Чечен Республикасының Президенті болып оның орнын басты.
Akhmat Khadzhi Abdulkhamidovich Kadyrov (23 August 1951 – 9 May 2004) was a Russian politician and revolutionary who served as Chief Mufti of the Chechen Republic of Ichkeria in the 1990s during and after the First Chechen War. At the outbreak of the Second Chechen War he switched sides, offering his service to the Russian government, and later became the President of the Chechen Republic from 5 October 2003, having acted as head of administration since July 2000. On 9 May 2004, he was assassinated by Chechen Islamists in Grozny, by a bomb blast during a Victory Day memorial parade. His son, Ramzan Kadyrov, who led his father's militia, became his successor in March 2007 as the President of the Chechen Republic.
Ерте өмір
Ахмад Абдулхамидович Кадыров 1951 жылы 23 тамызда Қазақ КСР-інің Қарағанды қаласында, Чечнядан жер аударылған шешен отбасында дүниеге келді. Чешендер мен ингуштардың жер аудару кезінде оның отбасы Чечнядан қуылған болатын. 1957 жылдың сәуір айында оның отбасы Чечен-Ингуш АССР-інің Шалинский ауданына қайтып келді. 1980 жылы Бухарадағы Мир-и-Араб медресесінде ислам дінін оқыды, ал 1982-1986 жылдары Өзбек КСР-інің Ташкент қаласындағы Ислам университетінде білім алды. 1990 жылдардың басында ол Чечняға оралып, Курчалой ауылында Ислам институтын құрды. Чеченстан тәуелсіздік жариялағаннан кейін, ол президент Жохар Дудаевтің қолдаушысы болды. Кадыров Бірінші Чечен соғысында Чечен жағынан жасақ командирі ретінде белсенді түрде күресті. 1995 жылы ол Чечен Республикасы Ичкерияның бас мүфтиі және Чечен Республикасы мұсылмандарының рухани басқармасының төрағасы болып тағайындалды. Мәскеу мен чечен сепаратистері арасындағы қақтығыс басталғаннан кейін Кадыров: "Бізде миллион чечен және 150 миллион орыс бар. Егер әр чечен 150 орысты өлтірсе, біз жеңіске жетеміз" деді.
Екінші чечен соғысы
Бірінші соғыс негізінен ұлтшылдық үшін болды, ал Чечняның де-факто тәуелсіздігінен кейін 1999 жылға қарай чечен күштерінің көп бөлігі жихадистерге айналды, мысалы, чечен муджахидтері. Бас мүфти ретінде Қадыров ваххабизмді сынады, оған көптеген шетелдік содырлар мүкімдік танытты. 1999 жылдың басында Қадыров қарулы жасақ алдында сөйлеген сөзінде, ел олардың артында екенін, соңғы зорлықтың себебі христиандық және шетелдік араласу екенін, олар табандылықпен және сеніммен күресін жалғастыруы керектігін айтты. Бірақ 1999 жылдың күзінде қарсылық қозғалысының жетекші тұлғасы болған Қадыров көтерілістен бас тарды және Екінші Чечен соғысында Ресейдің федералды күштеріне қолдау көрсетті. Аслан Масхадов оны дереу Бас мүфти лауазымынан босатты, бірақ бұл жарлықты Қадыров қабылдамады, ол бірнеше айдан кейін азаматтық төрағалық қызметіне байланысты өзінен бас тартты. Джеймс Хьюздің сөзінше, Қадыровтың бұл бетбұрысы жеке амбициясымен және чечен халқының қиын жағдайына алаңдаушылықпен байланысты болуы мүмкін, сонымен қатар көтерілістегі ваххабилердің өсіп келе жатқан ықпалынан қорқуы да себеп болды. 2000 жылдың маусым айында Ресей күштері Чечняны бақылауға алғаннан кейін, Қадыров Ресей президенті Владимир Путиннің жарлығымен Чечен Республикасы әкімшілігінің басшысы болып тағайындалды, бұл Конституция қабылданғанға дейін уақытша кезеңдік лауазым болды және болашақта Чечен Республикасы Президентінің лауазымына дейінгі алғышарт еді. Оның кіші ұлы Рамзан Қадыров әкесінің жасағын басқарды және 2007 жылдың наурыз айында Чечняның премьер-министрі және президенті болып тағайындалды.
Өлім және мұра
2004 жылғы 9 мамырда Грозный қаласында Кеңес Одағының Жеңіс күніне арналған таңертеңгі шеру кезінде "Динамо" футбол стадионының арнайы орындықтарында жарылыс болды, салдарынан Кадыров сол жерде қаза тапты. Оның екі күзетшісі, Чечен Республикасы Мемлекеттік Кеңесінің төрағасы, Рейтер агенттігінің журналисі және тағы оннан астам адам көз жұмды (кейінірек 30-дан астам адамның қаза тапқаны хабарланды). Тағы 56 адам жарақат алды, олардың ішінде Чечнядағы ресейлік күштердің қолбасшысы, генерал-полковник Валерий Баранов та болды, ол жарылыстан бір аяғын жоғалтты. Бомбаның жақында жасалған жөндеу жұмыстары кезінде тіреуші бағананың бетонына орнатылғаны айтылды. Чечен исламистік тәуелсіздік күресушілерінің жетекшісі Шамил Басаев бұл шабуыл үшін 50 мың доллар төлегенін кейіннен мойындады. Грозныйдағы Ахмад Кадыров мешіті және Израильдегі Абу Гош ауылындағы Ахмад Хаджи Кадыров мешіті оның құрметіне аталды. 2017 жылғы 7 маусымда "Терек Грозный" футбол клубы Кадыровтың есімімен "Ахмат Грозный" деп өзгертілді.