Кіріспе

Канадалық саясаткер (1886–1942)
Канадалық саясаткер Эндрю Стефан Шандро (3 сәуір, 1886 – 13 қаңтар, 1942) – Украинада туған канадалық саясаткер. 1913 жылы ол Альберта заң шығарушы жиналысында қызмет атқарған алғашқы украин канадалық азамат болды.

Ерте өмір

Эндрю Стефан Шандро 1886 жылдың 3 сәуірінде Руский Банилов Буковина қаласында Стефан Шандро мен оның әйелі Анастасияның (құрмет аты Осташек) отбасында дүниеге келді. Ол Канаданың украин православие шіркеуінің мүшесі болды. Оның әкесінің әкесі судья, ал әкесінің інісі австро-венгер армиясының генералы болған. Ол 1899 жылы ата-анасымен бірге Австро-Венгрия империясынан Канадаға көшіп келіп, Солтүстік Саскачеван өзенінің жанында Альберта штатының Эндрю қаласының солтүстік-шығысында қоныстанды. Ол белгілі фермер болып, Альберта штатының Шандро деген ауылдың пошта бастығы болды. 1905 жылы Буковинадан Николи Ховрелактың қызы Роза Ховрелакқа үйленді; олардың алты баласы болды. Шандро Эдмонтон бизнес колледжінде білім алып, 1907 жылы Доминион жерлері заңы бойынша федералдық үй шаруашылығы инспекторы болды. 1916 жылдың жазында ол Виннипегте Ольга Крафтқа үйленді. Ольга 1918 жылдан кейін Польша мемлекетіне айналған жерлерден Манитобаға көшіп келген Леонтания Крафт пен оның күйеуі Уильямның (қайтыс болған) кіші қызы еді. Эндрю мен Ольганың Ванда есімді бір қызы болды, соның арқасында Эндрюдің жалпы саны жеті балаға жетті. Эндрю мен Ольга ұзақ ажырасып, 1937 жылы ажырасу рәсімі аяқталды.

Саяси өмір

Шандро 1913 жылғы жалпы сайлауда Уитфорд округінде Альберта заң шығарушы органына либералдық кандидат ретінде түсті. Ол жеңіске жетіп, үш қарсыласын, оның ішінде Пол Рудикті жеңді, бірақ сот сайлауды күштен шығарды. Альберта Жоғарғы сотының судьясы Джеймс Хайндман 1907 жылғы даулы сайлау туралы заңға сәйкес Шандроны пара беру және жеке сыбайлас жемқорлық үшін кінәлі деп тапты. Ол өзінің және ағасы Александр Шандроның сайлаушыларды Шандроға дауыс беруге ынталандыру үшін екі адамға жасаған төлемдері үшін кінәлі деп танылды. Шандро сайлауға қатысуға тыйым салуға қарсы апелляция берді, және Жоғарғы сот судьясы Николас Дюбуа Доминик Бектың шешімімен Шандро пара беруде кінәлі екені, бірақ сыбайлас жемқорлық әрекеттерінде емес екені анықталды, сондай-ақ сайлауға қатысуға тыйым салу күштен шығарылды. Ол 1915 жылғы 15 наурызда өткен қайта сайлауда қайта сайланды. Пол Рудик Шандроға қарсы азаматтық талаптар қойды, бұл сайлау кезінде болған оқиғаға байланысты туындады, онда Шандро Рудикті либералдық бас прокурор Чарльз Уилсон Кростың хатын жалған жасады деген айыппен тұтқындады. Рудик бұл хатты өзінің сайлауалды кампаниясы барысында биліктегі либералдық үкіметтен өзінің кандидатурасын қолдау дәлелі ретінде пайдаланды, онда «Сізге алдағы сайлауда сәттілік тілеймін және ізгі тілектермен» деген сөздер келтірілген. Шандро Рудикке қарсы қылмыстық іс қозғады, нәтижесінде ол тұтқындалды, бірақ кейіннен айыптар алынып тасталды. Азаматтық іс бойынша Рудикке 1200 доллар және сот шығындары төленді, судья Дэвид Линч Скотт Шандроның айыптауларға негізгі себептер болмағанын және «ашкереу ниетпен» әрекет еткенін анықтады. Үшінші заң шығарушы жиналыста, жиналыс Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарулы күштерде қызмет ететін заң шығарушы жиналысының мүшелерін мақтан тұтатын «Заң шығарушы жиналысының белсенді қызметтегі мүшелерін құрметтеу туралы сайлау актісіне» (58-құжат) түзетулер енгізді. Актіде жиналыстың он бір мүшесі тізілген, және олар 4-ші Альберта заң шығарушы жиналысының мүшелері болып тағайындалды және сайланды деп есептелді, олардың ішінде соғыс кезінде Канада экспедициялық корпусында лейтенант болып қызмет еткен Эндрю Шандро да болды. Шандроның мақталуына қатысты дау болды, өйткені ол 218-ші батальонға жауынгерлік мақсаттармен орналастырылды және жауынгерлік қимылдарға қатысу үшін шетелге жіберілмеді. Шандро тағайындалғанға дейін заң шығарушы жиналысқа офицерлік форма киіп кірді, бұл округтің басқарушы офицерінен форма киюді тоқтату туралы хат алуға себеп болды. Шандро бұйрыққа бағынбады және бір айдан астам уақыт бойы жұрт алдында форма киіп жүрді. 1921 жылғы сайлауда Шандро техникалық түрде Уитфорд окрусі үшін Альберта Біріккен фермерлері (UFA) кандидатының тіркеу қағаздары қабылданбағаннан кейін мақтау арқылы қайта сайланды. Сайлау комиссиясы UFA кандидатының аты дұрыс жазылмағандықтан Шандроны жеңімпаз деп жариялады. Бас прокурор Джон Роберт Бойль сайлау комиссиясына орфографиялық қатеге байланысты орынды даусыз қалдыруға үкіметтің ниеті жоқ екенін және сайлау өткізілуі керек екенін мәлімдеді. Сайлау нәтижесінде UFA үкіметі құрылғаннан кейін оның сайлау нәтижесіне шағым түсті. Сот сайлауды күштен шығарды және 1922 жылдың 10 шілдесінде қосымша сайлау өтті. Шандро жеңілді, бұрынғысы тыйым салынған UFA кандидаты орынды жеңіп алды.

Кейінгі өмірі

1940 жылы Шандро төрт ақшалай астық билетін ұрлап, оларды жалған екенін білген күйінде қолданғаны үшін айыпталды. 1940 жылдың мамыр айында Альберта Жоғарғы соты оны кінәсіз деп таныды. Оның шөбересі Тайлер Шандро 2019 жылдан бері Калгари-Акадия сайлау округінен Альберта заңнамалық жиналысының депутаты болып табылады.