Кіріспе

Кубалық-америкалық ғалым (1967-2013)

Хосе Эстебан Муньос (9 тамыз 1967 – 3 желтоқсан 2013) – орындаушылық зерттеулер, визуалды мәдениет, квир теориясы, мәдени зерттеулер және сын теориясы салаларындағы кубалық-америкалық ғалым. Оның тұңғыш кітабы «Дис-идентификация: Түсті квирлер және саясаттың іс-қимылы» (1999) түсті квирлердің өнері, белсенділігі және тіршілік етуін орындаушылық зерттеулер көзқарасымен қарастырады. Оның екінші кітабы «Cruising Utopia: Квир болашақтың қазіргісі мен сондағысы» 2009 жылы NYU Press баспасында жарық көрді. Муньос Нью-Йорк университетінің өнер мектебіндегі орындаушылық зерттеулер кафедрасының профессоры және бұрынғы төрағасы болды. Муньос Дьюк қорының стипендиясын (1989) және Пенсильвания мемлекеттік университетінің стипендиясын (1997) алды. Ол сондай-ақ Қазіргі тілдер қауымдастығына, Америка зерттеулер қауымдастығына және Колледж өнер қауымдастығына мүше болды.

Өмірбаян

1967 жылы Кубаның Гавана қаласында дүниеге келген Муньос сол жылы ата-анасымен бірге Флорида штатының Хиалеа қаласына, кубалық эмигранттардың шоғырланған аймағына көшіп барды. 1989 жылы Сара Лоуренс колледжінде салыстырмалы әдебиет мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1994 жылы Дьюк университетінің әдебиеттану аспирантурасында докторлық диссертациясын қорғады, онда белгілі квир-теоретик Ева Кософски Седжвикпен оқыған. Ол Вагиналь Дэвис, Нао Бустаманте, Кармелита Тропикана, Исаак Джулиен, Хорхе Игнасио Кортинас, Кевин Авианс, Джеймс Шейлер, Ричард Фунг, Жан-Мишель Баския, Педро Замора және Энди Уорхол сияқты суретшілер, орындаушылар мен мәдениет қайраткерлері туралы жазды. Оның еңбектері Чикана феминистерінің еңбектеріне негізделген: Глория Анзальдуа, Черри Морага, Чела Сандовал және Норма Аларкон. Ол үшінші кітабы – «Қоңыр түстің сезімі: этникалық қатынастар, әсер және орындалу» (The Sense of Brown: Ethnicity, Affect and Performance) кітабын аяқтауға тырысып жатқан, ол Дьюк университетінің баспасында жарық көруге тиіс болған. Екі жеке авторлық кітабынан өзге, Муньос Дженифер Дойл мен Джонатан Флетлимен бірге «Pop Out: Queer Warhol» (1996) және Селеста Фрейзер Дельгадомен «Everynight Life: Culture and Dance in Latin/o America» (1997) кітаптарын бірлесіп редакциялады. Энн Пеллегринимен бірге Хосе Муньос 1998 жылы танымал болған NYU Press баспасының «Сексуалдық мәдениеттер» кітаптар сериясын құрды. Түсті терілі әйелдер феминизміне негізделген бұл серия «раса, класс, гендер, уақыт, дін және аймақ сияқты мәселелерді сексуалдықтан гөрі орталыққа қоятын квир өмірінің баламалы карталарын ұсынатын» туындыларға маманданған және түрлі түсті квир-теориясының қалыптасуына үлкен үлес қосты. Муньос 1996 жылы Латын Америкасы мен латындық квир сексуалдығына арналған алғашқы «Шекараларды кесіп өту» конференциясын ұйымдастыруға қатысты. Ол CUNY-нің CLAGS: ЛГБТҚ зерттеулер орталығының мүшесі және «Social Text» мен «Women and Performance: A Journal of Feminist Theory» журналдарының редакторы болды. 2016 жылдың көктемінде Нью-Йорк университетінің орындаушылық зерттеулер факультеті Хосе Эстебан Муньостың естелік лекциясын өткізді, онда Фред Мотен, Хосе Кирога және Джудит Батлер сияқты белгілі ғалымдар баяндама жасады.

Ғылыми зерттеулер мен қызығушылықтар

Муньос қазіргі кездегі бағытталған гейлер мен лесбиянкалар саясатына қарсы шығып, оны сынаққа алады. Ол қазіргі гейлер мен лесбиянкалар саясатының – гейлердің құқықтары, бір жынысты некелер және әскери қызметтегі гейлер сияқты саяси мақсаттарының, шектеулі нормативтік уақыт пен қазіргі заманмен байланыстырып, өзіне-өзі шектеу қойғанын айтады. Муньос "квирлікті" "әлі келмеген нәрсе" ретінде қайта қарастырады. Муньос "бейтараптық көрсетулер" тұжырымын нәсілдік және жыныстық азшылықтардың, яғни маргиналды субъектілердің мәдени гегемония туралы шындықты айқындайтын құқық бұзушылық және жаңару актілері ретінде ұсынады.

Дәлел ретінде эфемера

Муньос өзінің эфемерлік тұжырымын алғаш рет 1996 жылы жарық көрген «Women & Performance: A Journal of Feminist Theory» журналында дәлел ретінде таныстырды. Орындаудың өткіншілігі туралы идея – орындау туралы зерттеулер саласы үшін өте маңызды. Бұл мақалада Муньос эфемерлік жоғалып кетпейді деп мәлімдейді. Муньоздық мағынадағы эфемерлік – бұл «қатаңдыққа қарсы» және «дәлелге қарсы» тұрғысынан материалдық түсініктерді қайта қарастыратын бір амал. Муньос «нәрселердің іздері, сәулелер, қалдықтары және ұсақ бөлшектері» – әрқашан қатты болмаса да, нақты материалды екенін айтады. Орындалуды интеллектуалдық және дискурсивтік оқиға ретінде қарастыра отырып, ол квирлікті әлеуметтік және қарым-қатынастық мүмкіндік, өзін-өзі тану сезімі ретінде анықтайды. Ол квирліктің жасырын түрде таратылатынын, себебі квирліктің іздері квир тұлғаны шабуылға осал қалдыратынын айтады. Муньостың эфемерлік туралы анықтамасына Пол Гилройдың «Қара Атлантика» еңбегі әсер еткен, ол оны «қоғамды біріктіретін және концертке айналдыратын эфемерлік алмасудың бір бөлігі» ретінде сипаттайды. Муньос Пегги Феланның орындаудың мәні оның жоғалуында жатыр деген пікірімен келіспейді. Муньос осы көзқараспен келіспейді, себебі ол уақытқа шектеулі көзқараспен байланысты. Ол тікелей эфирдегі қойылым эфемерлі түрде өмір сүріп, жоғалып кеткеннен кейін де толыққан толық жоғалып кетпейді деп санайды. және гетеронормативтілік. Оның сөзінше, «өздігінен шешілу – тарихи жарақаттар мен жүйелі зорлық-зомбылықты басқару және келіссөздер жүргізу туралы», сондай-ақ «тактикалық және бір мезгілде мәдени формамен, онымен және оған қарсы жұмыс істеу». Өзін-өзі тану процесінен өзгеше, өздігінен шешілу – бұл өмірге жарасымды стратегия, бір мезгілде енгізілу және бұзушылық. Өздігінен шешілу арқылы квир тұлғалар болашаққа бағытталған. Ұят пен «сәтсіз интерполяция арқылы қате тану» арқылы квир ұжымы үстемдік режимге бойын үйірмейді және оған тікелей қарсы тұрмайды, бірақ квир қарсы қоғамды құруға бағытталған стратегиялармен жұмыс істейді. Муньос Брехттің теориясына күмәнмен қарайды, себебі ол түрлі-түсті суретшілердің еңбегін ескермейді және юморды дидактикалық және саяси жоба ретінде пайдаланбайды. Қарсы қоғам әлеуметтік сценарийлерді бұзады және өз жұмысы арқылы әлемнің басқаша, утопиялық әлеуметтік қатынастарын көрсететін жаңа мүмкіндіктерді ашады. Қарсы қоғамның мысалдары ретінде «Вагиналь Дэвис» және Кубалық белсенді, сондай-ақ «Реал әлем: Сан-Франциско» телешоуының қатысушысы Педро Замора сияқты көрнекі қойылымдарды келтіруге болады.

Керемет болашақ және оптимизм

Квирлік болашақ – утопизм, тарихилық, тілдік акт теориясы және саяси идеализм элементтерін біріктіретін әдеби және квир мәдени теориясы. Бұл теория түрлі-түсті квир адамдардың қазіргі уақыттағы қиындықтарын сынға алып, сонымен бірге квир теориясындағы өлімге ұмтылыс құмарлығын қайта қарастыруға, зерттеуге және жаңаша қарауға бағытталған. Квирлік болашақ немесе «квирлік әлеуметтік қарым-қатынас» азшылық топтарының мәселелерін өнер және эстетика тұрғысынан қарастырады, бұл азшылық топтарының өмірлік тәжірибесінен туындайтын квирлік болашақты көз алдыға келтіруге қызығушылық танытқан әртүрлі БАҚ және суретшілерді қамтиды. Квирлік әлеуметтік қарым-қатынасты зерттеу өнер зерттеулері, квир теориясы және гендерлік және әйелдер зерттеулері салаларынан тысқары қарай кеңейді және түрлі ғалымдар тарапынан қараңғы диаспора зерттеулері, Кариб теңізі зерттеулері және музыкатану мәселелерін қарастыру үшін қолданылды. Сонымен қатар, бұл зерттеулер түрлі-түсті квирлерді сынау саласына әкелді. «Cruising Utopia» еңбегінде Хосе Муньос қазіргі заманға сұрақ қойып, болашақты ашу үшін үміттің сындық методологиясын жасайды. Ол Эрнст Блохтың марксистік үміт, уақыт және утопия талдауына сүйенеді және болашақты (қайта) елестету үшін өткеннен шабыттандыратын сәттерге назар аударады. Муньос кітапта өткенге қарайтын бірқатар квир өнер туындыларын қайта қарастырып, олардың ішіндегі саяси мүмкіндіктерді ашады. Ол Фрэнк О’Хара, Энди Уорхол, Фред Херко, Лерой Джонс, Рей Джонсон, Джилл Джонстон, Джек Смит, Джеймс Шульер, Элизабет Бишоптың және Сэмюэл Делани мен Айлин Майлздың 60-шы және 70-ші жылдардағы квирлік естеліктеріне сүйенеді.

Шұрма

Муньос чусмерия немесе чусманы нормативті мінез-құлықтан артық көрінетін мінез-құлық түрі ретінде қарастырады. Чусмерия – "буржуазиялық мінез-құлықты мойынламау және латын американдықтардың тым қара, тым кедей немесе тым сексистік болмауы тиіс екенін, сондай-ақ нормативтілік шегінен асып түсетін басқа да қасиеттерін көрсететін мінез-құлық нысаны". Муньос тұрғысынан алғанда, "lo sucio" ("ласты") тұрақты түрде "әлі тумаған" ретінде сақталады.

Қоңыр сезім сезімі

Муньос "Қара сезім: этникалық және әсер" атты еңбегінде, Рикардо Брахоның "The Sweetest Hangover (and Other STDs)" жинағында, қоңыр әсер туралы теориялық тұжырымдамалар жасауды бастады. Бұл мақалада Муньос этникалық қатысты, әсер ету және орындалу арқылы АҚШ-тың ұлттық сезімін сұрап, азшылық топтарының нормативтік саясатқа қол жеткізуіне кедерілгі келтіретін әсерлік күрестерді көрсетуді мақсат етті. Муньостың мақсаты этностықты "адамдар кім" деген тұжырымнан арылып, оны "адамдар не істейді" деген орындалымдық тұрғыдан қарастыру болды. Латинидадты әсерлік ерекшелік ретінде қарастыратын болсақ, "Хосе бізге аударма жасау үшін қажетті жағдай ретінде, орын ауыстырудың, жараның немесе бос кеңістіктің бағытын көрсететін жол картасын немесе құралдар жиынтығын сыйлады".

ықпал етуі және әсері

Ол қайтыс болғаннан кейін «Boundary 2» журналының «Хосе Эстебан Муньостың сұлулығы» атты арнайы саны жарық көрді. Журналға Муньосқа ықпал еткен әртүрлі ғалымдардың еңбектері енгізілді, оның ішінде Хуана Мария Родригес, Фред Мотен, Дафна Брукс, Элизабет Фриман, Джек Халберстам және Энн Цветкович. Бұл мәселе Муньостың түрлі академиялық салаларға қосқан үлесіне қатысты тақырыптарды қамтиды, мысалы, түрлі түс бойынша сын, әсерлерді зерттеу және латина/о сәйкестігі, квир эфемер және уақытшалық сияқты ұғымдарды тұжырымдаудың жаңа тәсілдері. Муньос қайтыс болғаннан кейін әртүрлі өнер, әдеби және академиялық мекемелер, суретшілер мен мерзімді басылымдар оның мұрасы мен үлесін онлайн және журналға негізделген некрологтар, естелік лекциялар және жыл сайынғы іс-шаралар арқылы еске алды. «Boundary 2» журналының арнайы санында Энн Цветкович Хосе жұмысының нәтижесінде әсер теориясының дамуы мен өзгеруі үшін Муньозға алғыс айтады. Дебора Паредез Муньозды латиналық суретшілердің көптеген қойылымдарына сынды және этикалық назар аударуды жүзеге асырудың кілті ретінде сипаттайды, сондай-ақ ғалымдарға «қоңыр» сезімінің әуенін тыңдауға көмектеседі. 2014 жылы Муньостың дәлел ретінде эфемер туралы түсінігі Джошуа Любин Леви мен Рикардо Монтез ұйымдастырған «Visual AIDS» көрмесінің тақырыбы болды. Көрме өз атын Муньостың 1996 жылғы «Ephemera as Evidence: Introductory Notes to Queer Acts» атты эссесінен алды. Бейнелеу өнері, перформанс өнері және педагогикалық жобаларды қамтитын «Ефемер дәлел ретінде» көрмесі, АҚТҚ/ЖҚТБ дағдарысының нәтижесінде уақытшалық жаңа қатынастардың қалай қалыптасқанын зерттейді. 5 маусымнан 24 маусымға дейін «La Mama Galleria» галереясында өткен көрмеге Nao Bustamante, Carmelita Tropicana, Benjamin Fredrickson және басқалардың туындылары қойылды. Муньостың идентификациядан бас тарту теориясы осы саладағы басқа ойшылдарға да әсер етті. «Crip Theory: Cultural Signs of Queerness and Disability» еңбегінде Роберт МакРуэр Муньостың идентификациядан бас тарту теориясын қолданып, квир және мүгедектік теорияларын әңгімеге тарта отырып, мүмкін болатын «ұжымдық идентификациядан бас тартуды» айқындайды және елестетеді. Диана Тейлор, Энн Цветкович, Родерик Фергюсон және Джек Халберстам Муньозды өздерінің жұмыстарында сілтеме жасайды және қолданады. Муньос сондай-ақ Queer of Color Critique саласында ықпалды болды. «Aberrations in Black» кітабында Родерик Фергюсон Муньостың идентификациядан бас тарту теориясын қолданып, социология саласындағы нәсілдік айырмашылық теорияларын айқындау үшін жыныстық қатынас туралы дискурстардың қалай пайдаланылатынын көрсетеді. Сонымен қатар, идентификациядан бас тарту теориясы көптеген ғалымдар тарапынан жекелік саясаты, уақытшалық, гомонационализм, диаспора және жергілікті зерттеулер сияқты түрлі тақырыптарға түрлі түс бойынша сынды қолдану үшін пайдаланылды. 2014 жылы «My Barbarian» атты өнер ұжымы 1989 жылы басталған «Begin» фестивалінің 25 жылдығына арналған «Alternate Endings» атты бейне бағдарламасына қатысуға таңдалды. Жыл сайынғы шараның мақсаты – АҚТҚ дағдарысын еске алу және суретшілерге ВИЧ/АҚТҚ тарихын бейнелейтін және оған жауап беретін жұмыстарды көрсету үшін платформа ұсыну. «Қарсы жарнама» деп аталатын бейне-спектакль Муньостың Педро Замора туралы эссесіне негізделген. Туындының мәтіні Муньостың қарсы қоғамдық сфералар туралы теориясынан алынған. «My Barbarian» панелінде «видео – бұл Педро Замора мен Хосе Эстебан Муньостың естеліктері» делінген. Видеоның премьерасы Лос-Анджелестегі Outfest фестивалінде өтті. Ксандра Ибарра, La Chica Boom-ның «spics» сөзін қолдануы Муньостың «Sense of Brown» және «Counterpublics» еңбектеріне әсер етеді. Муньос үшін «spics» – бұл әсер мен артық әсер мәселелерімен байланысты эпитеттер. Ибарраның «La Virgensota Jota» және «La tortillera» спектакльдері – бұл әлеуметтік кеңістікті қайта құру мақсатында токсикалық тілдерді қайта құрудың жолдары, Муньостың айтуынша, идентификациядан бас тарту спектакльдері. Муньос көптеген американдық ғалымдар мен суретшілерге зор әсер етті, олардың ішінде Роберт МакРуэр, Родерик Фергюсон, Дафна Брукс, Надя Эллис, Хуана Мария Родригес, Дебора Паредес және Энн Цветкович.

Жазылған кітаптар

Селеста Фрейзер Дельгадомен бірге. Күнделікті өмір: Латын Америкасы мәдениеті мен биі. Дюрхам: Дьюк университетінің баспасы, 1997. Дженнифер Дойл және Джонатан Флетлимен бірге. Pop Out: Queer Warhol. Дюрхам: Дьюк университетінің баспасы, 1996.

Кітап тараулары

"Қазіргі болашақ: жыныстық авангард және утопияның орындалуы". Америка зерттеулерінің болашағы. Тоғыздықтар: Дональд Пиз және Робин Вейгман. Дарем және Лондон: Дьюк университетінің баспасы, 2002. "Әрекет, уақытша және квир сезімдер: Кевин Авиансқа жақындау". "Би құмарлықтары: сахнадағы және сахнадан тыс жыныстық қатынасты хореографиялау" жинағында. Джейн Десмонд. (Мэдисон: Висконсин университетінің баспасы, 2001). "Автоэтнографиялық қойылым: Ричард Фунгтың "Квир гибридтілігін" оқу". Гибридтілік. Тоғыздықтар: Дженнифер Наталья Финк және Мей Джозеф. Миннеаполис: Миннесота университетінің баспасы, 1999. "Латино театры және квир теориясы". Квир театры. Редактор: Алиса Соломон. Нью-Йорк: Нью-Йорк университетінің баспасы, 1999. "Луис Альфардың естелік театры". "Денелік қылмыс". Редактор: Коко Фуско. Нью-Йорк және Лондон: Рутледж, 1999. "Педро Замораның қарсыжарнаманың шынайы әлемі: өзіне қатысты этиканы орындау". "Тірі түстер: нәсіл және теледидар". Редактор: Саша Торрес. Дарем және Лондон: Дьюк университетінің баспасы, 1998. "Қатал жігіттер саудасы: Ларри Кларк фотосуреттеріндегі квир құмарлық/түзу жекелік". "Шығушы камера". Редактор: Дебора Брайт. Нью-Йорк: Рутледж, 1998. "Қайғының фотосуреттері: Мапплторптың күмәнділігі мен меланхолиясы (Ван Дер Зее редакциясы) және Лэнгстонды іздеу". Нәсіл және ерлік субъектілері. Тоғыздықтар: Гарри Уэбель және Майкл Стекопулос. Дарем және Лондон: Дьюк университетінің баспасы, 1997. "Б. 'н' Энди сияқты танымал және сәнді: Раса, поп және Баскиат". "Поп шығады: Квир Уорхол". Тоғыздықтар: Дженнифер Дойл, Джонатан Флэтли және Хосе Эстебан Муньос. Дарем және Лондон: Дьюк университетінің баспасы, 1996. "Жанды латындықтар: Эла Трояноның "Кармелита Тропиканасы: Сіздің өнеріңіз – сіздің қаруыңыз". Этникалық көз: латино-медиа. Тоғыздықтар: Ана М. Лопес және Чон А. Нориега. Миннеаполис: Миннесота университетінің баспасы, 1996. "Азаматтық секс арбақтары: утопиялық құштарлықтар, квир естеліктер". Қоғамдық секске бақылау: Квир саясаты және СПИД белсенділігінің болашағы. Редактор: Қауіпті серіктестер. Бостон: Саут-Энд Пресс, 1996.

Журнал мақалалары

"Квир әлеуметтік мәтін", Әлеуметтік мәтін 100 том 27, № 3 (2009 жылдың күзі): 215–218. "Беткейден тереңдікке, психоанализ бен әсер арасында", "Әйелдер мен өнер: Феминистік теория журналы". Том 19, № 2 (шілде 2009 ж.): 123–129. "Үміт және үмітсіздік: Диалог", Лиза Дугганмен, "Әйелдер мен өнер: Феминистік теория журналы". Том 19, № 2 (2009 жылғы шілде): 275–283. "Кемдікке бейім суретші: Нао Бустамат және өтемақының қайғылы әдемілігі", "Әйелдер мен өнер: Феминистік теория журналы", Том 16, № 2 (2006 жылғы шілде): 191–200. "Қоңыр сезім, депрессия: Латын Америкасының әсері, нәсілдің көрсетілуі және депрессивті жағдай", "Белгілер: Мәдениет және қоғамдағы әйелдер журналы", Том 31, № 3 (2006): 675–688. "Қазіргі квир зерттеулеріндегі квирдің мәні неде?", Дэвид Л. Энг пен Джудит Халберштаммен, "Әлеуметтік мәтін: Қазіргі квир зерттеулеріндегі квирдің мәні неде?" редакторы Дэвид Л. Энг пен Джудит Халберштам, Том 23, №№ 84–86 (2005 жылғы күз/қыс): 1–18. "Менің жеке Латын Америкасы: Саясат және сауда поэзиясы" (Джон Эмиль Винсентпен), Dispositio/n 50 (көктем 1998 [2000]), 19–36. "Ұшқыш нәрселерді дәлел ретінде пайдалану: Квир актілеріне кіріспе", Квир актілері: Әйелдер мен өнер, Феминистік теория журналы, редакторлары Хосе Э. Муньос және Аманда Барретт, Том 8, № 2 (1996): 5–18.