Кіріспе
Канадалық палеонтолог және куратор Филип Джон Кьюри (1949 жылғы 13 наурызда туған) – канадалық палеонтолог және музей кураторы. Ол Альберта штатының Драмхеллер қаласында Корольдік Тиррелл палеонтология мұражайын құруға көмектесті және қазір Эдмонтон қаласындағы Альберта университетінде профессор қызметін атқарады. 1980 жылдары ол Канада-Қытай динозавр жобасының директоры болды, бұл 1920 жылдардағы Орталық Азия экспедицияларынан бері Қытай мен Батыс арасындағы алғашқы ынтымақтастық палеонтологиялық серіктестік болды және алғашқы қанатты динозаврлардың кейбірін сипаттауға көмектесті. Оның мамандықтары: тероподтар (әсіресе тираннозавридтер), құстардың шығу тегі, динозаврлардың көші-қон үлгілері және топтасу мінез-құлқы. Ол "Юралық парк" фильміндегі палеонтолог Алан Гранттың прототипінің бірі болды. Оның магистрлік және докторлық диссертациялары тиісінше синапсидтер және ерте су диапсидтеріне арналған болды. Ал 2017 жылы ол бұл мәселені қайта қарастырды. Ол сондай-ақ, цератопсиялық таксон Рубеозаврды Стиракозаврмен синонимизациялады, соңғысы жарамды, басым синоним болып табылады.
Philip John Currie (born March 13, 1949) is a Canadian palaeontologist and museum curator who helped found the Royal Tyrrell Museum of Palaeontology in Drumheller, Alberta and is now a professor at the University of Alberta in Edmonton. In the 1980s, he became the director of the Canada China Dinosaur Project, the first cooperative palaeontological partnering between China and the West since the Central Asiatic Expeditions in the 1920s, and helped describe some of the first feathered dinosaurs. and his areas of expertise include theropods (especially Tyrannosauridae), the origin of birds, and dinosaurian migration patterns and herding behavior. He was one of the models for palaeontologist Alan Grant in the film Jurassic Park. His master's and PhD theses were on synapsids and early aquatic diapsids respectively. and later reversing this in 2017. He has also synonymised the ceratopsian taxon Rubeosaurus with Styracosaurus, the latter being the valid, senior synonym.
Құс-динозавр байланысы
Кьюридің басты қызығушылықтарының бірі – қазіргі құстар мен құс емес динозаврлар арасындағы эволюциялық байланыс. Троодонтидтер мен құстар арасындағы ұқсастықтар оны құстар динозаврлардан тараған деген теорияның негізгі жақтаушысы етті. Қытай-Канада динозаврлар жобасы аясында, ол Қытайдың Ляонин аймағындағы лагерштеттен (lagerstätten) алынған, қаусыттардың іздерін анық көрсететін екі алғашқы динозавр үлгісін сипаттауға көмектесті: Protarchaeopteryx. 1996 жылы табылған Sinosauropteryx-тен айырмасы, ол тек жұмсақ қаусыттардың іздерін көрсеткен, ал бұл үлгілерде нақты қаусыттар болды.
Динозаврлардың мінез-құлқы
Керри ірі ет жейтін динозаврлар жалғыз өмір сүрген жануарлар деген қалыпты сенімге күдікпен қарасты, бірақ олардың топта аулаған болуы мүмкін деген болжамына нақты дәлелдер жоқ еді. Дегенмен, ол Барнум Браун айтқан, әртүрлі жас топтарынан 12 Альбертозаврдың үлгілері табылған жерді анықтағанда, жанама дәлелдер пайда болды. Керри Avimimus caenagnathoid-тың топтасу мінез-құлқын көрсететін сүйектер жиынтығын тапқан экспедицияға да қатысты. 2023 жылы Керри Дэнек сүйек қазындысынан Альбертозаврдың өз тегін жегенін көрсететін дәлелдерді сипаттаған мақаланың авторларының бірі болды.
Филогенетика
Кьюри филогенетиканы зерттеуге маңызды үлес қосты. Ол 2015 жылы анкилозавридтердің филогенетикалық байланыстарын толыққанды қайта қарауға үлес қосты. Сонымен қатар, ол Ниппонозавр сахалиненсистің филогенетикалық орнын қайта бағалап, оның бұрынғы палеонтологтар есептегендей Ламбеозавриналардың ішінде емес, одан да төменгі сатыда екенін анықтады. 2022 жылы ол Динеобэллатордың белгілі еудромаеозаврлардың кез келген кладынан тыс, жаңа дромаеозаврид екенін көрсеткен зерттеуге қатысты.
Динозаврлардың анатомиясы
Кьюри түрлі динозаврлардың бас сүйегінің анатомиясы туралы көптеген мақалалар жариялаған. Родольфо Кориямен бірге ол 2003 жылы ірі кархародонтозаврид Giganotosaurus carolinii ми сауытының егжей-тегжейлі сипаттамасын жариялады, бұл оны Giganotosaurus және Carcharodontosaurus өте жақын туыс түрлер деп ойлауға итермеледі. 2017 жылы ол Ариана Паулина Карабахалмен бірге Murusraptor barrosaensis-тің жақсы сақталған ми сауытының анатомиясы туралы мақала жазып, оны аллозавридтер мен цератозавридтерге қарағанда тираннозавридтерге көбірек ұқсас деп тапты. Бір жылдан кейін ол Talarurus plicatospineus және Tarchia teresae анкилозавриндеринің эндокраниалды морфологиясын егжей-тегжейлі баяндаған зерттеудің авторларының бірі болды. 2019 жылы Дэвид Кристофер Эванспен бірге Кьюри дромаеозаврид Saurornitholestes langstoni-дің жаңадан табылған бас сүйегі материалдарын сипаттады және жақсы белгілі емес Zapsalis тіс таксонының Saurornitholestes-тің сол таксонын білдіруі мүмкін екенін анықтады. Кьюридің динозаврлардың тістерін зерттеуге қосқан үлесі динозаврларда альвеолалық қайта құрылымның алғашқы белгілі мысалын табуға көмектесуді және 2020 жылғы зерттеуде Sinraptor тістерінің Allosaurus тістеріне өте ұқсас екенін көрсетіп, Sinraptor, мүмкін, Jiangjunosaurus junggarensis сияқты орташа өлшемді динозаврларды белсенді түрде аулаған болар деген қорытындыға келді. Кьюри жас динозаврлар мен динозаврлардың онтогенезін жан-жақты зерттеді. Оның бұл тақырыптағы жарияланымдарына Chasmosaurus, Pinacosaurus, Daspletosaurus және Saurornithoides жасөспірімдері туралы зерттеулер кірді. 1997 жылы Кьюри Microsoft компаниясының бас технологиялық директоры Нейтан Майрвольдпен бірігіп, диплодоцидтердің құйрықтарын қамшы сияқты шалқалап, кішкентай дыбыстық жарылыстар тудыра алатынын көрсететін компьютерлік модель жасады.
Птерозаврлар
Динозаврлар туралы жұмысынан өзге, Кьюри птерозаврларға қатысты көптеген зерттеу жобаларында қатысқан. 2011 және 2016 жылдары ол Британдық Колумбиядағы Хорнби аралындағы Нанаимо тобының бөлігі – Нортумберленд формациясынан табылган алғашқы птерозавр қазбаларын сипаттауға қатысты. Олар, тиісінше, Istiodactylidae және Azhdarchidae тұқымдастарының нақтыланбаған өкілдерін білдіретіні анықталды. 2017 жылы ол Динозаврлар паркі формациясынан табылган алғашқы белгілі птерозавр таздық материалдарын сипаттауға көмектесті; сондай-ақ Ливанда табылған сеноман қабатындағы птерозавр материалдарын зерттеуге де көмектесті.
Ежелгі жерлерді қайта ашу
Кьюри 2017 жылы моңғолдық сауроподтар Nemegtosaurus mongoliensis және Opisthocoelicaudia skarzynskii түрлерінің табылу орындарын қайта анықтауға көмектесті; екі карьердің орналасқан жері ондаған жылдар бұрын сипатталғандықтан және біраз уақыт бойы зерттелмегендіктен белгісіз болып кеткен еді. Келесі жылы ол жетекші автор ретінде осы екі таксон бір түрдің өкілі болуы мүмкін деген мақала жариялады.
Икнофоссилдер
Кьюридің ғылыми қызығушылықтары икнофоссильдермен қатар денелік қазбаларды да қамтиды. 1979 жылы, карьерасының басында, ол Уильям А. С. Сарджантпен бірге Бейбітшілік өзені аңғарындағы Amblydactylus kortmeyeri-ді сипаттады. 1981 жылы Кьюри «Омыртқалы жануарлар палеонтологиясы журналында» Британдық Колумбияның Аптиан Геттинг формациясынан табылған Aquatilavipes swiboldae иконовиді сипаттады. Ол Сент-Мэри өзені формациясынан динозавр іздерін зерттеумен айналысты. 2004 жылы ол Ланс формациясынан аяқ іздерін зерттеді және Saurexallopus zerbsti иконовиді сипаттады. 2018 жылы Кьюри Немегт орнындағы динозавр іздерін сипаттаған зерттеудің авторларының бірі болды.
Жаңа түрлердің сипаттамалары
Карри өзінің мансабында динозаврлардың және басқа жануарлардың ондаған жаңа түрлерін сипаттады. 1980 жылы ол Мадагаскардан табылған жартылай бас сүйегі мен жартылай қаңқа негізінде тангазаврид түрін Acerosodontosaurus piveteaui деп атады. 1993 жылы ол Си Цзинь Чжаомен бірлесіп, Синьцзяңдағы Шишугу формациясынан Sinraptor dongi-ді сипаттады. Ол Қытай-Канада динозаврлар жобасына қатысты, бұл жоба Protarchaeopteryx robusta-ны сипаттауға қатысты зерттеулердің бір бөлігі болды. 2000 жылы ол Моңғолияның овирапториді Nomingia gobiensis-ті сипаттаған команда мүшесі болды. 2004 жылы ол Atrociraptor marshalli-дің сипаттамасына қатысты. 2009 жылы ол Солтүстік Америкада табылған алғашқы микрораптор Hesperonychus elizabethae туралы ғылыми мақалаға үлес қосты. 2012 жылы Карри, Дэвид Кристофер Эванс және басқа әріптестерімен бірге Альбертаның Milk River формациясынан және Dinosaur Park формациясынан табылған Gryphoceratops morrisoni және Unescoceratops koppelhusae лептоцератопсидтерін сипаттады. 2013 жылы ол Дэвид Кристофер Эванс пен Дерек У. Ларсонмен бірлесіп велоцирапторлық дромеозаврид Acheroraptor temertyorum-ды зерттеу және атау үшін, ал Донг Чжимин мен басқа палеонтологтармен бірге Nebulasaurus taito-ны сипаттау үшін жұмыс істеді. 2014 жылы ол Виктория Меган Арбурмен бірге Zaraapelta nomadis анкилозавридін сипаттады. 2015 жылы Карри он екі ғалымнан тұратын команданың бір бөлігі ретінде Шаньдун провинциясынан табылған Ischioceratops zhuchengensis-ті сипаттады. 2016 жылы ол Грегори Фанстонмен бірге Альбертаның Horseshoe Canyon формациясынан шыққан жаңа каенагнатид таксоны Apatoraptor pennatus-ты сипаттады. 2017 жылы Карри Монголияның Джадохта формациясында табылған орнитомимозаврдың алғашқы түрі Aepyornithomimus tugrikinensis, halszkaraptor escuilliei, хальскарапторлық дромеозаврид және Latenivenatrix mcmasterae, ең үлкен троодонтидті сипаттауға көмектесті, сондай-ақ сол жерден табылған птерозавр Mimodactylus libanensis туралы сипаттамаға да қатысты.
Филип Дж. Кьюри динозаврлар мұражайы
2015 жылы Альберта штатының Уэмбли қаласында Филип Дж. Кьюри атындағы динозаврлар мұражайы ашылды. Ол Гранде-Прейриден батысқа қарай шамамен 15 минуттық жерде, ал Эдмонтоннан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Мұражайды Teeple Architects жобалаған және бірнеше сыйлыққа ие болған. Ол Пипстоун Крик сүйек қабатын, әлемдегі динозавр сүйектеріне ең бай қабаттардың бірін, тойлайды.
Жеке өмір
Кьюри өмір бойы ғылыми фантастиканы және Эдгар Райс Берроуздың туындыларын жақсы көреді. Ол даниялық палеоботаник және палинолог Ева Коппельхусқа үйленген, ал бұрынғы некесінен үш ұлы бар.