Кіріспе
Әйіс Блан (ескі ирландия тілінде Блаан, 590 жылы қайтыс болған) – Шотландиядағы епископ және адал жақтас, Бут аралында туған, күні белгісіз; 590 жылы қайтыс болды. Оның мерекесі 10 тамызда тойланады.
Шығу тегі
Кейінгі (ортағасырлық) шотланд мәтіндерінде оның анасы ирландтық болған және әйелінің ағасы Қазан есімді адам болғандығы айтылады. Блейннің білімін Ирландияда Сент-Комгалл мен Кеннетке тапсырған – осы Қазан болды. Блейн монахқа айналып, Шотландияға барып, соңында пикт халқының арасында епископ болды. Блан Римнен киелі топырақ әкелген. Ол Порт-Луддахтан Гленкалум арқылы шіркеуі орналасқан жерге дейін бағалы жүгін көтеріп бара жатқанда, мойнынан топырақ ілген "жұмыртқа" тәрізді құрылғысы сынды. Ол жағалауға "морах" жинауға бара жатқан жергілікті әйелден көмек сұрады, бірақ ол бас тартты. Ашуланған әулие оған: "An uair a theid thu do an traigh Biodh am muir Ian ann" – яғни, "Теңіз жағалауына барғанда, толқын көтерілсін" деді. Шіркеуін салғаннан кейін, ол осы қарғысты кеңейтіп, әйелдерге еркектермен бірге қойылатын зиратқа кіруге тыйым салды. Әйелдерге арналған бөлек жер берілді және осылайша бөлек жерлеу салты 1661 жылға дейін сақталды, содан кейін Дунун пресвитериесінің шешімімен тоқтатылды. Оған қатысты көптеген керемет оқиғалар айтылады, соның ішінде қайтыс болған баланы тірілту туралы да бар. Абердин бревиарийі әулиенің өміріне қатысты осы және басқа да егжей-тегжейлі мәліметтерді келтіреді, бірақ Болландистер оларды мойындамайды. Әулие Блейнге деген құлшылықтың Шотландияда ерте заманнан бері кең таралғаны сөзсіз. Дамфристе және Килблейнде Сент-Блейн шіркеулері болған. Гринкокта Килблэйн деген жер атауы Сент-Блейннің шағын ғибадатханасына немесе капелласына сілтеме жасайды деп есептеледі.
"An uair a theid thu do an traigh Biodh am muir Ian ann," i. e., Whenever you go to the sea shore may there be high tide. After his church was erected, he broadened this curse by enacting that no women were to obtain burial in his cemetery beside the men. An adjoining piece of ground was assigned to females and this custom of separate burial survived till 1661, when it was stopped by an injunction of the Presbytery of Dunoon. Several miracles are related to him, among them the restoration of a dead boy to life. The Aberdeen Breviary gives these and other details of the saint's life, which are rejected, however, by the Bollandists. There can be no doubt that devotion to St Blane was, from early times, popular in Scotland. There was a church of St Blane in Dumfries and another at Kilblane. In Greenock, the place name Kilblain is thought to refer to a cell or chapel of St Blane.
Қатысқан жерлер
Strath, немесе аңғарда Блейннің құдығы деп аталатын құдық бар, сондай-ақ оның ағасы Сент-Каттанның есімімен аталған Гаркаттун деп аталатын көршілес жер бар. Оның есімі Шотландияның Лох-Ломондтан Данбланға дейінгі орталық жазықтықтағы Стратблан аймағында сақталған. Басты деректер бойынша, әулие 590 жылы қайтыс болған. Оның денесі жерленген Бьют аралындағы Кингарттегі шіркеуінің қираған қалдықтары әлі де тұр және көне заттарды зерттеушілерге үлкен қызығушылық туғызады; Сент Блейннің шіркеуі Дунагойл шығанағынан шамамен 800 метр қашықтықта әдемі орналасқан. Оның монастырының қоңырауы Данблан қаласында сақталған деп саналады. Данблан соборы алғаш рет Сент-Блан пайдаланған жерде салынған делінеді.