Кіріспе

Osmia cornifrons, сондай-ақ мүйізді бет ара деп аталады, Солтүстік Азияға тән жалғыз өмір сүретін ара түрі. Бұл аралардың ерекшелігі – төменгі жағынан мүйіз сияқты өскіндерінің болуы. O. cornifrons араларының популяциясы Жапония, Корея, Қытай және Ресей сияқты көптеген аймақтарда кездеседі. О. cornifrons басқа араларға қарағанда көбінесе жайлы мінезді және қозғанда шағуға аз бейім.

Тарих

Osmia cornifrons алғаш рет 1940 жылдары Жапонияға енгізілді және егін тозаңдануы үшін қолданылды. 50 жыл ішінде O. cornifrons қолданысы біртіндеп артты, нәтижесінде Жапониядағы алма бақтарының жартысынан астамы осы түрді пайдаланды. 1977 жылы O. cornifrons АҚШ-тың солтүстік-шығысына жеміс дақылдарының тозаңдану тиімділігін арттыру үшін әкелінді. Келесі жылдары бұл түр бірнеше рет қайтадан енгізілді. Osmia cornifrons жоғары гүлге адалдық көрсетеді, яғни ара бір түлкі гүлге қайта оралады. Ата және ана аралары егістік далаларынан 130 метрлік радиуста ұя салады; алайда, ұялар осы қашықтықтан асып кетеді, кейбіреулері 700 метрге дейін орналасқан. Бұл күндізгі белсенді түр, күннің орналасуына байланысты сағат 6-дан 20:00-ге дейін ең белсенді болады. Олар жаңбыр жауғанда азық іздеуден қашады, себебі бұл ауа райында ұшуға қолайлы емес.

Даму және биология

Осмия бұршақбаянының ересек өмір сүру ұзақтығы салыстырмалы түрде қысқа, және олар өмірінің көп бөлігін даму кезеңінде өткізеді. Өмір циклі алты кезеңге бөлінеді: көктемгі инкубация, ұя салуға дайындық, ұя салу, даму, қыстауға дайындық және қыстау. Еркектер сәуір айында, алма ағаштары гүлденгенге дейін ұяларынан шығады. Аналықтары 2-3 күннен кейін ұядан көтеріледі. Мекеннің өлшемін анықтау үшін, ара болашақ ұяның тереңіне қарай кіреді. Аралар арнайы физикалық қимылдар жасайды, мысалы, басын төңкеріп, солға және оңға қарай жылғалып, жайды мұқият тексереді. Егер аналық бұрын пайдаланылған ұяны таңсаса, онда барлық қалдықтарды алып тастайды. Ұя ішінде аналықтар жеке жасушалар құрастырып, әрқайсысына бір жұмыртқа салады. Жұмыртқа салынғаннан кейін, аналық ара жасушаны сазбен бітейді.

Паразиттік

Osmia cornifrons популяциялары түрлі зиянды жәндіктерге (кенелерге) қарсы тұрады, оның ішінде, бірақ олармен шектелмей, Chaetodactylus nipponicus, Chaetodactylus hirashimai және Chaetodactylus krombeini. Ұясында қоныстанған C. krombeini аналық O. cornifrons личинкалары үшін дайындаған тозаңын жеп қояды. Тозаң қорының азаюы личинкалардың өлу қаупін немесе жеткіліксіз дамуын арттырады. Личинкалардың, әсіресе аналық личинкалардың нашар дамуы, кенелермен зарарданған O. cornifrons популяцияларында тозаңдану қабілетінің және өнімділіктің төмендеуімен тікелей байланысты.