Кіріспе
Мегачиле ротундата – жапырақ кесетін ара, Еуропалық ара, әлемнің түрлі аймақтарына әкелінген. Жалғыз өмір сүретін аралар түрі болғандықтан, олар топ құрмайды немесе бал жинамайды, бірақ люцерна, сәбіз, басқа көкөністер мен кейбір жемістерді өте тиімді тозаңдатады. Осы себепті фермерлер көбінесе M. rotundata-ның дернәсілдерін егістіктеріне тарату арқылы тозаңдануға көмектеседі. Жапырақ кесетін ара болғандықтан, олардың ұялары кесілген жапырақтармен астарланады. Бұл аралар тозаң және нектармен қоректенеді және жыныстық ерекшеліктерді көрсетеді. Бұл түрдің шағуға және тістеуге қабілетті екені белгілі, бірақ егер оған қауіп төндірмесе немесе зиян келтірмесе, ол жалпы қауіпті емес, ал оның шағуы бал арасының шағуынан жартылай азырақ ауыртпалық тудырады делінеді. Нақтырақ айтқанда, ол 52 субжанр мен 1478 түрді қамтитын Megachile туысына жатады. Megachile туысына жататын аралар өз ұяларын жапырақтардың бөліктерімен жабады.
Megachile rotundata, the alfalfa leafcutting bee, is a European bee that has been introduced to various regions around the world. As a solitary bee species, it does not build colonies or store honey, but is a very efficient pollinator of alfalfa, carrots, other vegetables, and some fruits. Because of this, farmers often use M. rotundata as a pollination aid by distributing M. rotundata prepupae around their crops. Being a leafcutter bee, these nests are lined with cut leaves. These bees feed on pollen and nectar and display sexual dimorphism. This species has been known to bite and sting, but it poses no overall danger unless it is threatened or harmed, and its sting has been described as half as painful as a honey bee's. More specifically, it belongs to the genus Megachile, which contains 52 subgenera and 1,478 species. The genus Megachile consists of bees that cut leaf pieces to line their nests.
Сипаттамасы мен сәйкестендіруі
Megachile rotundata – Еуропалық жапырақ кесуші ара, Eutricharia кішітұқымына жатады, "кішкентай жапырақ кесуші аралар" деп атайды; олардың денесінің ұзындығы шамамен. Олар жартылай екіұрпақты, яғни қолайлы жағдайда жылына екі буын өндіре алады. Бұл араларда жыныстық диморфизм байқалады, аталары аналарынан кіші және сыртқы түрімен ерекшеленеді. Megachile rotundata араларының денесі қара сұр түсті. Аналықтарының бүкіл денесі, оның ішінде тозаң жинағыштары да ақ түкпен жабылған. Ал аталықтарының қарын бөлігінде ақ және сары дақтар болады. M. rotundata 1971 жылы Жаңа Зеландияға, ал 1987 жылы Австралияға люцернаның (жергілікті атауы – люцерна) тозаңдануына көмектесу үшін әкелінді.
Ұя жасау
Әйелдер түрлі орындарда, мысалы, шіріген ағаш, гүл сабақтары, қамыс және құтырған қамыштарда түтікше тәрізді ұялар салады. Табиғатта әйелдер жердегі кішкентай ойыстарда немесе ағаштар мен ғимараттардағы жарықтарда ұя жасайды. Ұялар жеке жасушалардан тұрады, олардың саны қол жетімді кеңістікке қарай өзгереді. Тозаңдану үшін қолданылғанда, әйелдер ішуге арналған құтырған немесе тесілген ағаш блоктарына ұқсас қағаз цилиндрлерге ұялайды. Әрбір жасуша араның мандибуласымен өсімдік жапырақтарынан қиылған дөңгелек дискілерден жасалады, сондықтан олар "жапырақ кескіш" деп аталады. Жыныс арақатынасы ұяның мөлшеріне, ұзындығына және ұялану материалына байланысты өзгереді. Бұл арақатынасты әйелдер бақылайды. Бұл байқаулар туннельдерде ұя салайтын әйелдер үшін жасалды. Мысалы, 5,5 мм туннель диаметрі 3:1 арақатынасын, ал 6,0 мм туннель диаметрі еркектерге 2:1 арақатынасын көрсетеді. 5,0 см-ден қысқа туннельдер азырақ қолайлы.
Ұяны тану
Ұя салу кезінде аналықтары ұяларын тануды жеңілдету үшін иіс белгілерін ұяларына жағайды. Олар бұл гормондарды құрсақтарын ұя бойымен сүртіп немесе құрсақтарының ұшынан сұйықтық бөліп шығару арқылы таратады. Иіс белгілері әсіресе ұяның кіреберісі маңында жиі орналасқан. Осы иіс белгілері тәжірибелік жолмен алынып тасталғанда, M. rotundata аналықтары өз ұяларын таба алмады, бұл осы химиялық заттардың маңызды екенін көрсетті. Осы иіс белгілерінің химиялық құрамына көмірсутектер, балауыз эфирлері, майлы альдегидтер және майлы спирт ацетаттары кіреді.
Өмірлік цикл
Гименоптерлер отрядының мүшесі ретінде люцерна жапырақты бал арасы гаплодиплоидты. Ересектер жаздың соңына қарай екі даму жолының бірі арқылы пайда болады: личинкалар бір жаздың соңында дамиды және келесі жазға дейін препупальдік тыныштық фазасынан өтеді; немесе "екінші буын" аралары деп аталатын личинкалар бұл фазаны өткізіп, сол жазда ересектерге айналады. Ұрпақтың жыныс қатынасы ұялау және жем іздеу орындары арасындағы қашықтыққа да байланысты. Аналықтары ұядан алысқа ұшқанда, ұрпақтарының жыныс қатынасын еркектерге қарай өзгертетіні байқалған.
Жұптасу
Megachile rotundata бір тұқымды ара түрі болып табылады. Жұптасу маусымында аталар аналықтары болатын жерлерге, оның ішінде азық іздейтін орындар мен ұяларға орналасып, жұп іздеуге тырысады. Аналықтары бірнеше рет жұптасса да, олар өздеріне жасалатын ұсыныстарды бір ғана жыныстық қатынасқа шектеу арқылы және аталардан қашып, қарсы тұрады. Бұл мінез-құлық аналықтың ұя салу және жұмыртқа салу кезіндегі өнімділігімен байланысты. Аталар мазалағанда аналықтары ұяларын тиімді түрде салып үлгермейді, азық табу үшін аз сапарлар жасайды және ұя салуға көбірек уақыт жұмсайды. Қашу аналықтарға ұсталып қалудан сақтануға мүмкіндік береді. Дегенмен, қашу кезінде аналықтары ұя салуға арналған жапырақ сияқты материалдарын жоғалтып алуы мүмкін, сондықтан олар жоғалған материалды толықтыру үшін қосымша сапар жасауы керек.
Диета
Мегахилл ротундата әртүрлі өсімдіктердің нектарымен және тозаңымен қоректене алады, бірақ люцернаны (Medicago sativa) көбірек жақсы көреді.
Паразиттер
Әртүрлі құйрыққанаттылар тұқымдары M. rotundata-ның негізгі паразиті болып табылады. Кейбір түрлеріне Pteromalus venustus, Monodontomerus obscurus, Melittobia chalybii, Diachys confusus кіреді. Қайыңқұрт инфекциясының белгілері ең соңғы, бесінші жастағы личинкаларда байқалады, бұл личинка гемолимфасының сүттей ақ түске енуіне және олардың басы немесе қарын аймақтарында қызғылт, қоңыр немесе сұрғылт рең пайда болуына себеп болады. Бұл өзгерістерге личинкалардың денесіне қызғылт, қоңыр немесе сұрғылт түс таралуы және тері астында қара түсті саңырауқұлақ цисталарының пайда болуы қоса келеді. M. rotundata-ның асқазан-ішек жолынан және экскременттерінен әртүрлі микроорганизмдер бөліп алынды. Бактерияларға Bacillus firmus, B. licheniformis, B. megaterium, B. pumilus және Streptomyces spp., ал саңырауқұлақтарға Trichosporonoides megachiliensis жатады.
Аңтану
Мегачайл ротундата 1940 жылдары АҚШ-қа кездейсоқ әкелінген, және оны тозаңдаушы ретінде пайдалану АҚШ-тағы кейбір егістердің тұқым өнімділігін арттырады. Ол келесі өсімдік түрлерін тозаңдата алады: