Кіріспе

Когнитивтік робототехника немесе когнитивтік технология – роботқа күрделі әлемдегі күрделі мақсаттарға жауап ретінде қалай әрекет етуді үйренуге және ойлауға мүмкіндік беретін өңдеу архитектурасын ұсыну арқылы интеллектуалды мінез-құлықпен қамтамасыз етумен айналысатын робототехниканың бір саласы. Когнитивтік робототехниканы денеленген когнитивтік ғылым мен денеленген енгізілген когницияның инженериялық саласы деп қарастыруға болады, ол роботтық процестерді автоматтандыру, жасанды интеллект, машиналық оқыту, терең оқыту, оптикалық таңбаларды тану, кескін өңдеу, процестерді талдау, деректерді талдау, бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу және жүйелік интеграцияны қамтиды.

Негізгі мәселелер

Дәстүрлі танымдық модельдеу тәсілдері әлемді бейнелеу үшін символды кодтау схемаларын пайдаланса, осы символдық өрнектерге әлемді аудару қиындықтар туғызып, тіпті мүмкін емес болып көрінеді. Сондықтан, қабылдау, әрекет және символдық өрнектер ұғымы когнитивтік робототехникада шешілуге тиіс негізгі мәселелер болып табылады.

Бастау нүктесі

Когнитивтік робототехника дәстүрлі жасанды интеллект әдістерінен өзгеше, роботтық ақпаратты өңдеуді дамыту үшін адам немесе жануар танымын бастапқы нүкте ретінде қарастырады. Мақсатты роботтық танымдық қабілеттеріне қабылдауды өңдеу, назар бөлу, болжау, жоспарлау, күрделі моторлық координация, басқа агенттер туралы ой-пікір құру және тіпті олардың өз психикалық жағдайлары туралы ойлау кіреді. Роботтық таным физикалық әлемдегі (немесе симуляцияланған когнитивтік робототехника жағдайында – виртуалды әлемдегі) интеллектуалды агенттердің мінез-құлқын көрсетеді. Соңында робот нақты әлемде әрекет ете алуы тиіс.

Мотордың бабыры

Алдын ала роботты оқыту әдісі – моторлық бабблинг, роботтың нақты кездейсоқ күрделі моторлық қозғалыстарын визуалды және/немесе аудиторлық кері байланыспен байланыстыруды қамтиды, осылайша робот моторлық шығыс үлгісіне сәйкес сенсорлық кері байланыс үлгісін күте бастайды. Көзге көрінетін немесе естілетін қажетті кері байланыс моторды басқару сигналын түзету үшін пайдаланылуы мүмкін. Бұл, сәбидің заттарға жете алуын немесе сөйлеу дыбыстарын үйренуіне ұқсас деп есептеледі. Егер қарапайым робот жүйелерінде кері кинематика қолданылып, күтілетін кері байланыс (қажетті моторлық нәтиже) моторлық шығысқа айналдырыла алатын болса, онда бұл қадамды өткізіп жіберуге болады.

Еліктеу

Робот өзінің моторларын қажетті нәтижеге жету үшін үйлестіре алғаннан кейін, еліктеу арқылы үйрену әдісі қолданылуы мүмкін. Робот басқа агенттің орындалуын қадағалайды, содан кейін сол агентті еліктеуге тырысады. Көбінесе күрделі жағдайдан алынған еліктеу ақпаратын робот үшін қажетті моторлық нәтижеге түрлендіру қиындық тудырады. Еліктеу – жоғары деңгейдегі когнитивтік мінез-құлық екенін және жануарлардың қарапайым денелі танымдық моделінде еліктеу міндетті түрде қажет емес екенін ескеру қажет.

Білімді игеру

Оқудың күрделі әдісі – "автономды білімді игеру": робот қоршаған ортаны өздігінен зерттейді. Әдетте, мақсаттар мен сенімдер жүйесі қарастырылады. "Қызығушылық" сияқты алгоритмдер, мысалы, Ақылды Бейімделмелі Қызығушылық немесе Санаттарға Негізделген Ішкі Мотивация арқылы зерттеудің сәл бағытталған түріне қол жеткізуге болады. Бұл алгоритмдер көбінесе сенсорлық ақпаратты шектеулі сандағы санаттарға бөлуді және әрқайсысына болжам жасау жүйесін (мысалы, жасанды нейрондық желі) тағайындауды қамтиды. Болжам жасау жүйесі уақыт өте келе болжамдағы қателіктерді бақылайды. Болжам қателігінің төмендеуі – оқу деп есептеледі. Содан кейін робот ең жылдам оқуға (немесе болжам қателігін азайтуға) мүмкіндік беретін санаттарды басымдықпен зерттейді.

Басқа архитектуралар

Когнитивтік робототехника саласындағы кейбір зерттеушілер өздерінің когнитивтік робототехника бағдарламаларының негізі ретінде (ACT R және Soar (когнитивтік архитектура)) сияқты архитектураларды қолдануға тырысты. Бұл өте модулді символдарды өңдеу архитектуралары оператордың және адамның өнімділігін қарапайым және символдық зертханалық деректерді модельдеу кезінде имитациялау үшін қолданылды. Мақсат – осы архитектураларды кеңейтіп, реалды әлемнен келетін сенсорлық ақпаратты уақыт өте келе үнемі өзгеретін жағдайда өңдеуге бейімдеу. Қажетті нәрсе – әлемді символдар жиынтығы мен олардың арақатынастарына аударудың бір жолын табу.