Кіріспе

Батыс үлгісіндегі желкенді фрегат.

Хоо Мару (鳳凰丸) – Бакуматсу дәуіріндегі Токугава шогунаты Перри экспедициясына және шетелдік әскери кемелердің Жапонияның теңіз суларына енуіне жауап ретінде салған батыс үлгісіндегі желкенді фрегат.

Өмірбаян

XVII ғасырдың басынан бастап Токугава шогунаты Жапонияны сыртқы ықпалдардан оқшаулау саясатын ұстанды. Шетелдік сауда тек голландтармен және қытайлармен ғана жүргізіліп, қатаң мемлекеттік монополия аясында Нагасакиде ғана шектелді. Шетел азаматтарына Жапонияға кіруге, ал жапон азаматтарына шетелге шығуға рұқсат берілмеді. 1635 жылдың маусым айында үлкен, теңізге лайықты кемелерді салуға тыйым салатын заң қабылданды. Алайда, XIX ғасырдың басында оқшаулау саясаты күшін жойды. 1846 жылы коммодор Джеймс Биддл басқаратын американдық ресми экспедиция екі кемемен, оның ішінде 72 зеңбірекпен қаруланған әскери кемемен, сауда үшін портер ашу мақсатымен ресми миссиямен келді, бірақ сауда туралы келісімге қол жеткізуге тырысқан өтініші қабылданбады. Осы оқиғадан кейін Урагада Батыс үлгісіндегі "Сошун Мару" кемесі салынды, ол жергілікті кеме жасаушылардың Биддл кемесін байқауының нәтижесінде жасалды. 1853 жылдың шілдесінде коммодор Перри келгеннен кейін, жапон үкіметі елдің астанасына төнген бұрын-соңды болмаған қауіп-қатерді қалай тойтару керектігі туралы қызу пікірталас бастады, және барлық келісімге келген жалғыз мәселе – Жапонияның жағалау қорғанысын нығайту үшін дереу шаралар қабылдау қажеттігі болды. Үлкен кемелерді салуға тыйым салатын заң жойылды, және көптеген феодалдық иеліктер әскери кемелерді салуға немесе сатып алуға дереу кірісті. Олардың ішінде Сацума доменінің салған "Шохеи Мару" және Мито доменінің салған "Асахи Мару" кемелері болды. Урага бугё, Накадзима Сабуросуке (中島三郎助), сондай-ақ аға родзю Абэ Масахиродан жаңа кеме салуға рұқсат алды. Жобаны Накадзима және жергілікті ёрики мен дошин басқарды, бірақ кеменің нақты дизайнын жергілікті кеме жасаушылар жасады. Жаңа кеменің құрылысы 1853 жылдың 23 қазанында басталды және 1854 жылдың 6 маусымында аяқталды.

Дизайн

Хоо Мару – жалпы ұзындығы 36,4 метр болатын үш мачталы барк типтес желкенді кеме. Ағаштан салынған корпусы қызыл лакпен боялған және су сызығына дейін мыспен қапталған. Оның қару-жарағы он ұңғымалы зеңбіректерден (4 үлкен, 6 кіші) тұрды. Желкендерінде қара жолақтар болған, бұл Токугава теңіз кемелеріне тән ерекшелік.

Пайдалану тарихы

Хоо Мару кемесі аяқталған кезде-ақ ескірген еді. Ол жақсы басқарылғанмен, батыс елдерінің бу машиналарымен жүретін кемелерімен соғыс кемесі ретінде теңесе алмады. Ол негізінен Токугава әскери-теңіз күштерінің әскер тасымалы ретінде қолданылды. Босин соғысы кезінде ол Сатчо одағының күштері Эдоға шабуыл жасағанға дейін қаладан қашып, Сендай доменіне барып, содан Эномото Такеакидің флотына қосылып, 1868 жылдың желтоқсанында теңізге шықты. Хакодате шығанағындағы теңіз шайқасы мен Гориокакутың құлауынан кейін, 1869 жылдың 15 шілдесінде 305 отарлаушымен Муроранға бет алды, онда оны жапон үкіметі тартып алды. Мэйдзи қайта жаратылғаннан кейін, жаңа Мэйдзи үкіметі оны Соғыс министрлігіне, сосын Қаржы министрлігіне берді.