Конвенциялық талер: тарихы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Монета

Конвенцияталері немесе Konventionstaler ("Конвенция талері") – Австрия империясы мен қасиетті Рим империясының оңтүстік неміс мемлекеттерінде 18 ғасырдың ортасынан 19 ғасырдың басына дейін қолданылған стандартты күміс монета. Оның ең танымал мысалы – Мария Тереза талері, ол бүгінге дейін соғылып келеді. Конвенция гульдені Конвенцияталерімен тең еді.

Тарих

Австрия империясы 1754 жылы 1690 жылғы Лейпциг стандартын алмастыру үшін Конвенция валюталық стандартын енгізді, себебі 1730 жылдары алтын мен күміс бағасының арақатынасы 15-тен 14,5-ке төмендеп, алтынмен бағаланған арзан талерлердің көптеп таралуына әкелді. Лейпциг стандарты Солтүстік Германия талерінің валюта бірлігін 25,984 г Рейхсталердің 3/4 бөлігіне, яғни 19,488 г таза күміске тең деп белгіледі. Ал 1741 жылы 6,05 г таза алтыннан тұратын Фридрих д’Ор пистолеті 5 талерге бағаланды. Нәтижесінде талердің алтынмен бағасы 1,21 г таза алтынға немесе 1,21 × 14,5 = 17,545 г таза күмізге тең болды. Конвенция талері (10 талер стандарты, 23,386 г күміс) бір Кельн маркасынан тұрды және бастапқыда дәл екі Конвенция гульденіне (20 гульден стандарты, 11,693 г күміс) сәйкес келді, яғни ол екі гульденмен бірдей монета болуы мүмкін еді. Сондықтан Конвенция талерінің жартысы гульден деп аталды. Дегенмен, бұл теңдік Оңтүстік Германияның төмен номиналды монеталарында сақталмады, онда Конвенция талері екі гульден мен 12 крейцерге тең болды. Сондықтан 1760 жылы гульденнің стандарты түзетілді. Конвенция талері Рейхсталердің ізбасары ретінде 1750 жылдың 7 қарашасында Австрияның жерлерінде пайда болды. 1753 жылдың 20 қыркүйегінде жасалған Конвенция шарты бойынша ол Баварияның Императорлық округіне де енгізілді. Бірте-бірте ол Оңтүстік Германия мен Саксонияға тарады. Соңғы неміс Конвенция талері 1838 жылы соғылды. Австрияда олар 1856 жылға дейін соғылды, содан кейін 1857 жылғы Вена монета жасау шарты бойынша алмастырылды. Конвенция талері – 1753 жылғы Монета жасау конвенциясының 20 гульден стандартына сәйкес Киелі Рим империясындағы көптеген монетаханалар шығарған стандартты талер монетасы, оған сәйкес әрбір 5/6 таза күміс (= 1 Кельн маркасы ≈ 233 г күміс) үшін 10 монета соғылды. Осы себепті көптеген Конвенция талерлерінде «X EINE FEINE MARK» деген жазу кездеседі. Сондықтан оның таза салмағы Кельн маркасының салмақ стандартына сәйкес 23,385 грамм күміс құрайды. Конвенция талерінің құны 32 грошенге тең болды, ал Рейхсталер 24 грошенге бағаланды. Осылайша, ол (есептік) Рейхсталерге тең болды. Конвенция талері Киелі Рим империясының көп бөлігінде стандартты монета ретінде қолданылған Рейхсталер специпасының (25,984 г таза күміс) орнын иеленді, оның көптеген бөліктері қолданылды: 1 Конвенция талері = 2 австро-венгр флорині, әр флорин 20 грошен немесе 60 крейцерге тең. 1 Конвенция талері = 2,4 Оңтүстік Германия гульдені, әрқайсысында 60 крейцер бар. 1 Конвенция талері = 1 1/3 Солтүстік Германия талерінің валюта бірлігі, әрқайсысы 24 грошенге тең. Осылайша, бұрынғы Германия империясының 24 грошенге тең теориялық (есептік) Рейхсталермен салыстырғанда Конвенция талері Кельн маркасына қатысты стандартқа сәйкес келді. Осы аралықта, 1750 жылдан бастап нақты соғылған пруссиялық «жаңа» Рейхсталер Иоганн Филипп Грауманн жасаған 14 талерлік стандартқа сәйкес келді. Сондықтан ол жеңіл және тиісінше құны төмен болды. Жаңа Рейхсталер 1838 жылғы Дрезден монета жасау шарты бойынша Конвенция талерін алмастырды, оған сәйкес Германияның Кедендік одағы (Deutscher Zollverein) елдерінде 14 талерлік стандартқа соғылған 2 талер 3 1/2 гульденге тең болды. XIX ғасырдың басында Солтүстік Германияда 1 1/3 талерлік (17,5392 г таза күміс) Конвенция талері 1/14 Кельн маркасы немесе 16,70 г таза күміс құрайтын Пруссия талерімен, ал 2,4 Оңтүстік Германия гульдені (9,73 г таза күміс) 2,7 гульденді құрайтын 9,524 г таза күміс құрайтын Кроненталермен алмастырылды.

The Austrian Empire introduced the Convention currency standard in 1754 to replace the Leipzig standard of 1690, after a drop in the gold–silver price ratio from 15 to 14.5 in the 1730s unleashed a flood of cheaper thalers defined in gold. The Leipzig standard defined the North German thaler currency unit at 3/4 the Reichsthaler specie of 25.984 g, or 19.488 g fine silver. In contrast, in 1741 the gold Friedrich d'or pistole of 6.05 g fine gold was issued for 5 thalers. This resulted in a cheaper Thaler Gold worth 1.21 g fine gold or 1.21 × 14.5 = 17.545 g fine silver. The Conventionsthaler (10 Thaler standard, 23.386 g silver) contained of a Cologne Mark and originally corresponded to exactly two Conventionsgulden (20 Gulden standard, 11.693 g silver), which meant that it could be one and the same coin as a double gulden. Consequently, half a Conventionsthaler was referred to as a gulden. However, this parity did not exist with the inferior south German lower denomination coins where the Conventionsthaler was worth two gulden and 12 kreuzer. The gulden coinage standard was therefore adjusted in 1760. The Conventionsthaler was introduced as the successor to the Reichsthaler on 7 November 1750 in the Austrian crown lands. By the Konventionsfuß treaty of 20 September 1753, it was also introduced into the Bavarian Imperial Circle. Gradually it spread to southern Germany and Saxony. The last German Conventionsthaler was minted there in 1838. In Austria they were minted until 1856 before being superseded under the terms of the 1857 Vienna Minting Treaty. The Conventionsthaler was the standard thaler coin issued by many mints in the Holy Roman Empire to the 20 Gulden standard of the Minting Convention of 1753, according to which 10 coins were minted for each 5/6 of fine [[mark (weight) silver (= 1 Cologne mark ≈ 233 g of silver). For this reason, the inscription "X EINE FEINE MARK" is written on many Conventionsthalers. Its fine weight is therefore 23.385 grammes of silver according to the Cologne mark weight standard. The Conventionsthaler was worth 32 groschen, in contrast to the Reichstaler, which was reckoned at 24 groschen. It was therefore a (counting) Reichstaler. The Conventionsthaler succeeded the Reichsthaler specie (containing 25.984 g fine silver) as the standard coin in most of the Holy Roman Empire, with a variety of subdivisions being used:
1 Conventionsthaler = 2 Austro Hungarian florin, each florin equal to 20 groschen or 60 kreuzer. 1 Conventionsthaler = 2.4 South German gulden, each also containing 60 kreuzer. 1 Conventionsthaler = 1 1/3 North German thaler currency unit, each of 24 groschen. Thus, converted to the theoretical (counting) Reichstaler of the old German Empire, which was worth 24 groschen, the Conventionsthaler corresponded to a standard in relation to the Cologne mark. Meanwhile, the Prussian 'new' Reichstaler, minted in real terms from 1750 onwards, corresponded to a 14 thaler standard developed by Johann Philipp Graumann. So it was lighter and therefore worth less. The new Reichstaler superseded the Conventionsthaler with the Dresden Coinage Treaty of 1838, according to which, in the countries of the German Customs Union (Deutscher Zollverein), 2 thaler minted to the 14 thaler standard equalled 3 1/2 gulden to the standard. During the early 19th century, the Conventionsthaler of 1 1/3 thaler (17.5392 g fine silver per thaler) was superseded in Northern Germany by the Prussian thaler containing 1/14 of a Cologne mark or 16.70 g fine silver, while the Conventionsthaler of 2.4 South German gulden (9.73 g fine silver per gulden) was superseded by the 2.7 gulden Kronenthaler containing 9.524 g fine silver per gulden.