Кіріспе

Математикада, Эмми Нотер есімімен аталған Нотерлік топологиялық кеңістік – жабық ішкі жиындар төмендеу тізбегі шартын орындалатын топологиялық кеңістік. Балама ретінде, ашық ішкі жиындар жоғарылату тізбегі шартын орындалатынын айтуға болады, себебі олар жабық ішкі жиындардың толықтыруларын құрайды. Топологиялық кеңістіктің Нотерлік қасиеті сондай-ақ күшті ықшамдық шарты ретінде қарастырылуы мүмкін, атап айтқанда, мұндай кеңістіктің кез келген ашық ішкі жиыны ықшам, және іс жүзінде, кез келген ішкі жиын ықшам дегеннен де күшті.

Қасиеттері

Топологиялық кеңістік Ноэтериан болып табылады, егер және тек қана егер оның барлық субкеңістіктері компактты болса (яғни, мұрагерлік бойынша компактты), және егер және тек қана егер оның барлық ашық субкеңістіктері компактты болса. Ноэтериан кеңістіктің кез келген субкеңістігі Ноэтериан болады. Ноэтериан кеңістіктің үздіксіз бейнесі Ноэтериан болады. Топологиялық кеңістіктің Ноэтериан субкеңістіктерінің шекті бірігімі Ноэтериан болады. Кез келген Хаусдорф Ноэтериан кеңістігі дискретті топологиямен шекті. Дәлел: Хаусдорф кеңістігінде X-тің кез келген ішкі жиыны компактты, демек жабық. Олай болса, X дискретті топологияға ие, ал компакт болғандықтан, ол шекті болуы керек. Кез келген Ноэтериан X кеңістігінде шекті сандағы ирредуктибел компоненттер бар. Егер ирредуктибел компоненттер , болса, , және компоненттердің ешқайсысы басқа компоненттердің бірігіміне кірмейді.

Алгебралық геометриядан

Ноэтерлік топологиялық кеңістіктердің көптеген мысалдары алгебралық геометриядан шығады, онда Зариски топологиясы үшін ирредуктивті жиынның кез келген жабық, дұрыс қосалқы жиынының өлшемі кішірек болатындығы интуитивті түрде түсініледі. Өлшем тек шекті ретте ғана 'төмендей алады', ал алгебралық жиындар ирредуктивті жиындардың шекті біріктірілісінен құралғандықтан, Зариски жабық жиындарының төмендеу тізбектері әрі қарай тұрақты болуы керек. Бұны алгебралық тұрғыдан қарастырғанда, алгебралық жиындарды анықтайтын байланысты идеалдар өсу тізбегі шартын қанағаттандыруы керек. Бұл алгебралық геометрия сақиналары классикалық мағынада Ноэтер сақиналары болғандықтан осылай болады. Сондықтан осы мысалдар класы атаудың себебін де түсіндіреді. Егер R коммутативті Ноэтер сақина болса, онда Spec(R), R сақинасының негізгі спектрі, Ноэтерлік топологиялық кеңістік болады. Көбірек айтқанда, Ноэтерлік схема – Ноэтерлік топологиялық кеңістік. Керісіне, бір ғана негізгі идеалға ие, бірақ Ноэтерлік емес сақиналар бар, сондықтан Spec(R) тек бір нүктеден тұрады және демек, ол Ноэтерлік кеңістік болып табылады.