Кіріспе
Ағылшын ақсұлуы (1558–1605) сэр Джордж Клиффорд, Камберлендтің 3-ші графы, 13-ші де Клиффорд бароны, Скиптонның 13-ші лорды, (8 тамыз 1558 – 30 қазан 1605), Англия королевасы Елизавета I-нің теңдесі, теңіз қолбасшысы және сарай адамы болған. Ол сарайдағы жылдың ең жарқын оқиғаларының бірі – "Мұрагерлік күні" атты жарыстардағы айқас шеберлігімен танымал болды. Оның Николас Хиллиард салған портретінің миниатюрасы (шамамен 1590 жыл, қазір Ұлттық теңіз мұражайында) және Гринвич бронясының жиынтығы (қазір Метрополитен өнер мұражайында) – оның өмірінің осы маңызды тұсын көрсетеді. Керісінше, ол Англияның солтүстігіндегі иеліктеріне немқұрайлы қарап, мұрагерлері арасында ұзақ дау тудырды.
Sir George Clifford, 3rd Earl of Cumberland, 13th Baron de Clifford, 13th Lord of Skipton, (8 August 155830 October 1605), was an English peer, naval commander, and courtier of Queen Elizabeth I of England. He was notable at court for his jousting, at the Accession Day Tilts, which were highlights of the year at court. Two famous survivals, his portrait miniature by Nicholas Hilliard (c. 1590, now National Maritime Museum) and a garniture of Greenwich armour (now at the Metropolitan Museum of Art), reflect this important part of his life. In contrast, he neglected his estates in the far north of England and left a long succession dispute between his heirs.
Ерте өмір және қамқорлық
Джордж Клиффорд 1558 жылғы 8 тамызда Вестморлендтегі Брогам замкісінде Генри Клиффордтың ұлы және мұрагері ретінде дүниеге келді. Клиффорд барондары, Herefordshire-дегі Клиффорд замкісіндегі Клиффорд феодалдық барондарының кіші тармағы, 13-шы ғасырдың соңында Англияның солтүстігіндегі Вестморлендтегі Эпплби замкісінде орналасты. 1570 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Джордж Камберленд графы және Клиффорд бароны атағын мұраға алды, сол кезде Джордж 12 жастағы кәмелетке толмаған бала болды. Оның қамқорлығы мен некесі королева Елизавета I-ге Бедфордтың 2-ші графы Фрэнсис Расселге (1585 жылы қайтыс болды) берілді, ол 1577 жылы Джорджты қызы Леди Маргарет Расселге (1560–1616) үйлендірді. Олардың некесі әкелерінің бұйрығымен бала кезінде ұйымдастырылған, бірақ кейіннен бақытты болмады. 1589 жылы ол Йоркширдің Шығыс Ридингіндегі Лондесборо Холлын, Елизавета дәуіріндегі сарай тұрғын үйін салды. Джорджтың солтүстікте тәрбиеленгені туралы оның сарайдағы әріптесі, Эссекс графының 2-ші Роберт Деверэудің үй басқарушысына жазған хатында, Клиффордты "солтүстікте тәрбиеленгендіктен ең қатал граф" деп ұнатпайтынын айтты. Джордж Клиффорд өте әдемі, күшті және белсенді, барлық рыцарлық өнерде шебер, киімінде тамаша және романтикалық батырлыққа ие адам ретінде сипатталды. Екінші жағынан, ол құмар ойыншы, ысырапшыл, адал емес күйеу болды және өліміне бірнеше жыл қалғанда әйелінен ажырасып кетті.
Теңіз мансабы
Клиффорд өмірі ретсіз болған адам еді, және өте әдемі мүлкінің үлкен бөлігін сарп еткен соң, Испаниямен соғыс кезінде туған мүмкіндікті пайдаланып, өзін қайта орнатуға тырысты. 1588 жылы Англия-Испания соғысында ол «Элизабет Бонавентура» галеонына қолбасшылық етті, сол кезеңде ол бірнеше сәттіліктерге қол жеткізді. Оның суреті Армада тіке тоқуларына енгізілді. Ол көптеген экспедицияларды басқарды және қаржылады, бірақ көбі дауылдар немесе жеңіске жетпеу салдарынан кері қайтарылды. Оның алғашқы табысы 1589 жылы Азор аралдарына жасаған экспедиция болды, онда ол бірнеше португал және испандық кемелерді жаулады. 1591 жылы Берленгас аралдары шайқасында ол жеңіліске ұшырады, ал 1592 жылы Уолтер Рэлимен бірлесіп экспедиция ұйымдастыруға көмектесті, бұл Флорес шайқасына және Азор аралдарындағы Флорес аралынан бай жүкті португалдық «Мадре де Деус» кемесін басып алуға әкелді. 1593 жылдың соңында Клиффорд Азор аралдарына тағы бір экспедиция үшін үш кемеге қаржы бөлді, нәтижесінде ағылшын және ибериялық/португалдық біріккен флот арасында Фаиал шайқасы болды. Кейін Клиффорд 38 зеңбірекке ие «Скорж оф Малис» кемесін жасауға тапсырыс берді. 1598 жылы Сан-Хуан шайқасында ол Сан-Хуанды қорғаған Сан-Фелипе-дель-Моро бекінісін қысқа мерзімге басып алғаны үшін танымал болды. Клиффорд және оның жасағы 15 маусымда 1598 жылы Пуэрто-Рикоға келді, бірақ сол жылдың қарашасына дейін оның сарбаздарын мазалаған дизентериядан қашып кетті. Клиффордты көбінесе теңізші Кихот деп атады, бұл атақ оның әулеткерлік, құмар ойын және қарақшылық табиғатына сәйкес келмейді, өйткені тарих оны осы барлық рөлдерде көрсетеді. Оның оқиғаға құштарлығы зор болды, және ол өзінің экспедицияларының табысына ақшасын салды, бұл жылқыларының жылдамдығына немесе тәуекелге тікелей байланысты болған сияқты. Ол денесін де, қалтасын да аямады. Оның батылдығы күмәнсіз болды, ал қиындықтарға тап болғандағы мінез-құлқы оған құрмет пен танымалдылық сыйлады.
Неке, балалар және мұрагерлік дау
1577 жылы Джордж өзінің қамқоршысы Фрэнсис Расселлдің, 2-ші Бедфорд графы және Маргарет Сент-Джонның қызы Леди Маргарет Расселлге (1560–1616) үйленді. Граф Расселл Джорджді өзі қалаған адамға үйлендіру құқығына ие болды, сондай-ақ оның қарауында болу құқығын алды. Джордж Маргареттан келесі балаларды өмірге әкелді: Роберт Клиффорд (21 қыркүйек 1585 – 24 мамыр 1591), 5 жасқа толмастан қайтыс болды. Франсис Клиффорд (1584 – 8 желтоқсан 1589), 5 жасқа толмастан қайтыс болды. Леди Энн Клиффорд, өз құқығымен 14-ші де Клиффорд баронессасы (30 қаңтар 1590 – 22 наурыз 1676), оның қызы және жалғыз мұрагері, Ричард Саквиллдің әйелі, 3-ші Дорсет графы. Клиффордтың екі ұлы Роберт пен Франсис екеуі де 5 жасқа толмастан қайтыс болды, осылайша оның жалғыз тірі қалған баласы және қызы Анна оның жалғыз мұрагері болды. Ол 1299 жылы жазылған жарлық бойынша, әйел желісі бойынша мұрагерлікке мүмкіндік беру үшін, де Клиффорд бароны титулын мұраға алды. Оған сондай-ақ 15 000 фунт стерлинг мұра болып бұйырды. Алайда, оның мүлігінің басым бөлігін Клиффорд ағасы Фрэнсис Клиффордқа, Камберлендтің 4-ші графына мұра етті, ол графтықты да мұралады, оның құрылу патентімен әдеттегідей әйелге өтуіне тыйым салынған еді. Ұзақ сот таласынан кейін Клиффордтың қызы Анна жердің көп бөлігін, соның ішінде Брогам және Эпплби қамалдарымен қоса жеңіп алды. «Ұлы сурет» – бұл 1646 жылы Леди Энн Клиффорд тапсырыс берген, Ян ван Белкампқа (1610–1653) жатқызылатын, 8 фут 5 дюйм биіктігі және 16 фут 2 дюйм ені бар үлкен триптихтік топтық портрет. Бұрын ол Эпплби қамалында ілінген, қазір Камбрияның Кендал қаласындағы Аббот Холл өнер галереясында қойылған. Суретте Леди Энн сол жақта қыз кезінде, ал оң жақта ересек әйел ретінде бейнеленген. Орталық панельде оның ата-анасы және кіші інілері көрсетілген. Сурет оның өміріне және ұзақ сот дауынан кейін 1617 жылы ғана шешілген әкесінің мұрасына қатысты маңызды элементтерге толы. Лордтар палатасы барондық мәселесін қарауды кейінге шегерді, ол 1678 жылға дейін тоқтатылды, сонда Николас Тафтонға, Танеттің 3-ші графына, пэерлік мәртебесін алуға және он бесінші де Клиффорд бароны болуға рұқсат берілді.
Robert Clifford (21 September 158524 May 1591), died young before the age of 5. Francis Clifford (15848 December 1589), died young before the age of 5. Lady Anne Clifford, suo jure 14th Baroness de Clifford (30 January 159022 March 1676), his daughter and sole heiress, and wife of Richard Sackville, 3rd Earl of Dorset. Clifford's two sons, Robert and Francis, had both died young, before the age of 5, thus his only surviving child and daughter Anne became his sole heiress. She inherited the title Baron de Clifford suo jure, having been created by writ in 1299 to be able to descend in the female line. She also inherited £15,000. The vast majority of his estate, however, Clifford bequeathed to his brother Francis Clifford, 4th Earl of Cumberland, who also inherited the earldom, which by the letters patent of its creation was precluded from passing to a female, as was usual. After lengthy litigation, Clifford's daughter Anne won much of the land, including Brougham and Appleby castles. The Great Picture is a large triptych group portrait, measuring 8 ft 5" high and 16 ft 2" wide, commissioned in 1646 by Lady Anne Clifford, attributed to Jan van Belcamp (1610–1653). It formerly hung in Appleby Castle and is now displayed at the Abbot Hall Art Gallery in Kendal, Cumbria. It depicts Lady Anne as a girl, on the left, and as a mature woman, on the right. The central panel shows her parents and her small brothers. The painting is replete with significant elements, referring to her life and to her succession to her paternal inheritance, gained after a lengthy legal dispute, only settled in 1617. The House of Lords postponed the hearing of the matter of the barony, which remained dormant until 1678, when Nicholas Tufton, 3rd Earl of Thanet, was allowed to claim the peerage and become the fifteenth Baron de Clifford.
Өлім және жерлеу
Джордж Клиффорд 1605 жылғы 30 қазанда Лондондағы Савой герцогтық үйінде қайтыс болды. Оның денесі балсамаланып, Йоркширдегі Кревендегі Скиптон қамалындағы отбасылық мазарға жерленді, ол олардың отбасылық ортасы болған. Оның қызы, Леди Энн Клиффорд оның есіне қара мәрмәрден жасалған ескерткіш-құрбандық қабір тұрғызды. Сонымен қатар, оның қабір-ескерткіші Скиптондағы Қасиетті Үштік шіркеуінде, қамалдың жанында сақталған. Ол геральдикамен тығыз безендірілген, Клиффордтың Vipont (Эпплбидің феодалдық барондары, Клиффордтар Appleby қамалын және Вестморлендтегі кең иеліктерді олардан мұра еткен) және Расселдің қаруларын, сондай-ақ Клиффордтың әкесінің бұрынғы әйелдерінің қаруларын көрсетеді: Бошамп, де Рус, Перси, Дейкр, Беркли, Невилл және т.б.
Қару-жарақ
Джордж Клиффордтың турнирлік бронясы сақталған және Тюдор дәуірінің ең жақсы сақталған гарнитурасы деп есептеледі. Патшаның чемпионы ретінде Клиффордтың бронясы әсемдігімен теңдессіз. Ол Генрих VIII патша құрған Гринвич қару-жарақ шеберханасында жасалды, ал оның суреті 29 түрлі елизаветалық джентльмендерге арналған қару-жарақ эскиздері жинағы – Жақып Альбомына енгізілген. Клиффордтың бронясы гарнитураның бөлігі болғандықтан, көптеген алмастырылатын бөліктерді қамтиды, олардың ішінде үлкен қорғаныс, қосымша шлем, шафран және бірнеше найза ұстағыштары бар. Бұл қосымша бөліктер киюшіге әртүрлі турнирлік жағдайларға сәйкес бронясын өзгертуге мүмкіндік берді. Броня көк болаттан жасалған және күміспен қапталған, ою-өрнектелген алтынмен безендірілген, онда кезектесіп орналасқан лилиялар мен Тюдор гүлдерінің тіректері, сондай-ақ Елизавета I патшайымның "Е" әрпі бейнеленген. Ол Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайының қару-жарақ залында, сондай-ақ Гринвич қару-жарақ шеберханасында жасалған сэр Джеймс Скудамордың екі бронясымен бірге қойылған. Нью-Йорк бронясының дизайны Николас Хиллиардтың әйгілі толық бой портреттік миниатюрасындағы бронясынан мүлдем өзгеше, және бұл дизайнды Хиллиардтың өзі ойлап тапқан болуы мүмкін.
Әдебиетте
Вирджиния Вулфтың "Орландо: Биография" романында "Камберленд графы" Орландо мен оның жарына жүк арасында ұйықтап жатқанда тап болады және оларды қарақшылық әрекеттері үшін жазалау мақсатымен жіберілген әуестер деп ойлайды. Қорқыныштан граф, өзінің жолын өзгетуге серт береді және өкінішпен, кедейлер үйін салады. Бұл туралы тікелей айтылмаса да, роман оқиғасы I Елизавета патшайымның қайтысынан кейін болғандықтан, аталған граф 3-ші граф болуы керек.
Шығу тегі
Джордж Клиффорд, Камберлендтің 3-ші графы, Камберленд Клиффордтарының басқа мүшелері де, графтың балалары да сол текті Жаңа Англияның алғашқы қоныстанушыларының шежіресінде кездеспейді. Клиффорд әулетінің түрлі тармақтарында аттардың жиі қайталануы генеалогиялық шатасуларға себеп болды.