Кіріспе

XVI ғасырдағы ағылшын теңеуі және сарай қызметкері Эдвард де Вэр, Оксфордтың 17-ші графы (/d//ə// /'v//ɪər/; 12 сәуір 1550 – 24 маусым 1604), Елизавета дәуірінің ағылшын теңеуі және сарай қызметкері болды. Оксфорд корольдіктегі екінші ең көне графтығының мұрагері, бір кезде сарайдың сүйіктісі, өнерді демеуші, замандастары лирикалық ақын және сарай драматургы ретінде танымал болды. Алайда, оның шаршы мінезі оған сарайда немесе үкіметте жауапкершілік алуға кедергі келтірді және мүлкін ысырап етуіне себеп болды. Эдвард де Вэр – Оксфордтың 16-шы графы Джон де Вэр мен Марджери Голдингтің жалғыз ұлы. 1562 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Елизавета I-нің қамқорлығына алынып, оның бас кеңесшісі сэр Уильям Сесилдің үйінде тәрбиеленді. Сесилдің қызы Аннеге үйленді, олардан бес бала дүниеге келді. Оксфорд бес жыл бойы одан алыстап, алғашқы баласының әкесі екенін мойындаудан бас тартты. Шебер найзагер Оксфорд Франция мен Италияның көптеген мемлекеттеріне саяхат жасады. Ол Елизавета сарайында махаббат өлеңдерін жазғандардың бірі болды және драматург ретінде жоғары бағаланды, бірақ оның авторлығымен байланысты ешқандай пьеса сақталмаған. Оксфордтың әдебиет, дін, музыка және медицина салаларындағы, сондай-ақ музыканттарды, акробаттарды, жануарларды демеуіне арналған көптеген арнаулар жарық көрді. 1580-ші жылдардың басында патшайымның ықыласын жойып, сарайдан қуылды және сүйіктісі, Елизаветаның құрметке ие қыздарының бірі Анна Вавасур, оның ұлын сарайда дүниеге келтіргенде, Лондон мұнарасына қысқа мерзімге қамалды. Вавасур да түрмеге жабылды, бұл оқиға Оксфорд пен оның туыстары арасында көшедегі қақтығыстарға әкелді. 1583 жылдың мамырында Теобальдста патшайыммен татуласты, бірақ барлық мүмкіндіктерінен айырылды. 1586 жылы патшайым Оксфордқа оның ысырапшылдығы мен кіріс әкелетін жерлерін сатудан туындаған қаржылық қиындықтарды жеңілдету үшін жылына 1000 фунт стерлинг (2020 жылғы АҚШ долларымен шамамен 483 607 доллар) берді. Бірінші әйелі Энн Сесил қайтыс болғаннан кейін Оксфорд патшайымның құрметке ие қыздарының бірі Элизабет Трентэмге үйленді, олардан Генри де Вере, Виконт Булбек (кейіннен Оксфордтың 18-ші графы) мұрагері дүниеге келді. Оксфорд 1604 жылы қайтыс болды, барлық мұрагерлік мүлкін жұмсап қалды. 1920 жылдан бері Оксфорд Шекспирдің шығармаларының авторлығына балама кандидаттардың бірі ретінде танымал.

Отбасы және балалық шағы

Эдвард де Вер Англиядағы ең көне екінші графтық атаны мұраға алды және Лондонның солтүстік-шығысындағы Эссекс графтығындағы Хедингэм сарайында дүниеге келді. Ол Джон де Вердің, Оксфордтың 16-шы графының және оның екінші әйелі Марджери Голдингтің жалғыз ұлы болды және, мүмкін, Эдуард VI-ны құрметтеп осылай атаған, себебі ол одан алтын жалатылған шомылу ыдысын алған. Оның әкесінің Дороти Невиллмен жасаған алғашқы некесінен Кэтрин деген аға жарты қарындасы және Мэри де Вер деген кіші қарындасы болды. Оның екі ата-анасы да сарайдағы байланыстарды орнатқан: 16-шы граф ханшайым Елизаветаны Хэтфилдтегі үй қамауынан таққа көтерілуіне дейін сүйемелдеген, ал графиня 1559 жылы қызметші қызға тағайындалған. Әкесінің қайтыс болғанға дейін Эдвард де Вер «Булбек виконты» немесе «Болбек» деп аталды және ағылшын реформалық дінінде тәрбиеленді. Көптеген ақсүйектердің балалары сияқты, оны да туған ата-анасының орнына басқа адам тәрбиеледі, оның жағдайында бұл сэр Томас Смит болды. Сегіз жасында ол Кембридж университетіндегі Квинс колледжіне «жетілмеген» студент ретінде қабылданды, кейіннен Сент-Джонс колледжіне ауысты. Кембридж университетіндегі Сент-Джонс колледжінің бұрынғы оқытушысы Томас Фаул де Вердің жетекшісі ретінде жылына 10 фунт алды. Әкесі 1562 жылдың 3 тамызында қайтыс болды, содан аз уақыт бұрын өсиетнамасын жасаған. Ол патшадан жер иелігін алғандықтан, оның ұлы патшайымның қарауына алынып, оның мемлекеттік хатшысы және бас кеңесшісі сэр Уильям Сесилдің үйіне орналастырылды. 12 жасында де Вер Оксфордтың 17-ші графы, Англияның Ұлы Чемберлейні болды және жылдық кірісі шамамен 2500 фунт стерлингті құраса да, 3500 фунт стерлингке жете алатын мүлікке ие болды.

Қараушылық

Сесил үйінде тұрып, Оксфордтың күнделікті оқулары би сабақтары, француз тілі, латын тілі, космография, жазу жаттығулары, сурет салу және ортақ дұғалардан тұрды. Сесил Хаустағы алғашқы жылында оған антиквар және англосаксон ғалымы Лоренс Ноуэлл қысқа мерзімге сабақ берді. Сесилге жазған хатында Ноуэлл: «Мен Оксфорд графына арналған жұмысымның көп уақытқа қажет еместігін анық көремін», – деп түсіндірді, ал оның сегіз айдан кейін кеткені он үш жасар Оксфордтың оқушы ретінде бас тартылуының белгісі ме, әлде оның ерекше қабілеті Ноуэллдің оны оқыту мүмкіндігінен асып түскендігінің көрсеткіші ме, деген пікір қалыптасты. 1564 жылғы мамыр айында Артур Голдинг өзінің «Трогус Помпей тарихының қысқартылған нұсқасы» атты еңбегіне арнаған алғы сөзінде жас немере інісінің ежелгі тарих пен қазіргі оқиғаларға қызығушылығын атап өтті. 1563 жылы Оксфордтың үлкен әпкесі, Кэтрин, сол кезде Виндзор ледисі, де Вердің ата-анасының некесінің заңдылығын шіркеу сотында даулады. Оның ағасы Голдинг Кентербери архиепископының сот ісін тоқтатуы керек екенін, өйткені Корольдің қарауындағы адамға қарсы сот ісін Соттың алдын ала рұқсатысыз қозғауға болмайды деп мәлімдеді. 1563 жылдың қазан айына дейін Оксфордтың анасы екінші рет Чарльз Тирреллге тұрмысқа шықты, ол патшаның жеке күзетшісі еді. 1565 жылғы мамыр айында ол Сесилге хат жазып, Оксфордтың әкесінің өсиеті бойынша оның кәмелетке толмаған кезінде пайдалануы үшін бөлінген отбасылық мүліктің ақшасын өзі мен басқа да отбасылық достарына сеніп тапсыруын, оны қорғау үшін және Оксфордтың үй шаруашылығын жабдықтау шығындарын өтеуге және көп жасқа толған кезде оның ливреясын сотқа беруіне мүмкіндік беруін қамтамасыз етуді сұрады; бұл соңғысы оның қарауынан шығуын, сот алдындағы борышын жою арқылы және оған титулдарымен байланысты өкілеттіктерді беру арқылы қамтамасыз ететін еді. Сесил оның сұранысына жауап бергеніне ешқандай дәлел жоқ. Ол үш жылдан кейін қайтыс болды және алғашқы күйеуінің қасына Эрлс Колнеде жерленді. Оксфордтың әкесі Чарльз Тиррелл 1570 жылы наурыз айында қайтыс болды. 1564 жылғы тамызда Оксфорд 17 дворянның, рыцарьлардың және королеваның сүйемелдемесіндегі эсквайрлердің қатарында болды, олар Кембридж университетінен өнер магистрінің құрметті дәрежесімен марапатталды, ал ол 1566 жылы королеваның сапарында Оксфорд университетінен де осындай дәреже алды. Оның болашақ қайын атасы Уильям Сесил де осы сапарлар барысында өнер магистрінің құрметті дәрежесін алды. Оксфордтың өнер бакалаврінің дәрежесін алғандығы туралы ешқандай мәлімет жоқ. 1567 жылғы ақпанда ол заң оқу үшін Грейс Иннге қабылданды. 1567 жылғы 23 шілдеде Сесил үйінің ауласында фехтованиемен жаттығу кезінде он жеті жасар Оксфорд Сесил үйінің ас үйіндегі көмекші асшы Томас Бринкнеллді өлтірді. Келесі күні сот тергеушісінің тергеуінде Оксфордтың қызметшісі мен Сесилдің шәкірті, болашақ тарихшы Рафаэль Холиншедті қамтитын қазылар алқасы Бринкнеллдің мас күйінде Оксфордтың пышағына қасақана жүгіріп, өзін-өзі өлтіргенін анықтады. Өзін-өзі өлтіргендіктен, оны қасиетті жерге жерлемеді, оның барлық мүлкі тәркіленді, ал жүкті әйелі мұқтаж қалды. Бринкнелл қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай ол өлі туған баланы дүниеге әкелді. Кейін Сесил қазылар алқасының Оксфорд өзін-өзі қорғауда әрекет еткенін анықтауына тырысқанын жазды. 1569 жылы Оксфордқа сатып алынған кітаптардың тізімі оның тарихқа, әдебиетке және философияға деген қызығушылығының жалғасып жатқанын растайды. Олардың арасында алтынмен қапталған Женева Киелі кітабы, Чосер, Плутарх, итальян тіліндегі екі кітап, Цицерон мен Платонның фолиолық басылымдары болды. Сол жылы Томас Андердаун өзінің «Эфиопия тарихының» аудармасын Оксфордқа арнап, оның «қаһарлы батылдығын», «үлкен шеберлігін» және «оқудың жеткіліктілігін» мадақтады. 1570 жылдың қысында Оксфорд математик және астролог Джон Димен танысып, оккультизмге қызығушылық танытып, сиқыр мен жын-сыйырды зерттеді. 1569 жылы Оксфорд Гартер орденінің мүшелігіне алғаш рет дауыс берді, бірақ жоғары дәрежесіне және лауазымына қарамастан, ешқашан құрметке ие болмады. Сол жылдың қараша айында Оксфорд Сесилге шетелдегі әскери қызметке орналасу туралы өтініш берді. Сол жылы Солтүстік графтардың Рим-католиктік көтерілісі болғанмен, Елизавета бұл өтінішті қабылдаудан бас тартты. Сесил ақырында келесі көктемде Шотландиялық науқанда Сюссекс графының қол астында Оксфорд үшін лауазым алды. Ол мен Сюссекс сотта бір-бірін жақтады.

Жасқа толу

1571 жылдың 12 сәуірінде Оксфорд көпшілікке жетіп, Лордтар палатасында орын алды. Оның жасқа толуымен байланысты зор үміттер болды; сэр Джордж Бак «ол ескі ерліктерді жоғалтудан гөрі жаңа ерліктерге ие болуға көбірек бейім» деген болжамдарды еске алды, бұл ешқашан орындалмаған болжам еді. Бурглидің бақылауынан босатылу туралы ресми куәлік 1572 жылдың мамырына дейін кейінге шегерілді, бірақ Оксфордқа әкесі бұрынғыдан берген 666 фунт стерлинг табысы берілді, бірақ әкесінің қарыздарын төлеу үшін бөлінген мүлік тағы он жылдан кейін ғана оған тиді. Королеваның қамқорлығында болған кезінде оның мүлкінің үштен бірі таққа қайта оралды, оның көп бөлігі Елизавета Роберт Дадлиге берді. Елизавета осы қамқорлықты бақылау үшін қосымша 3000 фунт стерлинг, ал оның киім-кешегін сотқа беру үшін тағы 4000 фунт стерлинг төлеуді талап етті. Оксфорд мерзімі келгенде төлемеген жағдайда осы соманың екі еселенгенін кепілдеді, бұл тиімді түрде 21 000 фунт стерлингтік міндеттемеге ұшырады. 1571 жылы Оксфорд Елизаветаның кеңесіндегі сүйіктісі болды. Мамыр айында ол үш күндік жарыс, турнир және тосқауылға қатысты, онда жеңіске жетпесе де, көпшілікке жасы жеткенін атап өту үшін оған бас құрмет көрсетілді, оның шеберлігі көрермендердің ризашылығын тудырды. Тамыз айында Оксфорд Пол де Фуаға қатысты, ол Англияға протестант королевасы Елизавета мен католик ханзадасы Франсуа д'Анжу, Франция королі Генрих III-нің Валуа-Ангулем үйінің кіші інісі арасында неке туралы келіссөздер жүргізу үшін келді. Бұл неке 1572 жылы Англия мен Франция арасындағы Испанияның күшін басу бойынша келіссөздердің бөлігі ретінде ұсынылды. 1579 жылдың қараша айында Оксфордтың бірінші туысы Энн Вердің күйеуі Джон Стаббс және Уильям Пейдж королеваның ханзада Франсуаға үйлену туралы ұсынылған некесін сынаған памфлеттері үшін қоғамда оң қолдары кесілді және бүлікші деп танылды. Оксфордтың жарияланған өлеңдері осы кезеңге жатады және Эдвард Дайермен бірге ол аулаға халық тіліндегі өлеңдерді енгізген алғашқы сарайлықтардың бірі болды.

Неке

1562 жылы Оксфордтың 16-шы графы Генри Хейстингспен келісім жасады, оның ұлы Эдвард Хантингдонның бір қарындасына үйленуге тиіс еді; он сегіз жасқа толғанда, ол Элизабет немесе Мэри Хейстингсті таңдауы керек еді. Бірақ 16-шы граф қайтыс болғаннан кейін, келісім күшін жоюға рұқсат берілді. Кейін Элизабет Хейстингс Эдвард Сомерсетке тұрмысқа шықты, ал Мэри Хейстингс күйеусіз қайтыс болды. 1571 жылдың жазында Оксфорд Сесилдің 14 жасар қызы Аннаға қызығушылық танытып, патшайымның некеге келісімін алды. Анна екі жыл бұрын Филипп Сидниге уәделенген еді, бірақ бір жылдық келіссөздерден кейін Сиднидің әкесі, сэр Генри, патшайымның ықыласын жоғалтты және Сесил қаржылық қиындықтарды күдіктенді. Сонымен қатар, Сесил 1571 жылдың ақпанында Лорд Бергли титулына көтерілді, осылайша қызының мәртебесін арттырды, сондықтан келіссөздер тоқтатылды. Сесил қызының Оксфордтан жас екендігіне байланысты бұл келісімге наразы болды және оны Ратланд графына үйлендіруді ойлады. Неке Анна 15 жасқа толғанға дейін кейінге шегерілді және ақыры 1571 жылдың 16 желтоқсанында Уайтхолл сарайында леди Элизабет Хейстингс пен Эдвард Сомерсет, Лорд Герберт және Эдвард Саттон, 4-ші барон Дадли мен оның әйелі Мэри Говардтың үш некесімен бірге өтті, патшайым да қатысты. Екі жас ағылшын аристократының протестанттық отбасыларға қосылуы Елизаветаның католик жауларына байқаусыз өтпеді. Бергли Оксфордқа қызының құдайына 800 фунт стерлингке тең жер және 3000 фунт стерлинг ақшалай төлем берді. Бұл сома Оксфордтың ливреялық ақысына тең болды және оны сол мақсатта пайдалануға арналған болуы мүмкін, бірақ ақша із-түзсіз жоғалды. Оксфорд Аннаға 669 фунт стерлингке жуық үлес берді, бірақ ол жасы жеткенімен және үйленгенімен, әлі мұрасына ие болған жоқ. Оксфордтың ливреясы үшін патшалық тақ талап еткен 4000 фунт төлегеннен кейін, ол 1572 жылдың мамыр айында өз жерлеріне кіруге рұқсат алды. Ол өзінің иеліктерінен және Лорд Ұлы Чемберленнің кеңсесінен жылдық кіріс алуға құқылы болды, бірақ анасының үлесінен түскен кіріске оның қайтыс болғаннан кейін ғана, ал 1583 жылға дейін әкесінің қарызын төлеу үшін бөлінген иеліктерден түскен кіріске құқығы болмады. Сонымен қатар, Оксфордқа қатысты соттың сотта оның қамқорлығы, некесі және ливреясы үшін салынған айыппұлдар 3306 фунт стерлингке жетті. Төлемді кепілдік беру үшін ол сотқа 11000 фунт стерлингтік және тағы екі жеке облигацияға 6000 фунт стерлингтік кепілдеме берді. 1572 жылы Оксфордтың туысы және жақын туысы Норфолк герцогы Елизаветаға қарсы католиктік құйрық жасады және сатқындық үшін өлім жазасына кесілді. Оксфорд бұрын патшайым мен Берглиге сотталған Норфолк атынан өтініш білдірген, бірақ "белгісіз әйелден келген күңгірт өтініште" оның туысының Испанияға қашуына көмектесу үшін кеме беру жоспары туралы айтылды. Келесі жазда Оксфорд Ирландияға саяхаттауды жоспарлады; сол кезде оның борыштары кем дегенде 6000 фунт стерлинг деп бағаланды. 1574 жылдың жазында Елизавета Оксфордты "қаржылық жағдайы нашар болғаны үшін" сөгіп, 1 шілдеде ол рұқсатсыз континентке қашып кетті, Лорд Эдвард Сеймурмен бірге Кале қаласына, содан кейін Фландрияға "өзімен бірге көп ақша алып кетті". Испаниямен соғыс күтілген кезде, Шотландия королевасы Мэри оның қашуын католиктік көзқарастарының белгісі деп түсіндірді, сондай-ақ континентте тұратын католиктік бүлікшілер де солай ойлады. Бірақ Бергли патшайымға Оксфордтың адал екенін сендірді және ол оны ауыр жазалаумен қайтару үшін екі зейнеткерді жіберді. Оксфорд ай соңында Англияға оралды және 28-і күні Лондонда болды. Оның патшалық кеңесіне кіру туралы өтініші қабылданбады, бірақ патшайымның ашуы басылды және ол оған жақсы мінез-құлық танытса, Парижге, Германияға және Италияға саяхаттауға рұқсат беремін деп уәде берді.

Шетелдік сапарлар

1575 жылдың қаңтарында Елизавета Оксфордқа саяхаттауға рұқсат берді және оған шетелдік монархтарға ұсыныс хаттарын табыс етті. Кетуге дайын тұрғанда, ол екі келісімге қол қойды. Бірінші келісім бойынша ол Корнуолл, Стаффордшир және Уилтширдегі иеліктерін үш сенімдіге 6000 фунт стерлингке сатты. Екінші келісімде, егер ол шетелде мұрагерсіз қайтыс болса, оның иеліктері әпкесі Мэриге өтуіне жол бермеу үшін, графтықтың жерлерін өзінің жақын туысы Хью Вэрге берді. Келісім сонымен қатар 9096 фунт стерлинг сомасындағы қарыздарды төлеуді қарастырды, оның 3457 фунты королеваға оның қамқорлығына байланысты шығындар ретінде төленуі керек еді. Оксфорд 1575 жылдың ақпан айының бірінші аптасында Англиядан кетіп, бір айдан кейін Франция королі мен королевасына ұсынылды. Жаңа әйелі Аннаның жүкті екені туралы жаңалық Парижге жеткен соң, ол оған көптеген қымбат сыйлықтар жіберді. Бірақ бір күні Анна мен Сесилдерге деген ниеті бұзылып, күтілетін баланың өзінен емес екеніне көз жеткізді. Сесилдердің үлкен ұлдары бұл қауесеттерге ашық наразылық білдірді, бұл жағдайды одан бетерлетті. Наурыздың ортасында ол Страсбургке сапарлап, содан кейін Милан арқылы Венецияға жол тартты. Қызы Елизавета шілде айының басында дүниеге келсе де, Оксфорд оның туғанын қыркүйек айының соңында ғана білді. Оксфорд Италияда бір жыл бойы болды, осы уақытта ол киім, зергерлік бұйымдар мен косметикадағы итальяндық модаға қатты әуестенді. Джон Стоудың мәліметінше, ол итальяндық сән-салтанатты бұйымдарды ағылшын сарайына әкелді, олар дереу сәнге айналды, мысалы, кестеленген немесе жиектелген хош иісті қолғаптар. Елизаветаның сәнді қолғаптары көп жылдар бойы «Оксфорд графының хош иісі» деп аталды. Нақты дәлелдердің болмауына байланысты, оның итальяндық мәдениетке, әдебиетке, музыкаға және бейнелеу өнеріне деген қызығушылығы осылай болды деу қиын. Оның ел туралы жалғыз пікірі құлшыныссыз болды. Берлиге жазған хатында ол: «Италияға деген құштарлығым үшін, мырзам, оны көріп қуандым, бірақ енді оны көргім келмейді, егер ханзадам мен елге қызмет ету үшін болмаса» деді. 1576 жылдың қаңтарында Оксфорд лорд Берлиге Сиенадан кредиторларының талаптары туралы шағымдарды жеткізді, олардың ішінде королева мен оның әпкесі де болды, және оларға төлеу үшін оның жерлерінің бір бөлігін сатуды бұйырды. Ол наурыз айында Венециядан Лион мен Париж арқылы үйіне қайтуға ниеттенді, бірақ кейінірек бір хабарламада ол Сицилиядағы Палермоға дейін барғаны айтылды. Осы кезде итальяндық қаржыгер Бенедикт Спинола Оксфордқа 15 айлық континенттік сапары үшін 4000 фунт стерлингтен астам қарыз берген, ал Англияда жүзден астам саудагерлер мыңдаған фунт стерлингке жететін қарыздарды өтеуді талап етіп жүрді. Оксфорд 1576 жылдың сәуір айында Ла-Манш арқылы қайтып келгенде, оның кемесін Флашингтен келген қарақшылар басып алды, олар оның барлық мүлкін алып, көйлегінен басқасын жоқ қылды және оларды біреу танымаса, өлтіруге дайын еді. Оксфорд қайтып келген соң әйелімен бірге тұрудан бас тартып, Чарлинг-Кроста бөлме жалдады. Елизаветаның оның баласы емес деген күдікке қоса, Берлидің құжаттарында Сесил отбасына қарсы Оксфордтың ашулы шағымдары тіркелген. Королеваның өтініші бойынша ол әйеліне король сарайында қатысуға рұқсат берді, бірақ ол қатыспаған кезде ғана, және ол оған сөйлесуге тырыспауын талап етті. Ол сондай-ақ Берлиге Аннаның атынан одан әрі өтініш жасамауын бұйырды. Олар бес жыл бойы ажырасып өмір сүрді. 1577 жылдың ақпан айында Оксфордтың қарындасы Мэри Лорд Джеральд Фицджеральдқа (1559–1580) үйленеді деген қауесет тарады, бірақ 2 шілдеде оның есімі Пергрейн Берти, кейіннен Лорд Уиллоуби д'Эрсби есімімен байланысты болды. Бертидің анасы, Саффолк герцогинясы, лорд Берлиге «ақылды ұлым менің леди Мэри Вэрмен тым алыс кетті, мен кері қайтуға тым алыс деп қорқамын» деп жазды. Герцогиня да, оның күйеуі Ричард Берти де некеге қарсы болды, ал королева бастапқыда келісім бермеді. Оксфордтың осы некеге деген қарсылығы соншалықты күшті болды, Мэридің болашақ күйеуі өміріне қауіптенді. 15 желтоқсанда Саффолк герцогинясы Берлиге Оксфорд пен оның қызының кездесуін ұйымдастыру үшін жасаған жоспарларын сипаттаған хат жазды. Бұл жоспардың орындалған-жоқ екені белгісіз. Мэри мен Берти келесі жылдың наурызына дейін үйленді.

Қақтығыстар, заговорлар мен жанжалдар

Оксфорд континенттік саяхатына дейін Корнуолл, Стаффордшир және Уилтширдегі мұрагерлік жерлерін сатты. 1576 жылы Англияға оралғаннан кейін ол Девонширдегі иеліктерін сатты; 1578 жылдың соңына дейін кем дегенде тағы жеті жерді сатқан. 1577 жылы Оксфорд Мартин Фробишердің Солтүстік-Батыс жолын іздеудегі екінші экспедициясына 25 фунт стерлинг жұмсады. 1577 жылдың шілдесінде ол Корольден 1572 жылы оның туысы Норфолк аттануына байланысты Корольге өткен Касл Ризингті беруді сұрады. Оған берілген кезде, ол оны тағы екі иелікпен бірге сатты және Фробишердің үшінші экспедициясына шамамен 3000 фунт стерлинг салды. Оқфордта "алтын" кенінің құны түспегендіктен, барлық қаржысын жоғалтты. 1578 жылдың жазында Оксфорд королеваның Шығыс Англия арқылы сапарына қатысты. Патшалық қонақтары Лорд Генри Ховардтың Аудли Эндтегі резиденциясында болды. Тамыз айының ортасында королева екі рет Оксфордтан 46 жастағы ағылшын королевасы мен Франция королі Генри III-нің кіші інісі Анжудың 24 жастағы герцогы арасындағы неке туралы келіссөздер жүргізу үшін Англияға келген француз елшілерінің алдында билеуді сұрады. Оксфорд "француздарға қуаныш сыйламау үшін" бас тартты. 1578 жылдың сәуір айында испан елшісі Бернардино де Мендоса Испания королі Филипке хат жазып, егер Анжу Англияға королевамен некелесу үшін келсе, Оксфорд, Суррей және Виндзордың оның қауіпсіз оралуы үшін кепіл ретінде алынуы ұсынылғанын жазды. Анжу өзі тамыз айының соңына дейін Англияға келген жоқ, бірақ оның елшілері Англияда болды. Оксфорд ұсынылып отырған некеге жақтас болды; Лестер мен оның жүрегіндегі інісі Филип Сидни оған қатаң қарсы болды. Бұл антагонизм Уиттхолл теннис кортында Оксфорд пен Сидни арасындағы әйгілі дау-дамайға себеп болған болуы мүмкін. Ұрыс басталған кезде кімнің алаңда ойнағаны толықтай белгісіз; даусыз нәрсе - Оксфорд Сидниді "көк бөрік" деп атады, ал Сидни "көк бөріктер иттерден, ал балалар адамдардан туады екенін бүкіл әлем біледі" деп жауап берді. Теннис алаңына қарап тұрған жеке галереялары бар француз елшілері бұл көрініске куә болды. Сидни Оксфордты дуэльге шақырған ба, әлде керісінше ме, мәселе одан әрі қозғалмады, ал королева Сидниді өзінің мәртебесі мен Оксфордтың арасындағы айырмашылықты танымағаны үшін жеке өзіне алды. Кристофер Хаттон мен Сиднидің досы Хьюберт Ланге де Сидниді мәселені қарастырудан бас тартқызуға тырысты, ақырында ол тоқтатылды. Оның нақты себебі белгісіз, бірақ 1580 жылдың қаңтарында Оксфорд Сидниге хат жазып, оны сынады; айдың соңында Оксфордты королева өзінің палаталарына қамап қойды және ақпан айының басына дейін босатылмады. Оксфорд осы уақытта Лестер графымен ашық айтысып кетті; ол біраз уақыт Гринвичтегі палатасына "өзінің және Лестер лорды арасындағы жамандау туралы" шектелді. 1580 жылдың жазында, Лестермен жақындасу құмарлығымен қозғалған Габриэль Харви Оксфордтың итальяндық нәрселерге деген сүйіспеншілігін Speculum Tuscanismi және Three Proper and Witty Familiar Letters атты өлеңдерінде сатиралық етіп көрсетті. Деректері анық болмаса да, 1577 жылы Оксфорд Англиядан кетіп, король Генрих III-нің жағында француз дін соғыстарына қатысқан. Англиядағы ескі аристократиялық отбасылардың көптеген мүшелері сияқты, ол Рим католиктік дініне бейімделген; Италиядан оралғаннан кейін, ол дінді қабылдағаны туралы хабарланған, мүмкін, алыс туысы Чарльз Арунделл оны Ричард Стивенс есімді семинария діни қызметкерімен таныстырғаннан кейін. Бірақ 1580 жылдың аяғында ол католиктердің бір тобын, соның ішінде Арунделл, Фрэнсис Саутвелл және Генри Говардты сатқындық әрекеттері үшін айыптады және енді өзінің католиктік дінінен бас тартқаны үшін патшайымнан мейірімділік сұрады. Елизавета бұл мәселеге қатысты әрекет етуді кешіктірді, ал Оксфорд қысқа уақыт үй қамауында болды. Автор Алан Нелсон Лестерді "Оксфордты француздық топтан алып тастады", яғни Елизабеттің Анжу герцогымен некеге тұруын жақтаған соттағы топ. Испания елшісі Мендоса да Оксфордтың француздық некеге кедергі жасау үшін католиктер туралы ақпарат беруінің артында Лестер тұр деп ойлады. Пек Лестер "Сассекс одақтастарын саяси тұрғыдан пайдасыз етуге ниеттенгенін" айтып, келіседі. Тайлық кеңес Говард пен Арунделді тұтқындауға бұйрық берді; Оксфорд дереу Арунделмен жасырын кездесіп, Говард пен Саутвеллге қарсы айыптауларын қолдауға көндірді, оған ақша және патшайымнан кешірім берді. Арунделл бұл ұсыныстан бас тартты, ол және Говард бастапқыда Мендосамен пана сұрады. Олар Тайлық кеңесшінің үйінде үй қамауында болатынына көз жеткізгеннен кейін ғана өздерін тапсырды. Тұтқындалғаннан кейінгі алғашқы апталарда олар үштік стратегияны ұстанды: олар ұсақ қылмыстарға мойын бұрды, Оксфордтың айыптауларын куәлік беру үшін ұсынған ақшасы арқылы жалғаншы екенін дәлелдеуге тырысты және олардың айыптаушысы Корольге нақты қауіп төндіретінін көрсетуге тырысты. Олардың Оксфордқа қарсы айыптауларына дінсіздік, жалғандық, ересі, тәжге бағынбау, сатқындық, жалдамалы кісі өлтіру, жыныстық бұрмалау, әдеттегі маскүнемдік, түрлі сарайлықтарды өлтіруге ант ету және королеваны "әйелдің ең нашар түрде жасаған әрекеттерімен" сынайтындық кірді. Ең қатыгез айыптау бойынша Говард пен Арунделл Оксфордты бала зорлауға шақырып, ол "көптеген ұлдарды зорлаған, оның шығуы керек" деді. Арунделл мен Говард ешқайсысы да еңкейіп, 1583 жылғы Мэри, Шотландия королевасын қолдаған Трокмортон қастандығынан кейін Арунделл Томас, лорд Паджетпен бірге Парижге қашқан. Осы уақытта Оксфорд 22 қаңтарда Вестминстерде турнир жеңіп алды. Оның турнирдегі бетін, Оксфордты Күн ағашының рыцары ретінде сипаттаған сөзі 1592 жылы Платон, Аксиох атты памфлетте жарияланды. 14 сәуірде 1589 жылы Оксфорд оның туысы Томас, Норфолк герцогының үлкен ұлы және мұрагері Филип Говардты сатқындық үшін кінәлі деп тапқан теңдес азаматтардың қатарында болды; Говард кейін түрмеде қайтыс болды. Оксфорд кейіннен "Говардтар құдай астындағы ең опасыз рулар" және "лорд Говард [жер бетіндегі ең нашар жамандық]" екенін мәлімдеді. 1580-ші жылдардың басында Оксфордтың Эссекс округіндегі Wivenhoe үйінде тұрғаны мүмкін, ол 1584 жылы сатылды. 1580 жылдың маусымында ол италиялық саудагер Бенидикт Спиноладан Лондонның Алдгейт маңындағы жер мен жеті акр жерді 2500 фунт стерлингке сатып алды. Мүлік, Ст-Ботольфш приходында орналасқан, Кристочерчтің Ұлы бағы болып белгілі болды және бұрын Кембридж университетінің Магдалена колледжіне тиесілі болған. Ол сондай-ақ Лондон тұрғын үйін, Бишопсгейттегі Фишердің Ақымақтығы деп белгілі үйді сатып алды. Генри Говардқа сәйкес, Оксфорд мүлікке және оның жөндеуіне үлкен сома төлеген. 23 наурыз күні 1581 жылы сэр Фрэнсис Уолсингем Хантингдон графына екі күн бұрын королеваның құрметті қыздарының бірі Энн Вавасур ұл тауып алғанын, ал "Оксфорд графы әкесі екені мәлімделді, ол теңізге өтуге ниеттенгендей, деп ойлап тұр" деп кеңес берді. Оксфорд тұтқындалды және Лондон мұнарасына қамалды, сондай-ақ Энн мен оның нәрестесі, кейіннен сэр Эдвард Вере болады. Бергли Оксфорд үшін араласып, ол 8 маусымда мұнарадан босатылды, бірақ шілде айының басына дейін үй қамауында қалды. Оксфорд үй қамауында болған мамыр айында Томас Стокер оған Мастер Джон Кальвиннің әртүрлі уағыздарын арнады, арнауда ол "сіздің лордың әкесінің үйінде тәрбиеленгенін" айтты. Оксфорд шілде айының ортасында әлі де үй қамауында болды, бірақ Уайтхаллдағы ...

Театрлық кәсіпорындар

Оксфордтың бұрынғы графы Оксфордтың ойыншылары деп аталатын актерлер труппасын ұстаған, оны 17-ші граф әкесі қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң таратып жіберді. 1580 жылдан бастап Оксфорд ересектер мен балалар труппаларын, сондай-ақ музыканттар труппасын демеушілік етті, әрі томблерлердің, акробаттардың және ойнайтын жануарлардың қойылымдарын қаржылады. Жаңа Оксфордтың ойыншылары 1580 мен 1587 жылдар аралығында провинциялар бойынша гастрольдеді. 1583 жылдың қарашасынан кейін Оксфорд Блэкфриарста балалар труппалары пайдаланған ғимаратты жалға алды, содан кейін оны өзінің хатшысы Джон Лайлиге берді. Лайли уэльстік кеңсе қызметкері және театрға құштар Генри Эвансты Оксфордтың балаларынан құралған жаңа труппаның директоры етіп тағайындады, ол Чапел балалары мен Полдің балаларынан тұрды, және 1584 жылдың маусым айының соңына дейін пьеса жазуға өзінің қабілетін жұмсады, сол кезде бастапқы театр ғимаратының жалға алу шарты иесі тарапынан бұзылды. 1584–1585 жылдары «Оксфорд графының музыканттары» Оксфорд және Барнстейпл қалаларындағы қойылымдары үшін төлем алды. Оксфордтың ойыншылары (Оксфордтың актерлері деп те аталады) 1602 жылға дейін активті қызмет етті.

Корольдік аннуитет

1584 жылдың 6 сәуірінде Оксфордтың қызы Бриджит дүниеге келді, және екі еңбек оған арналды: Роберт Гриннің «Гвидониус; Фантазия картасы» және Джон Саузерннің «Пандора». Соңғы еңбектегі өлеңдерде Оксфордтың астрономия, тарих, тілдер және музыка білімі айтылады. Оксфордтың қаржылық жағдайы тұрақты түрде нашарлап бара жатты. Ол осы кездеге дейін мұрагерлік жерлерінің көбін сатқандықтан, негізгі табыс көзінен айырылып қалды. Сонымен қатар, бұл жерлерді патшалық соттағы төлемеген қарызы үшін кепіл ретінде пайдаланғандықтан, ол сатып алушымен келісімге отыруға мәжбүр болды, егер патшайым қарызды өндіріп алу үшін жерге талап қойса, сатып алушыны өтеуге кепілдік беруге. Мұндай жағдайды болдырмау үшін, оның иеліктерінің сатып алушылары Оксфордтың сотқа қарызын бөліп-бөліп төлеуге келісті. 1585 жылы Шотландия королі Джеймс VI Англияға келіп, оның анасы, Шотландия королевасы Мэридің босатылуы туралы келіссөздер жүргізілді, ал наурыз айында Оксфорд Джеймстің қауіпсіздігі үшін кепіл ретінде Шотландияға жіберілді. 1586 жылы Оксфорд қиын қаржылық жағдайын жеңілдету үшін патшайымнан жылдық зейнетақы сұрады. Оның қайнағасы оған бірнеше үлкен қарыз берді, ал Елизавета оған 1000 фунт стерлингтік жылдық зейнетақы тағайындады, оны өз қалауынша жалғастыруға немесе басқаша қамтамасыз етілгенге дейін. Бұл зейнетақыны кейіннен Джеймс I жалғастырды. Де Вердің жесірі Елизавета 11 жасар ұлы Генридің атынан Джеймс I-ге 250 фунт стерлингтік жылдық зейнетақы сұрады, Де Верге тағайындалған 1000 фунттық зейнетақыны жалғастыру үшін. Генриге өмір бойына 200 фунт стерлингтік жылдық жәрдемақы берілді. Джеймс I оның қайтысынан кейін де грантты жалғастыра берді. Шілдеде Елизавета графқа Бэбингтон қастандығына қатысқандығы үшін жазаланған Эдвард Джонстан тәркіленген мүлікті берді. Жерді Оксфордтың кредиторларынан қорғау үшін грант екі сенімдінің атына берілді. Қарашаның соңында Оксфордтың жерін сатып алушылар оның сотқа қарызын толығымен, шамамен 3306 фунт стерлингті бес жыл ішінде, 1592 жылы аяқтауға келісті. Графқа Харвич портының басшысы лауазымы ұсынылды, бірақ ол оны лайықсыз деп санап, бас тартты; Лестер одан құтылуға қуанды. 1588 жылдың желтоқсанында Оксфорд өзінің лондондық үйін, Фишердің ақымақтығын, сэр Уильям Корнуоллиске жасырын түрде сатты; 1591 жылдың қаңтарына қарай автор Томас Черкьярд өзінің меценаты атынан үйде алған бөлмелердің жалға төлемін төледі. Оксфорд Берглиге Уэльстегі Денбигтің феодалдық жерлерін сатып алу жоспары туралы хат жазды, егер патшайым келіссе, оларға 1000 фунт стерлингтік зейнетақысын ауыстырып төлеуге және Эссекс орманды (Уолтем орманы) қайтаруға жасаған талабынан бас тартуға келісті, сондай-ақ балаларының пайдалануы үшін Хедингем және Бретс иеліктерінен бас тартыды, олар Берглидің қамқорлығында тұрып жатқан. 1591 жылдың көктемінде оның жерін сатып алушылардың сотқа қарызын өтеу жоспары патшайымның кредиторға борышкердің мүлкін уақытша басып алуға рұқсат беретін жарлықтарымен бұзылды. Оксфорд өзінің қызметшісі Томас Хэмптонның осы жарлықтарды пайдаланып, жалға алушылардан өз пайдасы үшін ақша алғанын және басқа бір қызметшісімен Англияның Ұлы мөрімен алаяқтық құжатты жасасуға сөз байластырғанына шағымданып айтты. Қала әкімінің орынбасары Томас Скиннер де бұл іске қатысты. 1586 жылы Ангел Дей Оксфордқа ағылшын тілінде үлгі хаттар жазуға арналған алғашқы хаттар жинағын, «Англиялық хатшыны» арнады, ал Уильям Уэбб оны өзінің «Ағылшын поэзиясы туралы әңгімесінде» «басқа ақындарымыздың ішіндегі ең тамашасы» деп мақтады. 1588 жылы Энтони Мундей өзінің «Пальмерин д'Олива» атты шығармасының екі бөлігін Оксфордқа арнады. Келесі жылы Джордж Путтенхамға тиесілі «Ағылшын поэзиясының өнері» Оксфордты «экипаж» сарай ақындарының қатарына қосты; Путтенхам оны сол кездегі ең жақсы комедиялық драматургтердің бірі деп санады. 1590 жылы Эдмунд Спенсер «Фейри Квин» поэмасының алғы сөзін құрайтын он жеті арнаулық сонеттің үшіншісін Оксфордқа арнады, оның ақындарға көрсеткен қамқорлығын жырлады. Сол кезде Оксфордтың қызметінде болған композитор Джон Фармер 1591 жылы «Екі бөліктен тұратын әртүрлі және сан алуан жолдардың бірінші жинағын» оған арнады, арнауда оның меценатының музыкаға деген сүйісқақтығын атап өтті.

Қайта үйлену және кейінгі өмір

1588 жылдың 5 маусымында Оксфордтың әйелі Энн Сесил 31 жасында қызбадан қайтыс болды. 1591 жылдың 4 шілдесінде Оксфорд Олдгейттегі Ұлы бақ мүлігін Джон Вулли мен Фрэнсис Трентхэмға сатты. Бұл келісім Францисктің әпкесі, королеваның құрметті қыздарының бірі Элизабет Трентхэмнің пайдасына жасалды, оны Оксфорд сол жылы кейінірек үйленді. 1593 жылдың 24 ақпанында Сток-Ньюингтонда оның жалғыз тірі ұлы Генри де Вере, Булбек виконты дүниеге келді. 1591 және 1592 жылдар аралығында Оксфорд өзінің соңғы ірі иеліктерінен айырылды; оның графтығының ордасы Гедингэм замкі Лорд Берглиге өтті; ол Оксфордтың алғашқы некедегі үш қызы үшін сенімгерлікпен сақталды. Ол өзінің қызметшісі Роджер Харлакенденге Кольн монастырын сатуды тапсырды. Харлакенден жерді арзан бағалап, оны (сондай-ақ сатылуға арналмаған басқа да учаскелерді) өз ұлының атымен сатып алды; Оксфордтың Харлакенденге қарсы алаяқтық үшін салған соттары ондаған жылдарға созылып, өмірінде шешілмеді. Қызын Элизабет пен Саутгемптонның 3-ші графы Генри Уриотслинің үйлесуі үшін ұзақ келіссөздер жүргізілді, бірақ неке болған жоқ; 1594 жылдың 19 қарашасында, Саутгемптон 21 жасқа толғаннан кейін алты апта өткен соң, «жас Саутгемптон графы Леди Вереден бас тартып, 5000 фунт стерлинг төледі». Қаңтар айында Элизабет Дербидің 6-шы графы Уильям Стэнлиге тұрмысқа шықты. Дерби Оксфордқа жаңа келініне жылына 1000 фунт стерлинг беремін деп уәде берген еді, бірақ оған арналған қаржылық жағдай кешігіп жүзеге асты. Оның қайын атасы, Лорд Бергли, 4 тамыз 1598 жылы 78 жасында қайтыс болды, Оксфордтың екі тұрмысқа шықпаған қызы Бриджит пен Сюзанға мол мұра қалдырды. Мұра мүліктері Оксфордтың қыздарының мұраларын бақылауға алуына жол бермеу үшін құрылды. Уильям Гербертпен некеге тұру туралы келіссөздер сәтсіз аяқталып, 1599 жылдың мамыр немесе маусым айында Оксфордтың 15 жасар қызы Бриджит Фрэнсис Норриске үйленді. Сюзан Пемброк пен Монтгомеридің 4-ші графы Филипп Гербертке тұрмысқа шықты. 1595 жылдың наурыз айынан тамыз айына дейін Оксфорд королеваны Лорд Бакхерстпен бәсекелесіп, Корнуоллдағы қалайы шахталарын басқаруға белсенді түрде қыспақтады. Ол Берглиге өзінің қаржылық жағдайын жақсартуға тырысқан жылдардағы сәтсіз әрекеттерін баяндап, былай деді: «Соңғы жылы мен оның патшалығына оның қазынасынан жылына 3000 фунт стерлинг беруге дайын едім». Оксфордтың хаттары мен жазбалары оның 1596 жылға дейін осы мәселеге ұмтылғанын, үш жылдан кейін қайта жаңартқанын, бірақ ақырында қалайы монополиясын алуда сәтсіз болғанын көрсетеді. 1595 жылдың қазан айында Оксфорд өзінің қайын інісі сэр Роберт Сесилге, оның және Ессекс графының арасындағы шиеленіс туралы, оның мүлікке деген талабына байланысты, оны «сотта мен сенім арта алатын жалғыз адам» деп атады. Сесил Оксфордтың мүддесін қорғауға аз үлес қосқан сияқты. Науқастануына байланысты наурыз айында сотқа бара алмады, тамыз айында ол Бёрглиге денсаулығы үшін барған Байфлиттен жазды: «Мен осы ауадан жұбаныш табамын, бірақ сотта табыс жоқ». Қыркүйекте ол қайтадан денсаулығының нашар екенін айтып, патшайымға бара алмағанына өкініп жазды. Екі айдан кейін Роуланд Уайт сэр Роберт Сидниге «Кейбіреулер менің Оксфорд лордым қайтыс болды дейді» деп жазды. Оның өлімі туралы хабар оның сол жылдың басында жазған хаттарында айтылған аурумен байланысты ма, жоқ па, белгісіз. Оксфорд өзінің соңғы Парламентіне желтоқсанда қатысты, бұл оның денсаулығының нашарлап бара жатқанын көрсетеді. 1599 жылдың 28 сәуірінде Оксфордты екі он жыл бұрын көрсеткен қызметі үшін 500 фунт стерлинг берешегі үшін өзінің тігіншісінің жесірі сотқа берді. Ол тек қарызын ғана төлемегенін, сонымен қатар тігінші 800 фунт стерлинг болатын «алтын, күміс және басқа да заттардан жасалған» киіммен қашып кеткенін мәлімдеді. Соттың нәтижесі белгісіз. 1600 жылдың шілдесінде Оксфорд сэр Роберт Сесилден Джерси аралының губернаторы болып тағайындалуына көмек сұрап, тағы да королеваның орындалмаған уәделерін келтірді. Ақпан айында ол тағы да қолдау сұрап жазды, бұл жолы Уэльс президенті лауазымына. Бұрынғы соттарында сияқты, Оксфорд тағы да сәтсіз болды; бұл уақытта ол Субсидия үшін 20 фунт стерлинг берешегі ретінде Пайп роллінде тіркелген. 1601 жылдың ақпан айында Эссексте болған бүлік аяқталғаннан кейін Оксфорд «Ессекс пен Саутгемптондағы сатқындық туралы сот процестерінде үкім шығарған жиырма бес дворянның» ең үлкені болды. Эссекс өзінің серігі сэр Чарльз Денверс наурыз айында атқарылғаннан кейін, Оксфорд Денверстің мүлігі коронаға қайтарылған сотқа қатысты, бұл сот Денверстің туыстары тарапынан қарсылыққа ұшырады. Де Вере денсаулығының нашарлауынан сотқа бара алмады. 4 желтоқсанда Оксфорд Сесилге, оның корона атынан Денверс ісін бастауына ынталандырғаннан кейін, енді оған қолдау көрсетпегеніне қатты ренжіді. Оксфордтың королеваға бағытталған барлық соттары сияқты, осы соңғысы да көңілі толмады. Линкольн Оксфордтың кешкі аста патшайымның жақын арада қайтысы туралы айтқанын, Англияның пэрлері мұрагерді анықтауы керек екенін мәлімдегенін хабарлады және Линкольннің «патшалық қан туысы – лорд Гастингс» болғандықтан, оны осы талапты қолдау үшін Францияға жіберу керек екенін ұсынды. Линкольн бұл әңгімені Төрешінің лейтенанты сэр Джон Пейтонға жеткізді, ол Оксфордтың дене және қаржылық жағдайы нашар екенін білгендіктен, Линкольннің хабарламасын король Джеймстің таққа отыруына қауіп деп санамады. Оксфорд қайтыс болған патшайымға қайғырып, болашаққа үрейленді. Бұл қорқулар негіссіз болды; 1603 жылдың мамыр және маусым айларында Сесилге жазған хаттарында ол Уолтхэм Форесті (Эссекс орманы) және Хаверинг үйі мен саябағын өзіне қайтару туралы ондаған жылдар бойы созылған талабын қайтадан көтерді, ал 18 шілдеде жаңа король оның талабын қабылдады. 25 шілдеде Оксфорд корольдің тәж кию рәсімінде болды, ал бір айдан кейін Джеймс оның жылына 1000 фунт стерлингтік аннуитетін растады. Денсаулығы нашар болғандықтан Оксфорд Эссекс орманының басқаруын күйеуі Фрэнсис Норриске және туысы сэр Фрэнсис Вереге 1604 жылдың 18 маусымында тапсырды. Ол 24 маусымда белгісіз себептерден Хакнидегі Кингс Плейсте қайтыс болды және 6 шілдеде Хакнидегі Святого Августина шіркеуінің (қазіргі Святого Иоанна шіркеуі) қорына жерленді. Оксфордтың өлімі жеке және қоғамдық назарсыз қалды. Оның қабірі 1612 жылдың 25 қарашасында, оның жесірті Элизабет Трентхэм өсиетнамасын жасаған кезде әлі де белгіленбеген. Ол «Менің сүйікті және асыл лордымның денесіне мүмкіндігінше жақын, Миддлсекс округіндегі Хакни шіркеуіне жерлеуді өтінемін» деп өтінді, және «біздің дәрежесімізге лайық ескерткіш орнатылсын» деп сұрады. Оксфордтың 18-ші графы анасының өтінішін орындамады, ал оның ата-анасының қабірлерінің орны уақытқа ұмытылды. Қабір тақтасының болмауы және Оксфордтың өлімінен кейін он бес жыл өткен соң жазылған жарияланбаған қолжазба оның жерленген жері туралы сұрақтар тудырды. Хакни тізілімдері мен Оксфордтың жесірінің өсиетнамасы (1612) оның 1604 жылдың 4 шілдесінде Святого Августина шіркеуіне жерленгенін растайды. Бір тізілімде «Эдуард Вир, Оксфорд графы» деп жазылған, екіншісінде «Эдуард де Вир, Оксенфорд графы 1604 жылдың 6 шілдесінде жерленді» деп жазылған. Оксфордтың алғашқы туысы Персиваль Голдинг (1579-1635) жазған Вере әулетінің тарихының қолжазбасы (шамамен 1619) оның өмірінің соңғы жылында жеке кеңесшілер кеңесінің құрметті басқарушысы болғанын көрсетеді. Нельсон оның кеңеске мүшелігін жоққа шығарса да, Оксфордтың 1603 жылдың 8 сәуірінде жеке кеңестен Англияның қазынашысына жазылған хатында қол қойған қолтаңбасы бар.

Әдеби беделі

Оксфордтың қолжазбадағы өлеңдері сарайлық айналымда кеңінен таралды. Оның "When wert thou born desire", "My mind to me a kingdom is" және "Sitting alone upon my thought" атты үш өлеңі 16 ғасырдағы қолжазба жинақтары мен поэзия антологияларында жиі кездеседі. Оның алғашқы жарияланған өлеңі – Томас Бедингфилдтің Карданоның "Құрметі" (1573) аудармасындағы "Жемісті топырақты өңдейтін еңбекқор шаруа" болды. Бедингфилдтің Оксфордқа арнауы 1572 жылдың 1 қаңтарымен даталанған. Өлеңінен өзге, Оксфорд Бедингфилдтің еңбектерін жариялау себептерін баяндайтын мақтау хатымен де үлес қосты. 1576 жылы оның сегіз өлеңі "The Paradise of Dainty Devises" поэзия жинағында жарық көрді. Кіріспеде жинақтағы барлық өлеңдер ән ретінде орындалуға арналғаны айтылса, Оксфордтың өлеңдері жинақтағы нағыз махаббат әндерінің бірі болды. Оксфордтың "Қандай шеберлік оны жеткізе алады?" атты өлеңі "The Phoenix Nest" (1593) журналында жарияланып, "England's Helicon" (1600) журналында қайта басылды. "Кім сені алғашқы рет көңіл көтеруге үйретті, ай-жаным?" ("The Teares of Fancie", 1593) атты өлеңі де жарық көрді. Бриттонның "Рахат бауы" (1597) Оксфордтың атынан "Егер әйелдер әдемі болса да, құштар болмаса" атты өлеңді жариялады, бірақ қазіргі таңда бұл авторлық туралы күмәндар бар. Заманауи сыншылар Оксфордты ақын және драматург ретінде жоғары бағалады. Уильям Вебб оны Елизавета сарайының ақындарының арасында "ең көрнектісі" деп атады. Путтенхэмнің "Ағылшын поэзиясының өнері" (1589) еңбегінде ол сарай ақындары тізімінде алғашқы орынға қойылды және "оның шеберлігі мен ой-қиялының" мысалы ретінде "When wert thou born desire" өлеңінен үзінді келтірілді. Ол де Верді "орта ғасыр лирикалық поэзиясының қалыптасқан үлгілерінде жұмыс істейтін, қабілетті және тәжірибелі ақын" деп сипаттайды, ал оның поэзиясын "элизабеттік махаббат лирикасының стандартты түрлерінің мысалы" деп бағалайды. Мей Оксфордтың жастық шағындағы махаббат лирикасы, эксперименталды және инновациялық деп сипатталғаны, "Елизавета сарайында осы уақытқа дейін жазылған барлық нәрселермен күрт үзіліс жасайды" дейді, себебі оның өлеңдері жеңіл әуенмен, өлшеммен, сондай-ақ көбірек қиялмен және "бозба" дәуірінің сарай ақындарының нұсқаулық және моральдық үнінен еркін болды. Ол сондай-ақ, автордың "жақсы атымды жоғалтқаным" деп айқайлайтын бір өлеңін "ағылшын Ренессанс поэзиясында бұрын-соңды болмаған қарсылық лирикасы" деп сипаттайды. Алайда, К.С.Льюис оның поэзиясы "әлсіз талантты" көрсетсе де, "көбінесе ерекшеленбейді және сөз көп" дейді. Нельсонның айтуынша, "Харви, Вебб, Путтенхэм және Мерес сияқты замандас бақылаушылар де Вердің талантын оның мәртебесіне құрмет көрсету үшін әдейілеп асыра сілтеген. Кез келген өлшеммен, оның өлеңдері Сидни, Лайли, Спенсер, Шекспир, Донн және Джонсонның өлеңдерімен салыстырғанда сөндірілген". Оның белгілі өлеңдері сапасы жағынан "кереметтен" "жеткіліксізден" дейін "таң қалдыратын түрде әртүрлі". Оксфорд әдеби және театрлық демеушілік үшін ізделді; 1564 және 1599 жылдар аралығында Артур Голдинг, Джон Лайли, Роберт Грин және Энтони Мундей сияқты авторлар оған жиырма сегіз шығарма арнады. Оның 33 арнауының 13-і әдебиеттің түпнұсқа немесе аударма еңбектерінде пайда болды, бұл басқа меценаттарға қарағанда әдеби шығармалардың жоғары пайызын құрайды. Оның жазушылар, музыканттар мен актерлерді өмір бойы демеулеуі Мейді Оксфордты "ерекше интеллектуалдық қызығушылықтары мен міндеттемелері бар ақсүйек" деп атауға итермеледі, оның өмірбаянында "білімге өмір бойы берілгендік" байқалады. Ол былай деп жалғастырады: "Оксфордтың мансабы бойында білімге деген шынайы берілуі Стоунның де Вер мұрасын сатудан түскен 70 000 фунттан астам ақшаны ысырап етті деген қорытындысына қажетті түзету енгізеді, оның бір бөлігі де Вер өнер мен ғылымды демеулеу арқылы ұлы беделге ие болды".

Шекспирдің авторлығы туралы Оксфорд теориясы

Шекспир авторлығының Оксфорд теориясы Оксфорд графының дәстүрлі түрде Уильям Шекспирге жатқызылатын пьесалар мен өлеңдерді жазғанын айтады. Бұл теорияны 1920 жылы жарық көрген кітабында ағылшын мектеп мұғалімі Дж. Томас Луни ұсынған. Барлық академиялық шекспир зерттеушілері оны қабылдамаса да, 1920 жылдан бері бұл теория Шекспир авторлығының ең танымал балама теорияларының бірі болып табылады. Оксфорд теориясы 2011 жылғы «Anonymous» атты драмалық фильмінің орталық тақырыбы болды.