Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1809 жылы АҚШ пен үндістер арасындағы келісім
1809 treaty between the United States and Native Americans
Форт-Уэйн келісімшарты, кейде "Он сағаттық сызық" немесе "Он екі шақырымдық сызық" келісімшарты деп аталады, 1809 жылы жасалған және Иллинойс пен Индиана штаттарының қоныс аударушыларына 29 719 530 акр үндістердің жерін беруге бағытталған келісім. Келіссөздер негізінен Делавэр тайпасымен жүргізілді, бірақ басқа тайпалар да қатысты. Дегенмен, келіссөздерге аймақтың шағын тұрғындары болған шауни тайпасы қатыстырылмады, олар бұрын Майами соғыс басшысы Кішкентай Торбашадан осы аймақты тастап кетуді сұраған болатын. Аймақтық губернатор Уильям Генри Харрисон тайпалармен келісімшарт жасасты. Бұл келісім шауни көшбасшысы Текумсе және басқа да наразы тайпа мүшелері бастаған, кейін "Текумсе соғысы" деп аталған АҚШ-пен соғысқа әкеп соқты.
The Treaty of Fort Wayne, sometimes called the Ten O'clock Line Treaty or the Twelve Mile Line Treaty, is an 1809 treaty that obtained 29,719,530 acres of Native American land for the settlers of Illinois and Indiana. The negotiations primarily involved the Delaware tribe but included other tribes as well. However, the negotiations excluded the Shawnee, who were minor inhabitants of the area and had previously been asked to leave by Miami War Chief Little Turtle. Territorial Governor William Henry Harrison negotiated the treaty with the tribes. The treaty led to a war with the United States begun by Shawnee leader Tecumseh and other dissenting tribesmen in what came to be called "Tecumseh's War".
Жүк пакеттері
Келісім американдық мәдениетінде екі лақап атымен белгілі: "1809 жылғы сағат ондагы келісім" және "Он екі мильдік сызық келісімі". Екеуі де келісіммен белгіленген, әртүрлі жер участаларымен байланысты. Бірінші лақап аты, жерді өлшеушілердің құралдарына үндістердің сенімсіздігінен туындаған дәстүрге негізделген – сағат онда найза лақтырылып, оның көлеңкесі келісімнің шекарасы болған деседі. Ал "Он екі мильдік сызық" Гринвилль келісіміне сілтеме жасайды және одан он екі миль батысқа қарай жүргізілген жаңа "сызықтың" құрылуын білдіреді.
The treaty has two nicknames in popular American culture: the "Ten O'clock Line Treaty of 1809" and the "Twelve Mile Line Treaty", both of which are associated with the disparate parcels of land defined by the treaty. The first nickname comes from tradition that says the Native Americans did not trust the surveyors' equipment, so a spear was thrown down at ten o'clock and the shadow became the treaty line. The Twelve Mile Line was a reference to the Greenville Treaty and the establishment of a new 'line' parallel to it but twelve miles further west.
Келіссөздер
1809 жылы Харрисон ақ американдықтардың қоныстануы үшін көбірек жер ашуға бағытталған келісімді итермелеуді бастады. Майами, Уиа және Кикапуу Уабаш өзені маңындағы жерлерді сатуға "қатты" қарсы болды. Осы топтарды жерлерін сатуға ынталандыру үшін, президент Джеймс Мэдисонның пікіріне қайшы, алдымен сатуға дайын тайпалармен келісім жасап, содан кейін осы келісімдерді қарсы тұрғандарға әсер ету құралы ретінде пайдалануға шешті. 1809 жылдың қыркүйегінде Харрисон Потаватоми, Делавэр, Ил-Риверс және Майами тайпаларын Форт-Уэйндегі кездесуге шақырды. Келіссөздер кезінде Харрисон, егер олар талқыланып жатқан басқа жерлерді беріп кетсе, тайпаларға ірі көмектесу ақылары мен тікелей төлемдер ұсырды. Тек Майами ғана келісімге қарсы шықты. Олар Гринвилл келісімінің көшірмесін ұсынды, онда олардың Уабаш өзені маңындағы жерлерге иелік ету құқығы кепілдендірілген еді. Содан кейін олар аймақтың тарихын және Уиа және басқа тайпаларды өздерінің аумағына достар ретінде қоныстандыруға қалай шақырғанын түсіндірді. Майамилар, сатылатын жердің негізгі тұрғындары болса да, Уиа басшыларының келіссөздерге қатыспағанына алаңдады. Майамилар жаңа жер сатуларының төлемақысы жер учаскесі бойынша емес, акр бойынша жүзеге асырылуын қалады. Харрисон келісімді қабылдау үшін сатып алынатын аумақтағы Уиа және басқа тайпалардың мақұлдауы қажет екеніне келісті, бірақ жерді акрмен сатып алудан бас тартты. Ол тайпалардың жерді учаскелерге бөліп сатуының артықшылығын айтты, осылайша американдықтардың ең жақсы жерлерін ғана акрмен сатып алып, тайпаларды жақсы емес жерлерде өмір сүруге мәжбүрлеуіне жол бермеуге болады.
In 1809 Harrison began to push for a treaty to open more land for white American settlement. The Miami, Wea, and Kickapoo were "vehemently" opposed to selling any more land around the Wabash River. To motivate those groups to sell their land, Harrison decided, against the wishes of President James Madison, to first conclude a treaty with the tribes who were willing to sell and use those treaties to help influence those who held out. In September 1809, Harrison invited the Potawatomie, Delaware, Eel Rivers, and the Miami to a meeting in Fort Wayne. During the negotiations, Harrison promised large subsidies and direct payments to the tribes if they would cede the other lands under discussion. Only the Miami opposed the treaty. They presented a copy of the Treaty of Greenville to highlight the section that guaranteed their possession of the lands around the Wabash River. They then explained the history of the region and how they had invited the Wea and other tribes to settle in their territory as friends. The Miami were concerned that the Wea leaders were not present at the negotiations even though they were the primary inhabitants of the land being sold. The Miami also wanted any new land sales to be paid for by the acre, and not by the tract. Harrison agreed to make the treaty's acceptance contingent on approval by the Wea and other tribes in the territory being purchased, but he refused to purchase land by the acre. He countered that it was better for the tribes to sell the land in tracts so as to prevent the Americans from only purchasing their best lands by the acre and leaving the tribes with only poor land on which to live.
Салдары
Текумсе келісімге сәйкес аймақтың солтүстігінде орналасқан, бөлініп шыққан шоуни тайпасының күшті басшысы болды. Ол осы келісімнің заңдылығына күмән келтіріп, бұл жергілікті басшылардың келісімге қол қоюға және басқа тайпалармен ортақ иеліктегі жерді сатуға құқығы жоқ екенін мәлімдеді. 1810 жылдың тамызында ол бірнеше тайпадан 400 қарулы жауынгерді бастап, Винсенстегі Харрисонмен кездесу үшін Уабаш өзені бойымен сапар шекті. Текумсе Форт-Уэйн келісімінің заңсыз екенін айтып, Харрисоннан оны жоюды талап етті, сондай-ақ американдықтардың келісімде сатылған жерлерге қоныстануға тырыспауы керектігін ескертті. Текумсе Харрисонға келісімге қол қойған басшыларды, егер олар келісім шарттарын орындаса, өлтіретінін айтқандығын мойындады. Харрисон Текумсеге Майами тайпасының жерге иелік құқығы бар екенін және қаласа, оны сата алатынын жауап ретінде айтты. Американың үндістермен қарым-қатынасына одан әрі керіс салған Харрисон Текумсехтің барлық үндістер бір ұлтты құрайды және әр ұлттың АҚШ-пен жеке келіссөздер жүргізуге құқығы бар деген пікірін де қабылдамады. Кету алдында Текумсе Харрисонға келісім күшін жоймаса, ол британдықтармен одақ құруға тырысатынын хабарлады. Жағдай одан әрі ушыға түсті, нәтижесінде сол жылдың соңында Текумсехтің ізбасарлары мен американдық қоныс аударушылар арасында қақтығыс басталды. Шиеленіс күшейіп, кейде Текумсе соғысы деп аталатын кезеңде Типпекано шайқасына әкеп соқты. Осы оқиға және оның салдары Харрисонның 1840 жылғы президенттік науқанындағы табысына үлкен үлес қосты.
Tecumseh was the powerful leader of a breakaway Shawnee group living just north of the area covered in the treaty. He questioned the legality of the treaty stating that these Native leaders did not have the right to sign the treaty, and rightfully sell land that is held in common with other Native peoples. In August 1810, he led 400 armed warriors from several different tribes in traveling down the Wabash to meet with Harrison in Vincennes. Tecumseh insisted that the Fort Wayne treaty was illegitimate and asked Harrison to nullify it, ominously warning that Americans should not attempt to settle the lands sold in the treaty. Tecumseh acknowledged to Harrison that he had threatened to kill the chiefs who signed the treaty if they carried out its terms. Harrison responded to Tecumseh that the Miami were the owners of the land and could sell it if they so choose. In a move that further impacted American relations with the Indians, Harrison also rejected Tecumseh's claim that all the Indians formed one nation and that each nation could have separate negotiations with the United States. Before leaving, Tecumseh informed Harrison that unless the treaty was nullified, he would seek an alliance with the British. The situation continued to escalate, eventually leading to the outbreak of hostilities between Tecumseh's followers and American settlers later that year. Tensions continued to rise, leading to the Battle of Tippecanoe during a period sometimes called Tecumseh's War. The episode and its aftermath played a major role in Harrison's successful 1840 campaign for the presidency.