Соғыс Солтүстік Италияда: Мантуя мұрагерлік соғысы (1628-1631). Франция мен Испания арасындағы қақтығыс, Матуя және Монферрат үшін күрес. Касале Монферрато қоршауы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Италиядағы соғыс
War in Northern Italy
Мантуандық мұрагерлік соғысы (1628–1631) – Отыз жылдық соғысқа байланысты туындаған қақтығыс. Оның себебі 1627 жылдың желтоқсанында Гонзага әулетінің тікелей сыртындағы соңғы мұрагері, Мантуа және Монферрат герцогтіктерінің билеушісі Винченцо II-нің қайтыс болуы болды. Бұл аймақтар Испания жолын бақылаудың кілті еді, ол Габсбург Испаниясына Италиядан Фландриядағы армиясына сарбаздар мен жабдықтар жеткізуге мүмкіндік берді. Соның салдарынан Франция, француз туған Невер герцогін қолдап, Испания алыс туысы Гуасталла герцогін қолдады – екі елдің арасындағы өкілеттік соғыс басталды. Соғыстың орталығы Касале Монферрато бекінісі болды, оны испандықтар екі рет қоршауға алды: 1628 жылдың наурызынан 1629 жылдың сәуіріне дейін және 1629 жылдың қыркүйегінен 1630 жылдың қазанына дейін. 1629 жылдың сәуірінде Невер атынан француз әскерінің араласуы император Фердинанд II-ні Солтүстік Германиядан императорлық әскерлерді көшіріп, Испанияны қолдауға итерді, олар 1630 жылдың шілдесінде Мантуяны басып алды. Алайда, француздық күштердің қосылуы Неверге Касалені сақтап қалуға мүмкіндік берді, ал Фердинанд шведтердің Отыз жылдық соғысқа араласуына жауап ретінде әскерлерін қайтарып алды. Екі тарап та 1630 жылдың қазанында уақытша бітімге келді. 1631 жылдың маусымында Шераско шарты Неверді Мантуа және Монферрат герцогы ретінде бекітті, бірақ кішігірім аумақтық жоғалтуларға келісті. Ең маңыздысы, Франция Альп таулары арқылы өтетін жолдарды бақылап, оңтүстік шекарасын қорғайтын маңызды бекіністер – Пинероло мен Касале иелігінде қалды. Императорлық және испандық күштерді Германиядан аударту шведтерге Киелі Рим империясының ішінде бекінуге мүмкіндік берді және Отыз жылдық соғыстың 1648 жылға дейін жалғасуының бір себебі болды.
The War of the Mantuan Succession (1628–1631) was a conflict related to the Thirty Years' War and was caused by the death in December 1627 of Vincenzo II, the last male heir in the direct line of the House of Gonzaga and the ruler of the duchies of Mantua and Montferrat. Those territories were key to control of the Spanish Road, an overland route that allowed Habsburg Spain to move recruits and supplies from Italy to their army in Flanders. The result was a proxy war between France, which supported the French born Duke of Nevers, and Spain, which backed a distant cousin, the Duke of Guastalla. Fighting centred on the fortress of Casale Monferrato, which the Spanish besieged twice, from March 1628 to April 1629 and from September 1629 to October 1630. French intervention on behalf of Nevers in April 1629 led Emperor Ferdinand II to support Spain by transferring Imperial troops from Northern Germany, who captured Mantua in July 1630. However, French reinforcements enabled Nevers to retain Casale, while Ferdinand withdrew his troops in response to Swedish intervention in the Thirty Years' War, and both sides agreed a truce in October 1630. The June 1631 Treaty of Cherasco confirmed Nevers as Duke of Mantua and Montferrat in return for minor territorial losses. More importantly, the treaty left France in possession of Pinerolo and Casale, key fortresses that controlled access to passes through the Alps and protected its southern borders. The diversion of Imperial and Spanish resources from Germany allowed the Swedes to establish themselves within the Holy Roman Empire and was one reason that the Thirty Years' War continued until 1648.
Өмірбаян
1308 жылдан бері Мантуя герцогтігін Гонзага әулеті басқарып келді, олар 1574 жылы Монферрат герцогтігін де неке арқылы иеленді. Екі аймақ та Киелі Рим империясының құрамына кірді және испандық басқарудағы Милан герцогтігі билік еткен Ломбардия аймағы үшін стратегиялық маңызға ие болды. Осы аймақты бақылауда ұстау Испания мен Австрияның Габсбург билеушілеріне Францияның Лангедок және Дофине провинцияларына қауіп төндіруге, сондай-ақ «Испан жолы» деп аталатын құрлықтағы жабдықтау жолын қорғауға мүмкіндік берді. Испанияның Ломбардиядағы және Неаполь Корольдігіндегі иеліктері әскери құрамды толықтыру және жабдықтау үшін маңызды көз болды және «17 ғасыр бойындағы Еуропадағы испан билігінің» негізін құрады. Соңғы онжылдықтарда олардың беделі Финале, Пьомбино және Монаконың тәуелсіз княздықтарын сатып алу, сондай-ақ Модена және Мирандоладағы бекіністерді бақылауға алу арқылы нығайтылды. Алайда, бұл кеңею олардың аймақтық қарсыластары – Венеция Республикасы және Папалық мемлекеттердің билеушісі VIII Урбан папасы тарапынан күшейіп бара жатқан алаңдаушылықты тудырды. 1627 жылдың ақпан айында Винченцо II, тікелей желідегі соңғы Гонзага еркегі, Мантуя және Монферрат герцогы болды және денсаулығының нашар екенін сезіне отырып, мұрагерлік мәселесін ішкі жолмен шешуге тырысты. Монферрат әйелдерге мұрагерлік құқығын бергендіктен, ал Мантуя бұған рұқсат бермегендіктен құқықтық жағдай күрделі болды. Сонымен қатар, герцогтіктер де-факто тәуелсіз мемлекеттер ретінде басқарылса да, императорлық феодтар ретіндегі олардың мәртебесі Киелі Рим императорына мұрагерлік мәселесінде белгілі бір бақылау құқығын берді. Бұл мәселелерге қарамастан, ең басты үміткер Винченцо II-нің туысы және француз пэрі – Невер герцогы Чарльз Гонзага болды. Құқықтық мәселелер герцогтіктер Францияның ықпалына өткен жағдайда испан мүдделеріне төнетін қауіптен гөрі маңызсыз болды. Испан Ломбардиясының губернаторы Кордоба Мадридпен бұл оқиғаны болдырмау үшін әскери шаралар қабылдау мүмкіндігін талқылады. Басқа кандидаттарға негізінен Монферратқа талап етуші Савой герцогы I Карл Эммануэль және Гуасталла герцогы Ферранте II Гонзага, тағы бір алыс Гонзага туысы және Италиядағы императорлық генерал-комиссары кірді. Өзінің беделін нығайту үшін Невердің Чарльзы өзінің ұлы II Чарльз Гонзаганың Винченцоның немересі, Монферраттың мұрагері Мария Гонзагаға үйленуін ұйымдастырды. Салтанат 1627 жылдың 23 желтоқсанында өтті, Винченцо қайтыс болғанға үш күн бұрын. Невер 17 қаңтарда Мантуяға келді және император II Фердинандқа елші жіберіп, императорлық мойындылуды сұрады.
Since 1308, the Duchy of Mantua had been ruled by the House of Gonzaga, who also acquired the Duchy of Montferrat in 1574 by marriage. Both territories were part of the Holy Roman Empire and were also of strategic importance to the area known as Lombardy, dominated by the Spanish governed Duchy of Milan. Control of this region allowed the Habsburg rulers of Spain and Austria to threaten France's restive southern provinces of Languedoc and the Dauphiné, as well as protecting the overland supply route known as the Spanish Road. Spanish possessions in Lombardy and the Kingdom of Naples were a key source of recruits and supplies for their military and formed the basis of "Spanish power in Europe throughout the 17th century". In recent decades, their position had been strengthened by the acquisition of Finale, and control over the independent Principalities of Piombino and Monaco, as well as fortresses in Modena and Mirandola. However, this expansion was viewed with increasing concern by their regional rivals, the Republic of Venice and Pope Urban VIII, ruler of the Papal States. In February 1627, Vincenzo II, last Gonzaga male in the direct line, became Duke of Mantua and Montferrat, and conscious of his poor health, tried to resolve the succession internally. The legal position was complicated since Montferrat allowed female inheritance while Mantua did not; in addition, while the duchies had effectively been ruled as independent states, technically their status as Imperial fiefs gave the Holy Roman Emperor a measure of control over the succession. Notwithstanding these issues, the strongest contender was Charles Gonzaga, Duke of Nevers, cousin of Vincenzo II and a French peer. Legalities were less important than the perceived threat to Spanish interests if the Duchies fell under French influence and Córdoba, governor of Spanish Lombardy, began discussions with Madrid on potential military action to prevent this. Alternatives included Charles Emmanuel I, Duke of Savoy, whose claim extended primarily to Montferrat, and Ferrante II Gonzaga, Duke of Guastalla, another distant Gonzaga cousin and Imperial General Commissar in Italy. To cement his position, Charles of Nevers arranged for his son Charles II Gonzaga to marry Vincenzo's niece Maria Gonzaga, heiress of Montferrat; the ceremony was performed on 23 December 1627, three days before Vincenzo died. Nevers arrived in Mantua on 17 January and sent an envoy to Emperor Ferdinand II requesting Imperial recognition.
Стратегиялық мақсаттар
Тарихшы Питер Х. Уилсон "ешбір ірі держава Италияда соғыс іздемеді" деп мәлімдейді және қақтығыс Кордова мен Мадрид арасындағы қарым-қатынастың дұрыс орнамауы, сондай-ақ Невердің келісімге келуден бас тартуы сияқты бірқатар оқиғалардың салдарынан туды. Отбасылық байланыстарына қарамастан, испандық және австриялық Габсбургтар міндетті түрде бірдей мақсаттарды бөліспеді. Испания әрқашан Солтүстік Италиядағы өзінің беделін нығайтуға ұмтылса, Фердинанд Германиядан ресурстарды шешіп алмауды, сондай-ақ мұрагерлік мәселесін өзі шешіп, императорлық билігін нығайтуды қалады. Ол Неверді Монферраттың астанасы Касале-Монферратоның жаңадан салынған бекінісіне ие болғаны үшін герцог ретінде растауға келісті, бұл оның әйелі, император Элеонораның, жақында қайтыс болған герцог Винченцо II-нің қарындасы болғандығының нәтижесінде ұсынылған шара еді. Бұл шешім қабылдауға лайықты болып көрінді, әсіресе француз бас министрі кардинал Ришелье Неверді Габсбургтердің қарауындағы адам деп қарағандықтан және Ла-Рошельді қоршаумен толық айналысқандықтан. Алайда, 1613-1617 жылдар аралығында Монферратты иелену үшін күрескен Кордова мен Карл Эммануэльдің бірлескен амбициялары оған нұқсан келтірді. Винченцоның өлімінен аз уақыт бұрын олар герцогтікті бөлісуге келісті, оның көп бөлігі Савойяға берілді, ал Испания Касалені алды, бұл келісім Испанияның Филипп IV және оның бас министрі Оливареспен бекітілді. 26 қаңтарда Фердинанд Кордоваға Мантуя мен Монферратқа әскер жібермеуді бұйырды және 1 сәуірде мұрагерлік туралы соңғы шешім қабылданғанша екі аумақты да тәркіледі. Оған дейін соғысты тоқтатуға кеш болды. Франция сияқты ірі мемлекеттердің бірнеше майданда бір уақытта соғысуға күштері жетпегендіктен, 17 ғасыр дипломатиясы қарсыластарға қарсы одақтар құру арқылы жаңа майдандар ашуға немесе ағымдағы қақтығысты тоқтату арқылы ресурстарды босатуға бағытталды. Бұл принцип Габсбургтарға да қатысты; өзінің әскері болмаған Фердинанд көбінесе өзінің неміс одақтастарының, олар жиі қарсылық білдіретін, немесе Альбрехт фон Валенштейн сияқты қымбат жалдамалы әскерлердің қолдауына сүйенді. Испания империясының зор ресурстары оларға шығындарын толықтыруға мүмкіндік бергенімен, Италиядағы шабуылды қаржыландыру Фландриядағы операцияларды тоқтатуды талап етті. Габсбургтарды Германияда қорғанысқа көшіру арқылы Мантуандық мұрагерлік дауы Отыз жылдық соғысқа пропорционалсыз әсер етті.
Historian Peter H. Wilson argues "none of the major powers was looking for a fight in Italy" and conflict was caused by a combination of events, including miscommunication between Córdoba and Madrid, as well as Nevers' refusal to compromise. Despite their family connections, the Spanish and Austrian Habsburgs did not necessarily share the same objectives. While Spain was always seeking to strengthen its position in northern Italy, Ferdinand wanted to avoid diverting resources from Germany, as well as to assert Imperial authority by deciding the succession question himself. He agreed to confirm Nevers as duke in return for the newly built fortress of Casale Monferrato, capital of Montferrat, a compromise suggested by his wife Empress Eleonora, sister of the recently deceased duke Vincenzo II. This solution appeared acceptable, especially as French chief minister Cardinal Richelieu viewed Nevers as a Habsburg client and was fully occupied with the Siege of La Rochelle. However, it was undermined by the combined ambition of Córdoba and Charles Emmanuel, who from 1613 to 1617 had fought for possession of Montferrat. Shortly before Vincenzo's death, they agreed to partition the duchy, most of it going to Savoy while Spain took Casale, a deal approved by Philip IV of Spain and his chief minister Olivares. On 26 January, Ferdinand ordered Córdoba not to send troops into Mantua or Montferrat and on 1 April confiscated both territories pending a final decision on the succession. By then, it was too late to stop the fighting. Since even large states like France struggled to fight simultaneously in multiple theatres, 17th century diplomacy focused on opening new fronts by building alliances against opponents, or freeing resources by ending an existing conflict. The same principle applied to the Habsburgs; lacking his own army, Ferdinand relied on support from his often reluctant German allies, or expensive mercenaries like Albrecht von Wallenstein. While the huge resources of the Spanish Empire meant they were better able to replace their losses, funding an offensive in Italy required suspending operations in Flanders. By forcing the Habsburgs onto the defensive in Germany, the conflict over the Mantuan succession had a disproportionate impact on the Thirty Years' War.
І кезең: 1628 жылдың қаңтарынан 1629 жылдың маусымына дейін
Олардың келісімімен Оливарес пен Филипп Касале тез алынады деп есептеді, бірақ Кордоваға Монферраттағы операциялар үшін 12 000 әскерді дайындауға бірнеше ай уақыт кетті, ал Савойя жағынан 8 000 әскер қосылды. Олар Милан герцогтығында жиналған 11 000 әскерге қосылды, ал тағы 6 000 сарбаз стратегиялық маңызды Кремона қаласын күзетуге және Альпілік өткелдерді жабуға жіберілді. Қоршау операциялары наурыз айында ғана басталды, ал Касале Еуропадағы ең ірі және ең қазіргі бекіністердің бірі болғандықтан, оны басып алу ұзаққа созылады, бұл Неверске әскер жинауға мүмкіндік берді. Ол 14 000 әскер, оның ішінде 2 000 атты әскерден тұратын күш жинады, бұл 300 000 халқы бар герцогтік үшін маңызды көрсеткіш болды. Императрица Элеонора, Венеция және Папаның қолдауынан өзге, Неверге Фердинандтың әскери қолбасшысы Валенштейн де көмектесті, ол өзінің әскерін Солтүстік Германиядағы Штральзундты басып алуға бағыттауды қалады. Осы факторлар 1629 жылдың қыркүйегіне дейін императорлық араласуды кейінге шегерді. Шарль Эммануэль басқарған Савойя әскерлері сәуірде Триноны, ал маусымда Ницца Монферратоны басып алды, бірақ Касаленің қоршауы жалғасты. Голландия Республикасына қарсы соғысқа ақша мен адамдарды жұмсау Фландриядағы испандықтардың беделін әлсіретіп, оларды қорғануға мәжбүр етті. Филип кейіннен Касалеге шабуыл жасау – саяси қателік болғанын мойындады, бірақ Испанияның абыройы оны кері қайтаруға мүмкіндік бермеді. Оливарес «Невер герцогы Мантуяның барлық жерлерінің заңды мұрагері» екенін қабылдаса да, Испания енді Гуасталланы Мантуя герцогы деп мойындады. Невер француздық иеліктерін сату арқылы тағы 6 600 адам жинады, олардың көпшілігі Альпі тауларын кесіп өтетін кезде Шарль Эммануэльдің шабуылына ұшырап, жойылды. 1628 жылдың қазан айында Ла-Рошельдің тапсырылуы Францияға тікелей араласуға мүмкіндік берді, ал 1629 жылдың наурыз айында Франция королі Людовик XIII басқарған әскер Суза өткеліне қойылған кедергілерге шабуыл жасады. Айдың соңында олар Касаленің қоршауын бұзып, Пьеролоның савойялық стратегиялық бекінісін басып алды. Сәуірде Франция, Англия және Савойя папалық нунций кардинал Мазариннің көмегімен Суза шартын жасады. Ол екі бөлек келісімнен тұрды, біріншісі ағылшын-француз соғысын (1627–1629) аяқтады, екіншісі Франция мен Савойя арасында бейбітшілік орнатты. Триноға берілгені үшін Шарль Эммануэль француз әскерлеріне Касале мен Пьеролода гарнизон орнатуға рұқсат берді, сондай-ақ Мантуяны нығайту үшін өз аумағы арқылы еркін өтуді қамтамасыз етті. Содан кейін Людовик XIII және француз армиясының көп бөлігі Лангедокқа оралды.
In giving their approval, both Olivares and Philip assumed Casale would be quickly taken but Córdoba took several months to mobilise 12,000 troops for operations in Montferrat, along with 8,000 supplied by Savoy. They joined 11,000 troops already assembled in the Duchy of Milan, while another 6,000 soldiers were used to screen the strategic town of Cremona and block the Alpine passes. Siege operations only began in March and since Casale was one of the largest and most modern fortifications in Europe, taking it would be a lengthy operation, giving Nevers time to recruit an army. Including militia and French mercenaries, he managed to raise a force of 14,000, including 2,000 cavalry, a significant number for a duchy with a population of only 300,000. In addition to support from Empress Eleonora, Venice and the Pope, Nevers was also backed by Ferdinand's military commander Wallenstein, who wanted his army to focus on capturing Stralsund in Northern Germany. These factors ultimately delayed any Imperial intervention until September 1629. Led by Charles Emmanuel, Savoyard forces captured Trino in April, then Nizza Monferrato in June, but the siege of Casale dragged on. The diversion of money and men from the war against the Dutch Republic weakened the Spanish position in Flanders and forced them onto the defensive. Philip later admitted attacking Casale was the one political act he regretted, but once committed Spanish prestige made it impossible to withdraw. Although Olivares accepted 'the duke of Nevers is the legitimate heir to all the Mantuan territories', Spain now recognised Guastalla as Duke of Mantua. Nevers raised another 6,600 men by mortgaging his French estates, most of whom were ambushed and destroyed by Charles Emmanuel while crossing the Alps. The surrender of La Rochelle in October 1628 allowed France to intervene directly and in March 1629, an army led by Louis XIII of France stormed barricades blocking the Pas de Suse. By the end of the month, they had lifted the siege of Casale and taken the strategic Savoyard fortress of Pinerolo. In April, France, England and Savoy signed the Treaty of Susa, facilitated by Cardinal Mazarin, the papal Nuncio. It consisted of two separate agreements, the first ending the Anglo French War (1627–1629), the second making peace between France and Savoy. In return for Trino, Charles Emmanuel allowed French troops to garrison Casale and Pinerolo, as well as providing free passage across his territory to reinforce Mantua. Louis XIII and the bulk of the French army then returned to Languedoc to suppress the latest in a series of Huguenot rebellions.
ІІ кезең: 1629 жылдың маусымынан 1630 жылдың қазанына дейін
Филипп Суза шартынан бас тартуға ниеттеніп, Кордобаны Генуя тумасы және испандық Нидерландының бұрынғы қолбасшысы Спиноламен ауыстырды. Неверс 2500 әскерді испандық Кремонаға шабуылға ақылсыздықпен жетектеді, бірақ оның венециялық одақтастары қолдау көрсетуден бас тартты. Француз армиясының басты күштерінің қайтарылуымен байланысты, ол қарсы шабуылға ұшырауға бейім болды. Ришелье императордың араласуын болдырмау үшін Савойя шекарасына 18 000 әскер орналастырды, бірақ Фердинанд Италиядағы француздықтарға қарсы тұруды Голландияға қарсы Испанияны қолдаудан гөрі маңыздырақ деп санады. 1629 жылғы маусымдағы Любек шарты Дания және Норвегиямен соғысты аяқтады, Фердинандқа Мантуядан шеттетілген Рэмбольдо, Коллальто графының басшылығымен Германиядан 30 000 әскерді жіберуге мүмкіндік берді. Касалені басып алу және Карл Эммануэльдің араласуына жол бермеу үшін Спинола 16 000 сарбаздан тұратын күшін тағы 12 000 жалдамалы және Неапольден 6 000 күшпен кеңейтуге тырысты. Ол сондай-ақ Тоскана және Пармамен 4000 және 2000 сарбазды жеткізу туралы шарттар жасады, бірақ әскерінің саны көп болғанымен, онда нашар сапалы әскерлер көп болды. Фердинанд II екі жыл бойы 6000 сарбазды және тоскан флотын пайдалануды міндеттенді, бірақ ол мұны істеуден жалтарды. Касалені қоршау және ондағы 2500 француздық гарнизон маусым айында қайта жаңғырды; қазан айының соңында Коллальто 7000 венециялық күшті таратып, 4000 сарбаздық гарнизонмен Мантуяға бет бұрды. Ешбір қоршау көп табысқа жетпеді; Мантуя екі жасалмаған көлмен қоршалған, бұл қоршау артиллериясын орналастыруды қиындатты, ал Коллальто қараша айының соңында сәтсіз шабуылдан кейін шегінді. Коллальто ауырып қалғандықтан, ол команданы өзінің орынбасарлары Галлас пен Альдрингенге тапсырды. Касаледегі испандықтар көптеген сарбаздарға жалақы төлей алмады және көптеген сарбаздар дезертирлікке және ауруға шалдықты. Карл Эммануэль қайтадан тарап ауыстырды және желтоқсанда 6500 сарбазбен Спиноламен Касаледе қосылды, 12500 сарбазды Пьемонтты және тағы 6000 сарбазды Савойяны күзетуге қалдырды, ал Тоскана, Парма және басқа испандық одақтастар қосымша сарбаздар мен ақша берді. 1630 жылғы ақпанда Пьемонтқа шабуыл жасамас бұрын, Генри II де Монморенсидің 18 000 француздық әскері Савойяны басып алды; 10 шілдеде ол Авильянада савойлық-испандық біріккен күштерді жеңді. Екі тарап та француз және императорлық сарбаздар Германиядан әкелген деген болжам бойынша бубондық обаның таралуынан қатты зардап шекті. "Қазіргі заманның басында Италияны қампқан ең ауыр өлім-жітім дағдарысы" - 1629 және 1631 жылдар аралығында Солтүстік Италия халқының шамамен 35% қайтыс болды. Соғыстың өсіп келе жатқан қатыгездігі көптеген қырғындарға әкелді, ең танымалдары 1630 жылғы сәуірде Остиглияда болды, онда жергілікті қарақшылар немесе "Формиготти" императорлық азық іздеушілерді тоқтатып, Остиглиядағы жақын гарнизонға шабуыл жасады. Жеңіліске ұшырағаннан кейін императорлық әскерлер азаматтық тұрғындарға шабуыл жасап, жазалады, заманауи дереккөздер бойынша шамамен 600 адам, соның ішінде әйелдер мен балалар қаза тапты. 1630 жылғы мамырда Мантуяны қоршау қайта басталғанда, оның қорғаушылары аурудан 2000 адамнан асты, ал 17500 венециялық қосымша күштер асығыс жиналған және нашар жабдықталған, императорлар Виллабуонада талқандады. Көтерілісші және жалақы төленбеген гарнизон тек 700 сарбазға дейін азайды және 18 шілдеде Галлас пен Альдрингенге берілді; содан кейінгі тонаудан 18 миллион дукаттан астам олжа алынған деп хабарланды. Ақтару мен тонаудың бірігуі 1628 және 1631 жылдар аралығында Мантуя халқының 70% -дан астамын азайтты және қалпына келтіруге ондаған жылдар кетті. Осыған қарамастан, Касалені сақтап қалу Неверстің ісін сақтап қалды дегенді білдірді; 26 шілдеде Карл Эммануэль қайтыс болды және оның орнын Людовик XIII-нің кіші әпкесі Францияның Кристинасына үйленген ұлы Виктор Амадей иеленді. 6 тамызда Монморенси Кариньянода савойлықтарды жеңді; аурудан және дезертирліктен болған шығындар оны Касалені босатуға тым әлсіз қалдырды, бірақ Шарль де Шомбергтің басшылығымен күшейтулер қазан айының басында қамалға жетті. Қоршау жұмыстары қатты жаңбырдан су басқан, ал қоршаушылар обадан 4000-тан асты, олардың қатарында Спинола да болды; 29 қазанда испандықтар ақыры шегінді және екі тарап папалық өкілі Мазарин келіскен бітімге келді.
Philip was determined to reverse the Susa treaty and replaced Córdoba with Spinola, a native of Genoa and former commander in the Spanish Netherlands. Nevers unwisely led 2,500 troops in an attack on Spanish held Cremona, which his Venetian allies refused to support. Combined with the withdrawal of the main French army, this left him vulnerable to a counter offensive. Richelieu positioned 18,000 troops on the Savoyard frontier to deter Imperial intervention, but Ferdinand viewed opposing the French in Italy as a higher priority than supporting Spain against the Dutch. The June 1629 Treaty of Lübeck that ended his war with Denmark Norway allowed Ferdinand to send 30,000 troops from Germany under the Mantuan exile Ramboldo, Count of Collalto. Hoping to overwhelm Casale and prevent interference by Charles Emmanuel, Spinola sought to expand his existing force of 16,000 with another 12,000 mercenaries and 6,000 reinforcements from Naples. He also invoked treaties with Tuscany and Parma to supply 4,000 and 2,000 men respectively but despite its size, his army contained many poor quality troops. Although Ferdinando II undertook to provide 6,000 men for two years along with use of the Tuscan navy, he ultimately avoided doing so. The siege of Casale and its French garrison of 2,500 resumed in June; in late October, Collalto dispersed a Venetian force of 7,000 before moving onto Mantua, held by a garrison of 4,000. Neither siege made much progress; Mantua was protected by two artificial lakes which made it difficult to position siege artillery and Collalto withdrew after an unsuccessful assault in late November. As Collalto fell ill, he left command to his deputies Gallas and Aldringen. Casale continued to hold out, while the Spanish were unable to pay or support so many men and large numbers were lost to desertion and disease. Charles Emmanuel switched sides again and in December joined Spinola at Casale with 6,500 men, leaving 12,500 to guard Piedmont and another 6,000 in Savoy, while Tuscany, Parma and other Spanish allies provided additional recruits and money. A French army of 18,000 under Henri II de Montmorency overran Savoy, before invading Piedmont in February 1630; on 10 July, he defeated a combined Savoyard Spanish force at Avigliana. Both sides were badly affected by an outbreak of bubonic plague, allegedly brought from Germany by French and Imperial soldiers. The "worst mortality crisis to affect Italy during the early modern period", approximately 35% of the population of Northern Italy died between 1629 and 1631. The increasing brutality of the war led to a number of massacres, most notably at Ostiglia in April 1630, when local bandits, or "Formigotti", cut off an Imperial foraging party and assaulted the nearby garrison in Ostiglia. After its defeat, Imperial troops retaliated by attacking the civilian population, with contemporary sources estimating the number killed as around 600, including women and children. When the siege of Mantua resumed in May 1630, its defenders had been reduced by disease to under 2,000, while a hastily assembled and poorly equipped relief force of 17,500 Venetian auxiliaries was routed by the Imperials at Villabuona. With the mutinous and unpaid garrison down to only 700 effectives, it surrendered to Gallas and Aldringen on 18 July; the sack that followed reportedly produced booty worth over 18 million ducats. Plague and the sack combined to reduce the population of Mantua by over 70% between 1628 and 1631 and it took decades to recover. Despite this, the retention of Casale meant Nevers' cause remained alive; on 26 July, Charles Emmanuel died and was succeeded by his son Victor Amadeus, who was married to Christine of France, Louis XIII's younger sister. On 6 August, Montmorency defeated the Savoyards at Carignano; losses from disease and desertion left him too weak to relieve Casale, but reinforcements under Charles de Schomberg reached the fortress in early October. The siege works were flooded by heavy rain while the besiegers had been reduced by plague to under 4,000, their casualties including Spinola; on 29 October, the Spanish finally withdrew and the two sides agreed a truce, negotiated by the papal representative Mazarin.
Бейбітшілік пен оның салдары
1630 жылдың маусым айында Ришелье өзінің жақын көмекшісі Иосиф әкесі мен Николас Брюлартты Фердинандпен Регенсбургте бейбіт келіссөздерін ашуға жіберді, ол Императорлық диетаның отырысына қатысып жатқан болатын. Сонымен бірге, Густав Адольф 18 мың әскермен Померанияға қонды, осымен отыз жылдық соғысқа шведтердің араласуы басталды. Иосиф әкесіне Фердинандтың басты католик қолдаушысы, Баварияның курфюрсі Максимилиан I-мен одақ құру жөнінде құпия тапсырма берілді. Дегенмен, 18 шілдеде Мантуяны жоғалту Италиядағы француздық беделін қауіпке тікелей қойды, ал Максимилиан одаққа мүдделілік танытпады. Фердинанд мүмкіндікті пайдаланып, Франция Касале мен Пинеролоны Испанияға беруге және Империядағы Фердинандтың қарсыластарына қолдау көрсетуді тоқтатуға келіссе, Неверді Мантуя герцогы ретінде растауды ұсынды, соның ішінде шведтер мен голландтарға көрсетілетін қолдау да тоқтатылар еді. Бұл ұсыныс Луидің ауыр сырқатқа шалдығуымен және Ришельеге қарсы ішкі жауыздарының күшті шабуылымен бірге келді, бұл үкіметтің жұмысын тоқтатты. Қосымша нұсқауларға жауап ала алмаған Иосиф әкесі 13 қазан күні Ратисбон келісіміне мәжбүрлігімен қол қойды. Мұндай келісім Габсбургтерді барынша әлсіретуді көздеген француз сыртқы саясатының негізін құлатты және Италияны «испандық иеліктен» азат етуді мақсат тұтқан Папамен одақтың үзілу қаупін тудырды. Луи ауруынан жазылғаннан кейін келісімді бекітуден бас тартты, ал Ришелье қарсыластарын жеңіп, француз саясатын қайта бақылауға алды, ол 1642 жылы қайтыс болғанға дейін жалғасты. 1631 жылдың қаңтарында Людовик Густавқа Бервальде келісімі арқылы қаржылық қолдау көрсетті, бұл шведтерге Империяда бекініп, 1648 жылға дейін сонда қалуға мүмкіндік берді. Мамыр айында Франция мен Баварияның Максимилианы арасындағы сегіз жылдық өзара көмек туралы Фонтенбло келісімі бекітілді. Шведтердің қаупіне қарсы тұру үшін императорлық әскерлерді Италиядан ауыстыру қажеттілігі Фердинандты 1631 жылдың 19 маусымында Франциямен Шераско келісіміне қол қоюға мәжбүр етті, бұл Савойға шағын жеңілдіктер жасау шартымен Неверді Мантуя мен Монферрат герцогы ретінде растады. Екі тарап та әскерлерін қайтаруға келіссе де, Невер мен Виктор Амадей француз гарнизондарын Касале мен Пинеролода қалдыруға рұқсат берді, бұл 10 миллион эскудо мен мыңдаған адамдар жұмсағанына қарамастан, Испанияның соғыстан ештеңе ұтпағанын көрсетті. Соғыс Ришелье үшін сыртқы саясаттағы үлкен жетістік болды, ол Солтүстік Италиядағы француздық беделін нығайтып, испандық жолды бұзып, Испания мен Австрия арасындағы қарым-қатынасты тұрақты түрде нашарлатты. Одан да маңыздысы, Габсбургтер мен Папалық арасындағы жарылыс туды, бұл Францияға католиктерге қарсы протестант одақтастарын пайдалануға мүмкіндік берді.
In June 1630, Richelieu dispatched his close aide Father Joseph and Nicolas Brûlart to open peace talks with Ferdinand at Regensburg, where he was attending a meeting of the Imperial Diet. At the same time, Gustavus Adolphus landed in Pomerania with 18,000 troops, beginning the Swedish intervention in the Thirty Years' War. Father Joseph also had secret instructions to seek an alliance with Ferdinand's main Catholic supporter, Maximilian I, Elector of Bavaria. However, the loss of Mantua on 18 July appeared to jeopardise the French position in Italy, while Maximilian had no interest in an alliance. Seeing an opportunity, Ferdinand offered to confirm Nevers as Duke of Mantua, in return for France agreeing to cede Casale and Pinerolo to Spain, and withdraw support for Ferdinand's opponents within the Empire, ending French backing for both the Swedes and the Dutch. The offer coincided with Louis falling seriously ill and a concerted attack on Richelieu by his internal enemies, effectively paralysing the government. Unable to get a response to requests for further instructions, on 13 October Father Joseph reluctantly signed the Treaty of Ratisbonne. Such an agreement compromised the entire basis of French foreign policy, which was to weaken the Habsburgs wherever possible, and threatened their alliance with the Pope, for whom liberating Italy from the "Spanish yoke" was a primary objective. Having recovered from his illness, Louis refused to ratify the treaty, while Richelieu outlasted his opponents and resumed control over French policy, which lasted until his death in 1642. In January 1631 Louis provided Gustavus with financial backing in the Treaty of Bärwalde, allowing the Swedes to establish themselves in the Empire, where they would remain until 1648. It was followed in May by the Treaty of Fontainebleau, an eight year pact of mutual assistance between France and Maximilian of Bavaria. The need to transfer Imperial troops from Italy to face the Swedish threat forced Ferdinand to sign the Treaty of Cherasco with France on 19 June 1631, which confirmed Nevers as Duke of Mantua and Montferrat, in return for minor concessions to Savoy. Although both sides agreed to withdraw their armies, Nevers and Victor Amadeus allowed French garrisons to remain in Casale and Pinerolo, which meant despite the expenditure of 10 million escudos and thousands of men, Spain gained nothing from the conflict. The war proved a major foreign policy success for Richelieu by strengthening the French position in Northern Italy, disrupting the Spanish Road and permanently souring relationships between Spain and Austria. Of even greater long term significance was the split it created between the Habsburgs and the papacy, making it acceptable for France to employ Protestant allies against fellow Catholics.