Кіріспе

Супертрамптың өмірбаяны – Уэльстің ақын және жазушысы В. Х. Дэвис (1871–1940) 1908 жылы жарық көрген автобиографиясы. Кітаптың мазмұнының көп бөлігі 19 ғасырдың соңғы онжылдығында Ұлыбритания, Канада және АҚШ-тағы саяхатшы-босқындардың өмір салтын баяндайды.

Жариялану тарихы

Джордж Бернард Шоу сол кезде әдебиетте танылмаған Дэвиске қызығушылық танытып, негізінен оның әйелі Шарлоттаның тырысымен кітапқа алғы сөз жазуға келісті. Шоудың арқасында ғана Дэвистің баспагерлермен жасасқан шарты қайта жазылып, авторға сериялық құқықтар, үш жылдан кейін барлық құқықтар, сату бағасының он бес пайызы мөлшерінде авторлық гонорары және 25 фунт стерлинг көлемінде қайтарылмайтын аванс (2017 жылы £-қа тең) берілді. Дэвис сонымен қатар барлық иллюстрациялардың стилі, жарнамалық макеттері мен мұқаба дизайны туралы пікір білдіруге құқылы болды. Бастапқы баспагер, Дакуорт және Ұлдары, бұл талаптарды қабылдаудан бас тартқандықтан, кітап орнына Фифилдке тапсырылды. Шоу кітаптың ерекше атауын сақтауда да маңызды рөл атқарды, осы атаудың өзі Дэвистің күмәнін тудырған еді, кейіннен ол кейбір сыншылардың пікірін қоздырды. Бұл кітап Дэвистің үшінші жарияланған туындысы болды, оған дейін "Жанды жоқ ететін" (1905) және "Жаңа өлеңдер" (1907) кітаптары шыққан. 1920 жылғы басылым "Жанды жоқ ететін" кітабынан Дэвис таңдаған бес өлеңмен аяқталады. Кітап алты апта ішінде жазылды, "білімі шектеулі адамның тұңғыш кітабы үшін бұл үлкен жетістік". 2013 жылдың сәуірінде Parthian Books Бернард Шоудың түпнұсқа кіріспесі бар романның жаңа басылымын жариялады; ол Уэльс кітапханасы сериясының бір бөлігі болып табылады, бұл Уэльстен ағылшын тілінде жазылған классикалық туындылардың жинағы, Уэльс Ассамблеясы Үкіметі мен Уэльс Кітаптар Кеңесінің бірлескен жобасы.

Бастапқы мәліметтер

Балалық шағы мен жастығының салдарынан Дэвис үйінен және тіреуші шебердің оқушысы болудан бас тартты. Жиырма екі жасында әжесінің мұрасын басқарушыдан ақша қарыз алып, Америкаға аттанды. Бұл Атлантика мұхитын оннан астам рет кесіп өтудің алғашқысы болды, көбінесе мал тасымалдау кемесінде жол ақысын төлеп жасалған. 1893 және 1899 жылдар аралығында Дэвис жолдар мен теміржолдарда саяхаттап, өмірге қатал адамдардан тәлім алды. Ол Мичиганда қысты өткізу үшін "бодл түрмелерінің" сыбайлас жемқорлық жүйесін пайдаланды, түрлі түрмелерде болды. Бұл түрмелерде саяхатшылар заң қорғау органының қызметкерімен заңсыз келісім жасасып, нағыз тұтқын болмай-ақ түрмеде қалуға мүмкіндік алатын. Онда Дэвис басқа саяхатшылармен бірге "карта ойнап, ән айтып, темекі шегіп, кітап оқып, өмірлік тәжірибелерін бөлісіп, кейде жаттығу жасап немесе серуендеуге" шығатын. Тұрақты жұмысқа қол жеткізу мүмкін болмады, ал Дэвис көбінесе тілеукес болу арқылы күнеленді. Клондайк алтын асығы кезінде Ұлыбританиядан Канадаға Атлантика мұхитын кесіп өткеннен кейін, Дэвис пойызға секіріп бара жатып құлап қалды. Аяғы ауыр түрде жарақаттанды, тізеден төменгі бөлігін кесуге мәжбүр болды. Кейін ол осы оқиғаның өміріне тигізген әсері туралы былай деп жазды: "Мендегі барлық еркіндік жойылды, ал одан кейінгі өмірім өз ынтаммен болған жоқ". Кітап Осберт Ситвелл тарапынан "алғашқы шабыт пен тікелейлігі" үшін мақталып, ал Бернард Шоу прозаны "тек стилі үшін әдеби сарапшыларға ұсынамын" деп бағалап, Дэвисті "осы керемет кітапты жазған түзетілмейтін Супертрамп" деп сипаттады.

Бейімделулер

1948 жылы BBC Home Service (қазіргі BBC Radio 4) кітаптың қысқартылған нұсқасын 4 сәуірден бастап, қатарынан он бес жексенбі күні жазды. Оны уэльстік ақын Дилан Томас оқыды. Крис МакКендлес АҚШ-та саяхатын бастағанда өзін "Александр Супертрамп" деп өзгертті. Оның өлімінен кейін, оның өмірі 1996 жылғы "Into the Wild" атты биографиялық кітабына және 2007 жылғы осы аттас фильмге шабыт берді.