Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кейінгі кредалық дәуірдегі геологиялық жас
Geologic age in the Late Cretaceous
the geological age
Кампан – Халықаралық стратиграфия комиссиясы (ХСК) геологиялық шкаласындағы Кейінгі кредалық эпоханың алты жасының бесіншісі. Хроностратиграфияда ол Жоғарғы кредалық сериясының алты кезеңінің бесіншісі болып табылады. Кампан шамамен 83,6 (± 0,2) миллион жыл бұрыннан 72,1 (± 0,2) миллион жыл бұрынға дейінгі кезеңді қамтиды. Оған дейін Сантондық, ал одан кейін Маастрихттік кезеңдері орналасқан. Кампан дәуірі – бүкіл әлемде теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты көптеген жағалау аймақтарының су астында қалған кезең. Осы аймақтардың кейбіреулерінің жер бедері сақталған: ол теңіз шөгінді жыныстарының астындағы үйлесімсіздік болып табылады.
The Campanian is the fifth of six ages of the Late Cretaceous Epoch on the geologic timescale of the International Commission on Stratigraphy (ICS). In chronostratigraphy, it is the fifth of six stages in the Upper Cretaceous Series. Campanian spans the time from 83.6 (± 0.2) to 72.1 (± 0.2) million years ago. It is preceded by the Santonian and it is followed by the Maastrichtian. The Campanian was an age when a worldwide sea level rise covered many coastal areas. The morphology of some of these areas has been preserved: it is an unconformity beneath a cover of marine sedimentary rocks.
Этимология
Кампань сатысы 1857 жылы Анри Кокван ғылыми әдебиетке енгізді. Ол Францияның Шаренте-Маритим департаментіндегі Шампан ауылының атымен аталады. Алғашқы типтік орны сол аймақтағы Дронн өзені жанындағы Аубетерр-сюр-Дронн ауылының жартастары болды.
The Campanian was introduced in scientific literature by Henri Coquand in 1857. It is named after the French village of Champagne in the department of Charente Maritime. The original type locality was a series of outcrops near the village of Aubeterre sur Dronne in the same region.
Палеонтология
Кампан дәуірінде динозаврлар арасында түрлердің кеңеюі болды. Мысалы, Солтүстік Америкада белгілі динозаврлар тұқымдастарының саны Кампан қабатының төменгі бөлігінде төрт болса, жоғарғы бөлігінде қырық сегізге дейін жетеді. Бұл құбылыс кейде "Кампан жарылысы" деп аталады. Дегенмен, бұл оқиғаның себептері әлі толық анықталған жоқ, яғни, төменгі Кампан қабатындағы тұқымдардың аз саны сол дәуірдегі шөгінділердегі қазбалардың сақталу ықтималдығының төмен болуымен байланысты болуы мүмкін. Кампан дәуіріндегі жалпы жылы климат және кең континенттік аймақтың жасыл теңізбен жабылған болуы динозаврлар үшін қолайлы жағдайлар жасады. Ал келесі Мастрихт кезеңінде Солтүстік Америкада табылған динозаврлар тұқымдастарының саны жоғарғы Кампан кезеңімен салыстырғанда 30%-ға кем.
During the Campanian age, a radiation among dinosaur species occurred. In North America, for example, the number of known dinosaur genera rises from four at the base of the Campanian to forty eight in the upper part. This development is sometimes referred to as the "Campanian Explosion". However, it is not yet clear if the event is artificial, i. e. the low number of genera in the lower Campanian can be caused by a lower preservation chance for fossils in deposits of that age. The generally warm climates and large continental area covered in shallow sea during the Campanian probably favoured the dinosaurs. In the following Maastrichtian stage, the number of North American dinosaur genera found is 30% less than in the upper Campanian.