Кіріспе

Солтүстік-шығыс ауданы – Ботсвананың әкімшілік аудандарының бірі. Оның орталығы Франсистаун қаласы. 2011 жылы Солтүстік-шығыс ауданында 60 264 адам тұрды. Кенеттен су тасқынына бейім Шаше өзені ең ірі өзен болып табылады. Құстар мен басқа да жануарлар жиналатын маңызды орын саналатын Ната өзені аудан арқылы ағып, Макгадикгади ойпатына құяды.

Білім беру және экономика

2011 жылы ауданда барлығы 66 мектеп болды, оның 6,70 пайызы жекеменшік мектептерді құрады. Кеңес мектептерінде 24 296 оқушы, ал жеке мектептерде 1277 оқушы оқыды. Аудан бойынша барлығы 25 572 оқушы тіркелді: 12 564 қыз және 13 008 ұл. 1058 білікті мұғалім болды, оның 841-і әйел, 217-сі ер адам. Шамамен 53 уақытша мұғалім жұмыс істеді, оның 34-і әйел, 19-ы ер адам. Аудан ішінде білімі жетілмеген мұғалімдер жоқ еді. 2006 жылы 6881 адам ауыл шаруашылығында, 1529 адам құрылыс саласында, 1161 адам білім беру саласында, 73 адам электрмен жане сумен қамтамасыз етуде, 61 адам қаржы саласында, 288 адам денсаулық сақтау саласында, 187 адам қонақүйлер мен мейрамханаларда, 434 адам өндіріс саласында, 784 адам тау-кен және карьер жұмыстарында, 97 адам басқа да қоғамдық қызметтерде, 206 адам жеке шаруашылықтарда, 1211 адам мемлекеттік басқаруда, 271 адам жылжымайтын мүлік саласында, 156 адам көлік және байланыс саласында, ал 1294 адам көтерме және бөлшек саудада жұмыс істеді. Барлығы 14 633 жұмысшы болды, оның 7498-і әйел, 7134-і ер адам.

Аудандық әкімшілік

Ботсвана 1966 жылы Ұлыбританияның отаршылдығынан тәуелсіздік алғаннан кейін, ел отарлық әкімшілік құрылымын аудандық әкімшілікті құру үшін бейімдеді. 1970-1974 жылдар аралығында саясаттар ауылдық дамуға кедергі келтіретін мәселелерді шешу үшін өзгертілді. Ауданды аудандық әкімшілік және аудандық кеңес басқарады, олар жергілікті басқаруға жауапты. Әкімшілік саясатын Жергілікті Өзін-Өкіметтендіру министрлігі әзірлейді. Кеңестің негізгі қызметтері – тайпалық басқару, шалқайған аудандарды дамыту және жергілікті басқару. Кеңестің атқару билігі орталық үкімет тағайындаған комиссарға жүктеледі. Жергілікті Өзін-Өкіметтендіру Техникалық Қызметтер департаменті жолдар, ауылдық сумен жабдықтау, мектептер және демалыс орындары сияқты инфрақұрылымды дамытуға және күтіп ұстауға жауапты. Аудан әкімшісінен басқа барлық жергілікті әкімшілік қызметкерлері Бірыңғай Жергілікті Өзін-Өкіметтендіру қызметі арқылы іріктеледі. Жергілікті Өзін-Өкіметтендіру министрлігі олардың оқытылуына, орналастырылуына және мансаптық өсуіне жауапты. Солтүстік-Шығыс ауданында екі кіші аудан бар: Франсистаун кіші ауданы және Солтүстік-Шығыс кіші ауданы. 2011 жылғы халық санауында аудан бойынша 43 ауыл тіркелді: Боталаоте, Бутале, Дитлади, Гамбуле, Гулубане, Гунге, Джакалас 1, Джакалас №2, Калакамати, Кгари, Летшолатебе, Мабудзанэ, Макаленг, Мэмбо, Мапока, Масингванне, Масукване, Масунга, Маитенгве, Матопи, Мацелагабеди, Мациложе, Мбаламби, Морока, Мосожане, Мована, Муламбаквена, Нлакване, Патайаматэбеле, Поле, Рамокгвебана, Сечеле, Секеке, Сеняве, Шаше көпірі, Сивия, Тати Сидинг, Темашанга, Тотенг, Цамая, Тшесебе, Вукви және Звеншамбе.