Кіріспе
Корпоративтік лауазым. Атқарушы емес директор (қысқаша атауы – non exec, NED немесе NXD), тәуелсіз директор немесе сыртқы директор – компания, кооператив немесе үкіметтік емес ұйым сияқты корпорацияның директорлар кеңесінің мүшесі, бірақ атқарушы басқару тобының құрамына кірмейді. Олар корпорацияның қызметкерлері емес және оған басқа тәуелділіктері жоқ. Олар атқарушы директорлардан ерекшеленеді, олар корпорацияның атқарушы менеджерлері ретінде (көбінесе корпоративтік лауазымдарда) қызмет етеді немесе бұрын қызмет еткен. Дегенмен, олар атқарушы әріптестерімен бірдей заңдық міндеттерге, жауапкершілікке және ықтимал жазалау шараларына жауап береді. Атқарушы емес директорлар тәуелсіз бақылауды қамтамасыз етеді және атқарушы директорлар мен басқа да жоғары деңгейдегі басшылардың еңбекақысы сияқты құпия мәселелерді қарастыратын комиссияларға қатысады. Олар қызметтері үшін жалақы алады, бірақ қызметкерлер деп есептелмейді. Барлық директорлар корпоративтік және бизнес мәселелерін кең көріністе қарауға қабілетті болуы керек. Алайда, атқарушы емес директорлар көбінесе тәуелсіздігі мен бастамашылығы, лайықты біліктілігі және ерекше жеке қасиеттері үшін таңдалады. Олар әдетте корпорацияның күнделікті басқаруына араласпайды, бірақ атқарушылық қызметті бақылайды және даму стратегиясына үлес қосады. Атқарушы емес директорларды сыртқы директорлар деп те атайды; олар көбінесе білімі мен тәжірибесі мол адамдар болып табылады, олар кеңеске ақылды тәуелсіз кеңес бере алады және кеңестегі ықтимал тәуекелдерді бақылай алады. Ұлыбританияның Директорлар институтының мәлімдемесіне сәйкес, атқарушы емес директорлар кеңес мәселелеріне назар аударуы керек және «атқарушылық бағытқа» ауыспауы керек, осылайша корпорацияның күнделікті жұмыстан тыс тәуелсіз көзқарасын ұсынады.
A non executive director (abbreviated to non exec, NED or NXD), independent director or external director is a member of the board of directors of a corporation, such as a company, cooperative or non government organization, but not a member of the executive management team. They are not employees of the corporation or affiliated with it in any other way and are differentiated from executive directors, who are members of the board who also serve, or previously served, as executive managers of the corporation (most often as corporate officers). However they do have the same legal duties, responsibilities and potential liabilities as their executive counterparts. Non executive directors provide independent oversight and serve on committees concerned with sensitive issues such as the pay of the executive directors and other senior managers; they are usually paid a fee for their services but are not regarded as employees. All directors should be capable of seeing corporate and business issues in a broad perspective. Nonetheless, non executive directors are usually chosen because of their independence and initiative, are of an appropriate caliber and have particular personal qualities. though they are usually not involved in the day to day management of the corporation but monitor the executive activity and contribute to the development strategy. Non executive directors can also be referred to as external directors; they are usually people of stature and experience who can act as both a source of wise independent advice and a check on any wilder elements on a board. According to the UK Institute of Directors, non executive directors are expected to focus on board matters and not stray into ‘executive direction,’ thus providing an independent view of the corporation that is removed from day to day running.
Білім беру және оқыту
Барлық атқарушы емес директорлардың өз міндеттері мен жауапкершіліктерінен хабардар болуы, сондай-ақ кеңес мүшелерінің мінез-құлқы және тиімді сын тұжырымдамасы сияқты лауазымға байланысты қажетті дағдыларды дамытуы өте маңызды. NEDonBoard, Директорлар институты және Financial Times сияқты осындай оқытуды ұсынатын бірнеше ұйым бар.
Бағалау мақсаттары
Кейбір ұйымдар атқарушы емес директорларды Хиггс есебіндегідей жалпы нәтижелер критерийлері бойынша бағалайды, ал басқалары оған қоса, ұйымның жалпы мақсаттарымен тікелей байланысты болатын нақты жеке мақсаттар қояды.