Кіріспе

Британдық диктор, жазушы және нәсілдік әділеттілікті қорғаушы (1943–2017 жж.)

Лейттон Ретт Радфорд "Даркус" Хоу (26 ақпан 1943 – 1 сәуір 2017 жж.) – нәсілдік әділеттілікті қорғаушы. Тринидадтан шыққан Хоу 1961 жылы Англияға жасөспірім шақта келді, заң оқуға ниеттеніп, Лондонға қоныстанды. Ол АҚШ-тың "Қара пантералар партиясына" деген ықыласымен аталған британдық "Қара пантералар" тобына қосылды. 1970 жылы ол Лондонның Ноттинг-Хилл ауданындағы "Мангроув" мейрамханасына полицияның қайталап шабуыл жасауына қарсы өткізілген наразылықтан кейін, тәртіпсіздікке ұйытқылық еткені айыбымен тұтқындалған және сотталған "Мангроув тоғызы" деп белгілі болған тоғыз наразының бірі ретінде көпке танылды. Олардың барлығы ең ауыр айыптардан ақталды, ал сот процесі астаналық полициядағы нәсілдік жеккөрушілікке негізделген (қайталап жасалған шабуылдар) мінез-құлықтың заңды қылмысқа қарсы күрес емес екенін мойындаған алғашқы сот ісі болды. 1981 жылы ол 13 қара нәсілді жасөспірімнің қаза болған Нью-Кросс үйінің өртін тергеуге қатысты наразылық ретінде 20 000 адамдық "Қара халықтың әрекет күнін" ұйымдастырды. Хоу "Race Today" журналының редакторы және Ноттинг-Хилл карнавалының төрағасы болды. Ол Ұлыбританияда "Black on Black" телесериалы, "Devil's Advocate" ағымдағы істер бағдарламасы және Тарик Алимен бірлескен "Bandung File" жұмысымен танымал болды. Оның тележұмыстарының ішінде "Ақ тайпа" (2000) – қазіргі Ұлыбритания мен оның "ағылшындығын" жоғалтуы туралы; "Құл ұлты" (2001); "Кімді қара деуге болады?" (2004); және "Бұл менің елім бе?" (2006) – Батыс Үндістандық өзінің тамырларын іздеу туралы туындылар бар. Ол "New Statesman" және "The Voice" басылымдарында тілші болды.

Ерте өмір, белсенділік және жазу

Лейттон Ретт Радфорд Хоу Тринидадтың Моруга қаласында мұғалім Люсиль (туған есімі Раддер) мен англикан діни қызметкері Сиприани Хоудың ұлы болып дүниеге келді. Ол стипендия жеңіп оқыды. Заңгер болуды ниеттенгенімен, екі жылдан кейін Middle Temple-ден кетіп қалды, онда оның ағасы және ұстазы, радикалдық ойшыл C. L. R. James оны жазуды саяси қызметпен үйлестіруге шақырды. Мұнай кеншілерінің кәсіподағының апталық газеті "Vanguard"-та редактордың көмекшісі болып қысқа уақыт жұмыс істеген соң, Ұлыбританияға оралды. Хоу британдық Қара пантералар қозғалысының мүшесі болды және сол кезде "Даркус" деген лақап есімді алды. 1970 жылдың жазында ол Ноттинг-Хиллдегі "Мангроув" мейрамханасына жиі ұйымдастырылатын полицияның тінтеулеріне қарсы наразылыққа қатысты. Бұл мейрамхана қара нәсілді адамдардың бас қосып әңгімелесетін орнына айналды, Хоу оны "радикалды шик-стильдің штаб-пәтері" деп атады. 1969 жылдың қаңтарынан 1970 жылдың шілдесіне дейін полиция есірткі іздеу үшін 12 рет тінтеу жасады, соның салдарынан 150 демонстрант жергілікті полиция бөліміне наразылық білдіру үшін шеру ұйымдастырды, бірақ шеру зорлық-зомбылыққа ұласты. Алты аптадан кейін Хоу және тағы сегіз адам ("Мангроув тоғызы") тәртіпсіздік, жанжал және шабуыл жасады деген айыппен тұтқындалды. Бұл іс тарихи маңызға ие болып саналды, Хоу өзін өзі қорғауды таңдады. 1971 жылы Олд Бейлиде өткен 55 күндік сот процесінен кейін ол және оның төрт айыпталушысы барлық айыптан босатылды, оның ішінде Хоудің толық қара жюриді талап етуі де сәтсіз аяқталды. Судья "екі тараптан да нәсілдік жеккөрушілікке дәлелдер бар" деді. 1973 жылдан 1985 жылға дейін Хоу "Race Today" журналының редакторы болды (1973–88), ол бастапқыда Расалық қатынастар институтымен байланысты болған. 2013 жылы Хоу еске алғандай: "Институт Race Today журналын құрғанда, ол негізінен отарлық аумақтар туралы академиялық мақалаларды жариялаудан бастады. Кейіннен ол Ұлыбританияға иммиграция жасағандарға, әсіресе Үндістан, Пәкістан, Африка және Кариб теңізі елдерінен келген бірінші буын балаларына назар аударды. Кеңесте радикалдық бағыт өзгергеннен кейін, олар мені, алғашқы қара нәсілді редактор етіп тағайындады. Біз оны радикалды қара хабарлар жариялайтын газетке айналдырдық. Біз оны Брикстонға көшірдік, журналдың барлық бағытын өзгерттік және Брикстонға қоныс аударған бұрынғы пантералармен, соның ішінде жазушы және белсенді Фаррух Дхондимен жұмыс істедік. Біздің мақсатымыз – белсенді түрде үгіт-насихат жүргізу және қара нәсілді қауымдастықта пайда болған күрестерді "тіркеу және тану" болды. Сондай-ақ, Линтон Квеси Джонсон, Барбара Биз және басқалар да қатысты. 1977 жылы Хоу Лондондағы метрода нәсілдік себептерге байланысты туған жанжалдан кейін шабуыл жасады деген айыппен үш айға бас бостандығынан айырылды, бірақ оның тұтқындалуына қарсы наразылықтардан кейін апелляция бойынша босатылды. Линтон Квеси Джонсон оның босатылуы үшін науқанға "Man Free (For Darcus Howe)" әнін жазды. Хоу көптеген жылдар бойы Нотинг-Хилл карнавалына қатысты, ол 1971 жылы Race Today демеушілігімен құрылған және ақырында Мангроув/Ренегад деп аталған Renegades steelband-тің негізін қалады, сондай-ақ 1977 жылдың сәуір айында сайланған Карнавалды дамыту комитетінің төрағасы болды.

Хабар тарату

1982 жылы Хоу Channel 4 телеарнасының Black on Black сериалында тележүргізушілік карьерасын бастады, содан кейін Тарик Алимен бірге Bandung File (1985–91) журналын, ал кейіннен White Tribe журналын шығарды, ол қазіргі Британия мен оның "ағылшындығының" жоғалуын қарастырды. Хоу New Statesman журналында жазуын жалғастырды және Channel 4 арнасының ағымдағы істер бағдарламасын жүргізді. Хоу 2005 жылғы 19 қазанда түсірілген деректі фильмді насихаттау үшін Midweek (BBC Radio 4) бағдарламасына қатысты және тікелей эфирде американдық комедиант Джоан Риверспен ызалы пікірталасқа түсті. Пікірталас Хоудың Риверстің "қара" терминін пайдалануына ренжіді деп айтқаннан кейін басталды; Риверс оның нәсілшіл екендігі туралы айыптауға күшті қарсылық білдірді және Хоуды "көңілінде ашу бар" деп айыптады. "Бұл менің елім бе?" (Пол Юл, 2006) – оның өміріне арналған ойлар мен саяси элитаның "британдық" екенін дәлелдеуге шақыруларына қарамастан, Батыс Үндістандық өзінің жеке басын табуға жасаған тынысы. Хоу сатирик және әзілкеш Крис Морриспен "Азарып кету" атты соңғы эпизодында Моррис шоуында ренжіген көптеген қоғамдық тұлғалардың бірі болды. Нақты сұхбаттың орнына Моррис оған қорлау сөздерін айтты, содан кейін тез арада кешірім сұрап, Роберт Элмстің кіріспесін қате оқығанын мәлімдеді.

2011 жылғы BBC сұхбаты

Хау 2011 жылғы 9 тамызда Англиядағы тәртіпсіздік кезінде Фиона Армстронгтың BBC News арнасына берген сұхбатында болды. Сұхбат барысында Армстронг оны екі рет "Маркус Доу" деп атады, содан кейін: "Сіздің өзіңіз де тәртіпсіздікке бейім екенін түсінемін, солай ма? Өзіңіз де оларға қатысқансыз ба?" - деді. Хау бұны жоққа шығарып: "Мен ешқашан бірде-бір тәртіпсіздікке қатысқан емеспін. Мен демонстрациялардың қатысушысы болдым, олар қақтығысқа ұласты. Батыс Үндістандық қарт қара нәсілді адамды құрметтеңіз, мені тәртіпсіздікке қатысқан деп айыптауды тоқтатыңыз. Сіз мені қорлауға тырысып, ақымақ сөздер айтудасыз – құрмет көрсетіңіз." деді. BBC сұхбаттан туындаған кез келген реніш үшін кешірім сұрап, "оны құрметсіздікке ұшырату ниеті болмаған" деді. Лондондағы жағдай туралы сұрағанда, Хау Марк Дуганның өлімі туралы былай деді: "Мен басқа нәрселерден гөрі алаңдаймын, ол – Марк Дуган есімді жас жігіт. Оның ата-анасы, бауырлары, қарындастары бар, ал ол тұрған жерден екі метр қашықтықта полицей оның басын атып тастады."

Неке, балалар және өлім

Хау үш рет үйленген және жеті баласы болған. Ол британдық редактор және белсенді Лейла Хассанға үйленген, ол оның орнына Race Today журналының редакторы болды. Хаудың қызы Тамара Хау Лондон Weekend Television телеарнасының жаңарулар жөніндегі директоры болды, кейін BBC-ге ауысып, онда Бизнес, комедия және ойын-сауық департаментінің бақылаушысы болды. Хау сонымен қатар Black Panther және Mangrove Nine тобының мүшесі Барбара Бизбен қарым-қатынаста болды, олардың Даркус Биз есімді ұлы бар, ол Island Records компаниясының бұрынғы президенті. 2007 жылдың сәуір айында Хауға простата қатерлі ісігі диагнозы қойылды, содан кейін ол көптеген еркектерді тексеруден өтуге шақырды. Ол 2017 жылдың 1 сәуірінде 74 жасында Лондондағы Стритхемдегі үйінде қайтыс болды. 20 сәуірде оның қоштасу рәсімі Брикстон қаласынан өтіп, Race Today ұжымы бұрын орналасқан Railton Road ғимаратынан гүл шоқтары қойылған All Saints Notting Hill шіркеуінде өтті. Шіркеуде сөз сөйлегендердің қатарында оның қызы Тамара және Фаррух Дхонди болды. Жереми Корбиннің көңіл айту хаты оқылды.

Академиялық мұра

Даркус Хоу: Кэмбридж университетінің Робин Банс және адам құқықтары жөніндегі белсенді Пол Филд жазған саяси өмірбаяны 2013 жылы Bloomsbury Academic баспасында, ал 2017 жылы «Renegade: The Life and Times of Darcus Howe» деген атаумен қағаз түрінде жарық көрді. «Даркус Хоу құжаттары» – журналист және белсенді Даркус Хоудың (Британ азаматы және Тринидад тумасы) өмірі мен қызметіне қатысты «хат алмасулар, жазбалар, сұхбаттардың стенограммалары, сот есептері мен стенограммалары, баспа материалдары, аудио және бейне жазбалар» – Колумбия университетінің кітапханасында сақталады. Актер Малахи Кирби Стив Маккуиннің 2020 жылғы кино антологиясы / телесериалы «Small Axe»-тің «Маңғор» эпизодында Хоу рөлін ойнады. Линтон Квеси Джонсон 1978 жылы шыққан «Dread Beat an' Blood» альбомындағы «Man Free» әнінде Даркус Хоу туралы жазды. 2023 жылдың наурыз айында Хоуға арналған Race Today журналының арнайы еске алу басылымы жарық көрді, ол оның 80 жылдығына орай және журналдың онлайн архивінің іске қосылуымен бірге, Даркус Хоу мұрагерлік тобы ұйымдастырған шарада, Лондон университетінің Голдсмитс колледжінде журналист және теледиктор Гари Юнгтің негізгі спикер ретінде қатысуымен өтті.