Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Адам қауіпсіздігі туралы 2005 жылғы баяндамада 1990 жылдардың басынан 2003 жылға дейінгі аралықта әлемдегі зорлық-зомбылықтың төмендеуі сипатталған. Зерттеуде қарулы қақтығыстар, геноцидтер, әскери төңкерістер мен халықаралық дағдарыстар санының, сондай-ақ қарулы қақтығыстарда соғысқа байланысты өлім-жітімнің санының әлемде айтарлықтай төмендеуі туралы айтылды. Бұл баяндаманы әзірлеуге үш жыл уақыт кетті, ол 2005 жылы Британ Колумбия университетінің Лю институтының адам қауіпсіздігі орталығында жасалды. Адам қауіпсіздігі туралы баяндама ұзақ уақыт бойы жүргізіліп келе жатқан Бейбітшілік пен қақтығыс сериясына ұқсас тақырыпты қамтиды. 2005 жылғы баяндамаға сәйкес, әлемде "салқын соғыс" аяқталғаннан кейін жаһандық қауіпсіздіктің өзгеруіне куә болды, 1990 жылдардың басынан бері әлемде жүргізілген қарулы қақтығыстар саны 40% -ға азайды, ал 1998 және 2001 жылдар аралығында геноцидтер 80% -ға азайды. Кейбір сыншылар бұл деректердің маңыздылығына күмән келтіріп, қақтығыс пен зорлық-зомбылық әлі күнге дейін адам дамуына, әлемдік қауіпсіздікке және тұрақты бейбітшілікке елеулі кедергі болып отырғанын атап өтті. Мысалы, Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасының адам дамуы туралы жақында шыққан баяндамасында соңғы он жылда қақтығыстардың саны азайып кеткені айтылған, бірақ соңғы 15 жылдағы соғыстар адам өмірінің көбірек бөлігін жойған деп мәлімделген. Human Security Report журналында мұндай пікірді растайтын дәлел жоқ деп айтылған. Есепте айтылғандай, соғысқа байланысты қайтыс болғандардың орташа саны 1950 жылы 38 мыңнан 2007 жылы 500-ге дейін төмендеді. Өлім-жітімнің жеке-жеке есебі дұрыс болмауы мүмкін, алайда, оның даму үрдісі даусыз. Соғыстан асқан аурулардан және тамақтанудың нашарлауынан қайтыс болған адамдардың (есеуір көп) саны туралы нақты деректер жоқ, бірақ Есепте бұл сандар да азайды деп сенуге негіз бар деп айтылады. Кейбір сыншылар баяндамада соғысқа байланысты "тікелей" өлім-жітімдерге тым көп көңіл бөлінгенін айтады. Алайда, бір бөлімде соғыстың салдарынан болатын "тұрақты емес" өлім-жітімнің көптігі, ас-ауқаттың нашарлауы мен аурулардың күшейгені талқыланады. Кейбір жағдайларда тікелей және жанама өлім-жітім қатынасы 10:1-дан жоғары. Есепте айтылғандай, қақтығыстардан туындаған аурулар мен жетімсіздік адам қауіпсіздігіне бомба мен оқ-дәріден де үлкен қауіп төндіреді. Сонымен қатар, соңғы 15 жылда соғысқа байланысты өлім-жітіммен қатар, тікелей өлім-жітім де азайды деп дәлелдейді. Жанама өлім - соғыс шығынының жасырын түрі - адам қауіпсіздігі жөніндегі 2009-2010 жылдарға арналған баяндаманың екі негізгі тақырыбының бірі. Бейнелі өлім-жітім саяси зорлық-зомбылықтың қарқындылығы мен ауқымына байланысты. 2009/2010 жылғы баяндамада адам басына шаққанда гуманитарлық көмек көбейгендіктен және соңғы уақыттағы бейбіт уақыттағы денсаулық сақтау іс-шаралары, негізінен иммундау соғыста өлім-жітім санын азайта бастағандықтан, соғыста асқынған аурулар мен тамақтанудың нашарлауынан болатын жанама өлім-жітімнің зорлық-зомбылықтан болған жарақаттардан болатын "тікелей" өлім-жітімге қарағанда көптеп азаюы ықтимал екендігі айтылған. 2005 жылғы есептің басылымынан бастап қарулы қақтығыстар үрдісі туралы деректер Уппсаладағы қақтығыстар туралы деректер бағдарламасынан алынған. Бұл мәліметтерде бір мемлекет соғысып жатқан тараптардың бірі болып табылатын қақтығыстардың жалпы саны 25%-ға өскенін, бірақ жоғары қарқындылықтағы қақтығыстар саны (бір жылда 1000 немесе одан да көп өлім-жітім туғызатын қақтығыстар) төмендеуін жалғастырып, қазір олар 68% төмен.
The Human Security Report 2005 is a report outlining declining world trends of global violence from the early 1990s to 2003. The study reported major worldwide declines in the number of armed conflicts, genocides, military coups, and international crises, as well as in the number of battle related deaths per armed conflict. Three years in the making and launched in 2005, the report was produced at the Human Security Centre at the University of British Columbia's Liu Institute for Global Issues by the Human Security Report Project (HSRP), which moved in May 2007 to join Simon Fraser University's School for International Studies. The Human Security Report covers similar ground to the long running Peace and Conflict series. According to the 2005 Report, the world saw a shift in global security after the end of the Cold War, with a 40% decrease in the number of armed conflicts being waged around the world since the early 1990s, and an 80% decrease of genocides between 1998 and 2001. Some critics have questioned the relevance of this data, noting that conflict and violence are still significant obstacles for human development, worldwide security, and sustainable peace. For example, a recent Human Development Report from the United Nations Development Programme agrees that the number of conflicts has declined in the last decade, but claims that the wars of the past 15 years have exterminated a larger number of human lives. The Human Security Report argues that there is no evidence to support such a contention. The Report claims that the average number of battle related deaths per conflict has declined from some 38,000 in 1950 to less than 500 in 2007. Individual fatality tolls may well be inaccurate; the trends, however, are indisputable. There are no accurate data on the (much larger) number of people who die from war exacerbated disease and malnutrition, but the Report argues that there are good reasons for believing that these have declined as well. Some critics have argued that there was too much focus on battle related "direct" deaths in the Report. However, an entire section discusses the large number of "indirect" deaths caused by war exacerbated malnutrition and disease. In some cases, the Report says, the ratio of indirect to direct deaths is higher than 10:1. The Report argues that conflict driven disease and malnutrition are greater threats to human security than bombs and bullets. But it also argues that indirect deaths have declined over the past 15 years, along with battle related deaths. Indirect deaths–the hidden cost of war–is one of the two main themes of the later Human Security Report 2009/2010. Indirect deaths are driven by the intensity and scope of political violence. The 2009/2010 Report argues that, since humanitarian assistance has increased on a per capita basis and since recent peacetime health interventions–primarily immunization–reduce death tolls in wartime, it is highly likely that indirect deaths from war exacerbated disease and malnutrition have declined to a greater degree than have "direct" deaths from violent injuries. Since the 2005 Report appeared, the data on armed conflict trends, which comes from the Uppsala Conflict Data Program, indicates that there has been a 25% increase in the overall number of conflicts in which a state is one of the warring parties, but that the number of high intensity conflicts (those generating 1,000 or more battle deaths in a year) have continued to decline and are now some 68% lower than at the end of the Cold War.