Кіріспе

2004 жылы Оңтүстік-Батыс Үндістан циклоны өте қарқынды Тропикалық циклон Гафило 2004 жылы Оңтүстік-Батыс Үнді мұхитында тіркелген ең қарқынды тропикалық циклон және әлемдегі ең қарқынды тропикалық циклон болды. Гафило 2003-2004 жылдары Үнді мұхитының оңтүстік-батысында болған циклондық маусымның ең қауіпті және ең жойқын циклоны болды. EM DAT халықаралық апат дерекқорына сәйкес, Гафило кем дегенде 363 адамды өлтірді. Гафило Мадагаскарда 250 миллион долларға жуық (2004 USD) зиян келтірді, бұл оны елдегі ең жойқын дауылдардың біріне айналдырды. Диего Гарсиядан оңтүстікке қарай қалыптасқан бұл дауыл 3 наурызда орташа тропикалық дауылға айналды. Бір күннен кейін Гафило тропикалық циклонға айналды, ал 6 наурызда Мадагаскар жеріне жетуден бұрын, өте күшті тропикалық циклонға айналды. Аралды кесіп өткеннен кейін Гафило Мозамбик арнасына шығады және 9 наурызда Мадагаскар үстінен қайтадан жағаға шығады. Үш күндік құрлықтық циклден кейін, жүйе 13 наурызда Үнді мұхитына жетті және 14 наурызда субтропикалық депрессияға айналды. Кейіннен Гафило келесі күні экстратропикалық болып, әлсіреп, 18 наурызда тарады.

Метеорологиялық тарих

29 ақпанда Диего Гарсиядан оңтүстікке қарай бұзылу пайда болды, ал Météo France La Réunion (MFR) келесі күні муссонның төменгі деңгейіндегі анықталған жүйені тропикалық бұзылуға дейін жаңартты. 2 наурызда орталыққа шығыстан соққан орташа вертикальді желдің әсері тисе де, бірлескен тайфунды ескерту орталығы (JTWC) субтропикалық қырқаның солтүстігінде орналасқан жүйеге тропикалық циклонның пайда болуы туралы ескерту жариялады. Алайда сол күні оның уақытша жылдамдауы желдің тік қиылысын азайтты. 3 наурызда орталық ұйымдастырылған терең конвекцияға ұшыраған кезде, жүйе тропикалық депрессияға, содан кейін Маврикийдегі субөңірлік тропикалық циклондық кеңес беру орталығы Гафило деп атаған орташа тропикалық дауылға айналды. Жүйе баяулап, солтүстік-батысқа қарай субтропиктік жотаның солтүстік шетінде жүргенде, 3 наурызда Саффир-Симпсон дауыл желінің шкаласында 1-ші категорияға жетті. 4-8 наурыз аралығында Үнді мұхитының оңтүстік-батысында болған циклонның толық өрнегін TRMM спутниктік суреттер арқылы түсірді. TRMM (Тропикалық жауын-шашынды өлшеу миссиясы) - NASA және Жапонияның JAXA ғарыш агенттігінің бірлескен миссиясы. Құрғақ ауа 4 наурызда терең конвекцияны едәуір азайтса да, MFR Гафилоны тропикалық циклонға дейін көтерді. Екі рет ағып шығу арналары арқылы Гафило тез тереңдеп, 5 наурызда Саффир-Симпсон ураны жел шкаласында 4-ші категорияға жетті, өйткені MFR сонымен бірге Гафилоны сол күні қарқынды тропикалық циклонға дейін көтерді. 6 наурызда теңіздің бетіндегі температурасы 29 °C-тан жоғары болғандықтан, батыстан келетін үшінші ағынды арна циклонға қолайлы жағдай туғызды. Сондықтан, MFR Гафилоны өте күшті тропикалық циклонға дейін көтерді, ол өте жақсы анықталған дөңгелек және жылы диаметрді 06Z-де, сонымен қатар Саффир-Симпсон дауыл желінің шкаласында 5-ші категорияға жетті. 12Z-де Гафило ең жоғары қарқындылығына он минут ішінде жетіп, атмосфералық қысым төмендейді, бірақ микротолқындық суреттер көз қабырғасын ауыстыру циклының басталғанын көрсетті. Жердің әсерінен әлсіреп кеткеннен кейін, 7 наурызда Gafilo Мадагаскардың Анталаха қаласының маңында құрлыққа жетті. Басқа дауылдардан айырмашылығы, құрлықтағы депрессия, оның әдеттегідей үлкен айналымы сыртын теңізде қалдыра отырып, біртіндеп әлсіреді. Сол күні Гафило оңтүстік-батысқа қарай оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан субтропикалық жотаның солтүстік-батыс шетінде жүрді. 8 наурызда түстен бұрын Гафило Мозамбик арнасына орташа тропикалық дауыл ретінде келді, оның ең күшті желдері солтүстік секторда болды. 9 наурызда Гафило тоқтай қалды да, шығысқа қарай орналасқан субтропикалық жотаның батыс шетінде оңтүстік-шығысқа қарай қозғалды. MFR жүйені түскі уақытта Мадагаскар станцияларының бақылау деректерімен қолдау тапқан қатты тропикалық дауылға дейін жаңартты; дегенмен, JTWC дауылдың Саффир-Симпсон дауыл желінің шкаласында 1-санаттың төмендігіне түскенін талдады. 9 наурызда Гафило Мадагаскардың Моромбе қаласының солтүстігіне жетіп, Мадагаскардың оңтүстік бөлігінде үш күндік айналым жасай бастады. 13 наурыздың басында Гафило Үнді мұхитына тропикалық бұзылыс ретінде келді; JTWC тропикалық циклонның қалыптасу туралы ескертуді жүйеде бұзды, өйткені төменгі деңгейдегі циркуляция орталығы аз ұйымдастырылған және орташа вертикаль жел қиылысы. Гафило 14 наурызда Реюньонның оңтүстігіндегі субтропикалық депрессияға көшірілді, онда терең конвективті белсенділік төменгі деңгейдегі циркуляция орталығынан жоғары орналасқан шағын кластердің жақсы ұйымдастырылуымен күшейе түсті, өйткені жоғары деңгейдегі жақсы дивергенция және теңіздің бетіндегі температурасы 26 ° C-тен 29 ° C-қа дейін. 14 наурызда субтропикалық кезеңінде кішігірім шыңға жеткеннен кейін, Гафило шығысқа қарай қозғала бастады және 15 наурызда экстратропикалық депрессияға айналды. Оңтүстік-батысқа қарай орналасқан субтропиктік жотаның пайда болуына байланысты экстратропиктік депрессия баяулап, 16 наурызда солтүстік-батысқа қарай бұрылды. Баяу әлсіреп, 18 наурызда жүйе толығымен жойылып кетті.

Мадагаскар

Гафило Мадагаскарда қатты жел соғып, жаңбыр жауды. Алғашқы жер сілкінісінен кейін жарты күн өткен соң, 7 наурызда кешкі уақытта Махажанга маңында дауыл күшіндегі желдер әлі де байқалып отырды. Гафило Мозамбик арнасында қайта ұйымдасқан кезде, 9 наурызда Маинтиранода жауын-шашын, сондай-ақ сол күні Толанарода да тіркелді. Үш күндік құрлықпен жүріп өткенде, Гафило 11 наурызда Морондаваға жетті. Анталахада азық-түлік бағасы 35%-ға көтерілді, ал порт қатты зақымдалып, жұмыс істемеді. Қала мен шеттегі ауылдарды байланыстыратын жолдар мен көпірлерге қол жеткізу мүмкін емес, электр, су және телефон желілері өшірілді. Мадагаскардың жалпы аумағын алғанда, Гафилодан болған негізгі залал солтүстіктегі, солтүстік-батыстағы және оңтүстік-батыстағы үлкен аумақтарды су басу болды. Көптеген жерлерде егіндер мүлдем жойылады деп күтілді.

Басқа аралдар

Оңтүстік-батыстағы басқа аралдарға зиян аз болды, бірақ жауын-шашын өте көп болды. Гафилоның орталығынан алыс жерде, Реюньон аралында 48 сағат ішінде және Сейшель аралдарында 4 наурызда тіркелді. Гафилодан оңтүстікке қарай, он минут ішінде желдің ең жоғары жылдамдығы 49 түйір, ал Тромлен аралында 66 түйірден жоғары жел соқты. 7 және 8 наурызда Майотта жауын-шашын мөлшері .

Салдары

Гафило заңын қабылдағаннан кейін Мадагаскар үкіметі 2004 жылдың қыркүйегінде министрлер арасындағы 17939/2004 бұйрығын қабылдады, ол жаңа және қолданыстағы роза ағашының қорларын "құтқару" ретінде экспорттауға жол ашты. Бұл Сава аймағындағы ұлттық парктерде анархия тудырды, ағаш кесушілер үлкен мөлшерде роза ағашы мен эбоны алып тастады, бұл дауыл келтірген зиянның мөлшеріне сәйкес келмейді. Осы уақыт аралығында Мароежи ұлттық паркі экспорттық құқықтарды беру арқылы паркте ағаш кесу қайта басталғанын хабарлады. Тек 2006 жылы министрлер арасындағы 16030/2006 бұйрығы қабылданғаннан кейін ғана экспортқа тыйым салу қалпына келтірілді, бұл дауылдан кейін екі жылға жуық уақыт өткен соң болды, бірақ экспорттаушылар үкіметті 2005 жылдың қазан айында "операторлардың наразылықтарын ескере отырып" 2005 жылдың қазан айында "923/05 меморандумына сәйкес" ұзарту үшін үгіттеді. 2006 және 2007 жылдардағы циклоннан кейін экспортқа рұқсат берілді, бұл Вохемар мен Анталаха порттарының айналасындағы заңдық қоймаларда және жасырын қоймаларда үлкен мөлшерде ағаш қорларын жинауға мүмкіндік берді.

Жазбалар

10 минуттық ең жоғары тұрақты желмен (2014 жылы Хеленмен және 2015 жылы Юниспен теңестірілді, ал 2016 жылы Фанталамен 10 минутқа созылған желмен) және атмосфералық қысыммен Гафило Үнді мұхитының оңтүстік-батысындағы ең қарқынды тропикалық циклон болды. Сонымен қатар, Гафило 1982 жылы Крис Дамиядан бері бассейндегі атмосфералық қысым төмен болған жалғыз тропикалық циклон болды. Гафило Мадагаскар жеріне 7 наурыз күні таңертең қатты тропикалық циклон ретінде соқты. Оның ең күшті шамасы 10 минутқа созылып, атмосфералық қысымы - 0,9 градус.