Кіріспе

Сөздер мен сөйлемдерді шығармаға біріктіру

Композиция термині (латын тілінен алынған com – "бірге" және ponere – "орналастыру") жазу саласында авторлардың шешімдерін, жобалау процестерін және кейде құрастырылған тілдік жұмыстың түйіндемесін сипаттауға қолданылады. Алғашқыда бұл термин көбінесе шешендік сөздерді дамыту тәжірибесін, содан кейін эсселерді, повестьтерді немесе көркем әдебиет жанрларын сипаттау үшін пайдаланылды. Бірақ 20-шы ғасырдың ортасынан бастап композицияны зерттеу саласының қалыптасуымен, оның қолданысы кеңейіп, кез келген құрастырылған жұмыстарға – баспа түріндегі немесе цифрлық, әріптік-сандық немесе көп түрлі (мультимодальдық) – қолданылатын болды. Осылайша, тілдік шығармалардың композициясы жазба және ауызша құжаттармен шектеліп қалмай, визуалды және цифрлық кеңістіктерге де қатысты болады.

Жазбаша сөйлеу

Ауызша айтылудан жазбаша түрге көшумен қатар, есте сақтау және жеткізу кезеңінің маңызы азайды, алайда, алғашқы үш кезең көптеген жазу сабақтарындағы жазу процесінде өз мәнін сақтайды. Риторикалық шақырулар жазбаша мәтіндерде де маңызды рөл атқарады, себебі жазушылар өз оқырмандарының қажеттіліктерін тікелей көре алмайтын жағдайда оларды түсінуге бейімделгенде, осы шақыруларды қолдану стратегиялары күрделене түседі.

Цифрлық

Бұл құрастырма цифрлық кеңістікте жасалған жұмыстарға қатысты. Автор немесе сөйлеуші жоғарыда айтылған мәтіннің барлық құрастыру процестерін (мақсат, құрылым, және т.б.) ғана ескеруі керек емес, сонымен қатар ортаның құрастыру және шешім қабылдау процесіндегі рөлін де қарастыруы тиіс. Цифрлық дискурста жеткізудің бесінші қағидасы жаңа мағынаға ие болады, ал цифрлық кеңістіктер билік, таралым және контекст туралы дәстүрлі көзқарастарды түсіну жолын өзгертеді, мысалы, Wikipedia-да құрастыру сияқты. Осылайша, цифрлық риторика немесе электрондық риторика (eRhetoric) құрастырудың жаңа тәсілдерін ұсынады.