Кіріспе

Оңтүстік-Батыс Үнді мұхитындағы циклондық маусым

1995–96 жылдардағы Оңтүстік-Батыс Үнді мұхитындағы циклондық маусым орташа белсенділікпен өтті, оған Оңтүстік Үнді мұхитынан Оңтүстік Атлант мұхитына өткен алғашқы тропикалық циклон – Бонита циклоны кірді. Тропикалық белсенділік 1995 жылдың қараша айының ортасынан 1996 жылдың мамыр айының басына дейін шамамен алты айға созылды. Бірінші дауыл – күшті тропикалық циклон Аньель 16 қарашада Австралия бассейнінде қалыптасып, кейіннен Оңтүстік-Батыс Үнді мұхитында ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Аньельден кейін аталған келесі дауыл – Бонита, ол қаңтар айының басында пайда болып, 42 адамның қазасына себеп болды. Ақпан айында бассейнде екі тропикалық циклон немесе минималды дауыл, сондай-ақ күшті тропикалық дауыл болды, бұл осы маусымның ең белсенді кезеңі болды. Осы үш дауылдың біріншісі – Долорессе, ол Комор аралдарында кеме апатқа ұшырауы салдарынан 67 адамның өміне қиындық тудырды. Келесі дауыл – Эдвиж циклоны Маврикийде егінге ауыр зиян келтірді, содан кейін Мадагаскардың шығыс жағалауы бойымен қайта оралды. Наурыз айында Флосси циклоны мен Гюлиан тропикалық даулы Маскарен аралдарының жанынан өтіп, қатты жаңбыр мен күшті жел әкелді. Тропикалық белсенділік сәуір және мамыр айларында да жалғасты, ал сәуір айында екі тропикалық циклон қалыптасты. Сәуір айының басында Ханселла тропикалық циклоны Родригес аралынан өтіп, 24 сағат ішінде айлық орташа жауын-шашын мөлшерінен көп жауын шашып, рекордтық көрсеткішті жаңартты. Кейіннен Ителл сәуір айында сирек кездесетін күшті тропикалық циклонға айналды, бірақ Сент-Брэндон аралына жақындағанға дейін әлсіреп қалды. Маусымның соңғы даулы – Дженна Австралия аймағында қалыптасып, Оңтүстік-Батыс Үнді мұхитында қысқа мерзімге минималды тропикалық дауылға дейін күшейді, содан кейін маусымды аяқтау үшін 4 мамырда бассейннен шықты. Аталған дауылдардан басқа, бірнеше тропикалық депрессиялар тіркелді, олардың бірі желтоқсан айында Реюньонға қатты жаңбыр әкелді. TOC

Маусымдық жиынтық

Маусым кезінде Реюньон аралындағы Météo France кеңсесі (MFR) бассейндегі тропикалық циклон қаупі туралы ескертулер шығарды. Агенттік Дворак әдісі арқылы қарқындылығын бағалап, Африка жағалауынан экватордың оңтүстігіне қарай 90° шығыс бойына дейінгі аймақта тропикалық циклон қаупі туралы ескертті. Біріккен Штаттар Әскери-теңіз күштері мен Әскери-әуе күштерінің бірлескен жұмыс тобы болып табылатын Біріккен Тайфун ескерту орталығы (JTWC) Үнді мұхитының оңтүстік-батыс бөлігінде де тропикалық циклон қаупі туралы ескертулер шығарды. Маусым он тропикалық дауылмен өте белсенді болды, олардың бірі орташадан жоғары болды, бірақ көптеген дауылдардың ұзақтығы қысқа болды. Алтауы тропикалық циклон статусына жетті, яғни максималды тұрақты жел жылдамдығы кемінде , бұл орташа көрсеткіштен екі есе көп. Көптеген циклон тропиктерде әлсіреді, бұл жоғары ендіктерге жылдамдап кететін дауылдардың әдеттегі үлгісіне қайшы келді. Маусым бойы тропикалық белсенділік 82 күнге созылды. Аталған дауылдардан басқа, MFR 11 тропикалық депрессияны немесе бұзылыстарды қадағалады, олар тропикалық дауылға дейін күшейе алмады. Агенттік олардың сегізін хабарламаға енгізбеді. Қалған үштің екеуі желтоқсанның соңында, ал үшіншісі ақпанның ортасында пайда болды. Тропикалық депрессия B2, ең ұзақ сақталған депрессия, бір айлық белсенділіктен кейін қалыптасты. Мозамбик бұғазында конвекция аймағы пайда болды, және MFR оны 28 желтоқсанда Мадагаскардың шығысында пайда болған депрессиямен байланысты деп санайды. Шығыс жағындағы биік қыраттың әсерінен жүйе оңтүстікке қарай жылжыды, бірақ күшті желдің әсерінен күшейе алмады. Реюньон аралының батысынан өтетін кезінде депрессия қатты жаңбыр жаудырды, солтүстік жағалауда жалпы сомасы , ал таулы аймақта одан да көп жауды. 31 желтоқсанда депрессия Реюньонның оңтүстік-батысында әлсіреді. Бірнеше күннен кейін JTWC 14-17 ақпанда тропикалық циклон 15S-ті қадағалады, ол бассейннің шығыс бөлігінде қысқа мерзімге тропикалық дауылға айналды.

Дарил-Аньель тропикалық циклоны

1995 жылдың қараша айының ортасында Индонезияның Суматра аралының оңтүстік-батысында Ыстық-сулы аймақ (ITCZ) конвекция ошағы пайда болды. JTWC оны 01S тропикалық циклон деп белгіледі, бұл қараша айындағы дауылдар үшін сирек кездесетін, күшті тропикалық циклонға айналдырды. MFR 15 қаңтарда ескертулер беруді тоқтатса да, Бонитаның қалдықтары Африка арқылы жылжып, 19 қаңтарда Оңтүстік Атлант мұхитына шығып, келесі күні тарады. Бонита Замбия метеорологиялық қызметі тарапынан Оңтүстік-Батыс Үнді мұхитынан Оңтүстік Атлант мұхитына дейін Оңтүстік Африканы кесіп өткен алғашқы тропикалық циклон деп танылды. Мадагаскардың шығысындағы 24 сағат ішіндегі жауын-шашын мөлшері Тоамасинада тіркелді, ал Île Sainte Marie аралдарындағы желдің күші артты. Сонымен қатар, солтүстік-шығыс жағалауында инфрақұрылым мен егінге елеулі зиян келтірілді. Циклон Мадагаскарда 25 адамның өмірін қиып, 5000 адамды үйсіз қалдырды. Бонитаның қалдықтары Шығыс Зимбабведе 80 жылдағы ең көп жауын-шашынды әкелді, ал қатты жаңбыр Замбияға да тарады. 9 қаңтарда сағат 18:00 UTC шамасында Хьюберт 10 минуттық желмен Оңтүстік-Батыс Үнді мұхитына өтіп, сол кезде Корина циклон деп аталды. Желдің күшін жоғалтуы конвекцияны орталықтан жылдам бөліп, 10 қаңтарда циркуляцияны әлсіз қалдырды. Келесі күні Корина тропикалық депрессия деңгейіне дейін әлсіреп, 12 қаңтарда Үнді мұхитының орталық бөлігінде тарады. Комор аралдарында Долорес қатты жел соғып, Гранде-Комордағы егін мен үйлерге зиян келтірді. Танзанияда циркуляцияның батыс жағында қатты жаңбыр жауды. Келесі күні JTWC оны 16S тропикалық циклон ретінде қадағалай бастады. Эдвигтің егінге келтірген зияны мен жыл соңындағы құрғақшылық салдарынан Маврикий қант өндірісінің жоспарланған көлеміне жете алмады. Реюньон аралының солтүстігінен өткеннен кейін Эдвиг желдің әсері азайғандықтан қайта күшейе бастады. 29 ақпанның соңында Флосси Родригестің солтүстік-батысынан өтіп, онда желдің күші артты. 1 наурызда желдің күшеюі Флоссиді әлсіретті, бірақ 2 наурызда дауыл сәл күшейді. Сол күні циклон тау сілемдерін айналып, оңтүстік және оңтүстік-шығысқа қарай бұрылып, алдағы суық фронттың әсерінен қайта әлсіреді. 4 наурызда Флосси барлық конвекция циркуляциядан бөлінгеннен кейін экстратропикалық циклонға айналды. Екі күннен кейін фронт Флоссидің қалдықтарын сіңіріп алды.

Ханселла тропикалық циклоны

Наурыздың соңында ITCZ бірнеше төмен қысым аймақтарымен белсенді болды, ал сәуірдің басында Чагос архипелагының оңтүстігінде конвекция аймағы жинақыланды. 2 сәуірде үлкен тропикалық бұзылыс пайда болды, ал келесі күні, ол тек тропикалық депрессия болса да Ханселла деп аталды. Жүйе бастапқыда батысқа қарай жылжыды, бірақ 4 сәуірде төмендеуге байланысты оңтүстікке бұрылды, сол кезде ол тропикалық дауылға дейін күшейді. Көптеген көздері қалыптасқаннан кейін Ханселла 6 сәуірде тропикалық циклон мәртебесіне жетіп, Родригес аймағынан өтті. Аралдағы желдің күшті соғуы егістер мен үйлерге ауыр зақым келтірді. MFR мәліметтері бойынша, Ханселла 10 минуттық жел жылдамдығынан асып кетпеді, бірақ JTWC ең жоғары 1 минуттық жел жылдамдығын бағалады. Циклон Родригестен өткеннен кейін, оңтүстікке қарай құрылған жотаның әсерінен батысқа қарай айналып өтті. Сол сулардың үстінен баяу жылжуынан кейін Ханселла тез әлсіреді және Родригестен оңтүстікке қарай минималды тропикалық дауыл ретінде өтті. 9 сәуірде дауыл Маврикийдің оңтүстігінен өтті, ал келесі күні Реюньон аймағында үлкен конвекция аймағын тудырып, ауыр жаңбыр жаудырды. 10 сәуірде Ханселла Реюньонның солтүстік-батысында тарап кетті.

Ыстық циклон Ител

6 сәуірде Диего-Гарсиядан оңтүстік-шығысқа қарай төмен қысым аймағы сақталды, сол күні тропикалық бұзылысқа айналды. Оңтүстіктегі жотаның әсерімен жүйе батысқа қарай қозғалды, біртіндеп күшейе түсті. Конвекция күшейе түсіп, 9 сәуірде тропикалық дауыл Ителге айналды. Келесі күні дауылдың көзі қалыптасты, бұл оның оңтүстік-батысқа қарай бұрылып, тропикалық циклонға айналғандығын көрсетті. Ірі, кең көзді дамыта отырып, Ител одан әрі күшейді, ал MFR 12 сәуірде 10 минуттық ең жоғары жел жылдамдығын бағалады. Бұл оны сәуір айындағы ерекше күшті тропикалық циклонға айналдырды. 14 сәуірде JTWC 1 минуттық ең жоғары жел жылдамдығын бағалады, бұл Саффир-Симпсон дауылдарының шкаласы бойынша 5-санатқа тең. Сол күні желдің қисайтуының күшеюі Ителлдің күшін әлсіретті, және 15 сәуірде Сент-Брэндон аралының оңтүстігінен өтетін кезде циклон қатты тропикалық дауыл статусына төмендетілді. Аралдағы желдің күрделілігі жетті, Ителл 16 сәуірде Реюньон аралының солтүстігінен өтетін кезде баяулады, одан кейін қисайту күшейіп, әлсіреуі байқалды. 19 сәуірде Ителл Мадагаскардың шығыс жағалауынан шамамен жерде тарап кетті.

Орташа күшті тропикалық дауыл

Мамыр айының басында Мадден-Жулиан тербелісімен байланысты батыс желдің күшеюі Үнді мұхитының шығысында экватордың екі жағында да алабалықтар тудырды. Келесі күні төмен қысым аймағы Үнді мұхитының оңтүстік-батысына өтіп, "Дженна" тропикалық дауылға айналды. 5 мамырдағы ең жоғары 10 минуттық жел жылдамдығы бағаланды. Ұзақ өтпей, жақындап келе жатқан тропопауза дауылды оңтүстік-шығысқа бұрып, "Дженнаны" Австралия аймағына қайтарды және 6 мамырда дауылды ыдыратты.