Кіріспе
Даниялық сәулетші (17351799) Каспар Фредерик (Фредерик) Харсдорф (26 мамыр 1735 24 мамыр 1799), сонымен қатар К. Ф. Харсдорф деп те белгілі, Даниялық неоклассикалық сәулетші, XVIII ғасырдың аяғында жетекші Даниялық сәулетші болып саналады.
Caspar Frederik (Friedrich) Harsdorff (26 May 1735 – 24 May 1799), also known as C. F. Harsdorff, was a Danish neoclassical architect considered to have been the leading Danish architect in the late 18th century.
Ерте өмір және тәрбие
Ол Данияның Копенгаген қаласында Германияда туған мектеп мұғалімі Йохан Кристофер Харсдерфердің және оның шведтік әйелі Анн Мари Эриксдаттердің баласы болып туған. Математикадан білім алуды инженерлік корпусқа оқуға дайындалу үшін бастаған, бірақ оның қызығушылығы сәулетке байланысты болды, оны құлшыныспен зерттеді. 1754 жылы Шарлоттенборг сарайында Корольдік Дания өнер академиясы (Det Kongelige Danske Kunstakademi) ашылғанда, ол француз сәулетшісі Николя Анри Жардэннің үйінде оқи алды. 1756 жылы қала қақпасының дизайны академияның үлкен алтын медальонын жеңіп алды, оған бұл сыйлықты жеңіп алған алғашқы даниялық сәулетші болу мәртебесі берілді. Оған алты жылға арналған саяхат гранты да кірді.
Білім алу және саяхат жылдары
1757 жылы ол Парижге сапар шегіп, төрт жыл сол жерде тұрды, сонымен қатар сол уақытта Парижде тұрған мүсінші Карл Фредерик Стэнлимен бірге болды. Ол жерде ол Франция королі Людовик XV-ге жұмыс істейтін архитектор Жак Франсуа Блонделдің (1705 1774) қолында оқыды. 1762 жылдың көктемінің аяғында ол Римге сапар шегіп, ежелгі Римнің қалдықтарын тауып, зерттеген көне заттарды суреттеп, өлшеді.
Даниядағы мансап
1764 жылы Данияға оралып, құрылыс инспекторы болып тағайындалды. Сол жылы ол Академияға шақырылып, "Et kongeligt Palais, liggende paa en smuk Plads" ("Ғажайып алаңда орналасқан патша сарайы") жобасын жасауды тапсырды. Оның жобасы сәтті деп танылды және ол 1765 жылы Академияның мүшесі болып қабылданды, онда 1766 жылы оған Перспектива профессоры лауазымы берілді. 1766 - 1769 жылдары ол бұрынғы Лорд-Горный Стюард граф Адам Готтлоб Молтке үшін Факстегі Каризе шіркеуінде мемориалдық часовня салдырды, оны оның бұрынғы мұғалімі және қазір Академияның профессоры архитекторы Николас Анри Жардэн бастаған болатын. 1770 жылы король Кристиан VII сотының корольдік құрылыс шебері атанды. 1771 жылы профессор Жардин Харсдорфтың академиядағы сәулет профессоры лауазымына өз орнын басатынын сұрады. Ол осы лауазымға 26 наурызда Даниядан Францияға оралғаннан кейін орналасты. Профессор ретінде ол сәулетшілердің келесі буынының классикалық білімінде маңызды рөл атқарды. Оның оқушылары арасында Питер Мейн, Джозеф Кристиан Лилли және Кристиан Фредерик Хансен болды. Харсдорф сонымен қатар 1771 жылы Бас ғимарат дирекциясының (Overbygnings direktionen) мүшесі болды. 1773 жылы Копенгагеннің Кристианшванда орналасқан Құтқарушымыздың шіркеуінің (Vor Frelsers Kirke) ауласын жобалады. Неоклассикалық ағаш миннаты алтын мәрмәр сияқты боялған және Иоганнес Видевельт пен Педер Алсқа тиесілі фриз бар. Сол жылы ол Корольдік бақ (Конгенс Хав) мен Копенгагендегі Розенборг қамалының бақтарын қайта салды. Қазір павильонда кафе жұмыс істейді. Сондай-ақ, ол сол жылы Конгенс-Ныторвтегі Николай Эйгтвед жобалаған Корольдік театрды (1748) кеңейтуді тапсырды. Бұл жоба бойынша жұмыс барысында ол театр мен Шарлоттенборг сарайы арасындағы алаңды дамытуға рұқсат алды, ол 1779 - 1780 жылдары өзінің отбасы үшін үй ретінде дамытты. Театр 1773 және 1774 жылдары қайта салынған. 1774 - 1779 жылдары Роскилде соборындағы Кристиан VI және Фредерик V-ге арналған ескерткіш часовняларды жобалап, салуды бастады. Алайда бұл жобаны қаржыландырудың жетіспеушілігіне байланысты 1779 жылы тоқтатылды. Бұл жұмысты оның өлімінен көп жыл өткен соң қайтадан бастады және оны оның шәкірті Кристиан Фредерик Хансен (1820 - 1825) аяқтады. Харсдорф 1777 - 1779 жылдары академияның директоры болды, ал 1778 жылы Justitsraad атағына ие болды. 1779 - 1780 жылдары ол Kongens Nytorv 3 5 үйінде Харсдорф үйін жобалап, салдырды, ол сол кездегі Копенгаген қала үйлерінің жаңа үлгісі болды. Ғимарат Данияның елеулі ғимараттарын бейнелейтін "Даниялық үйлер" сериясының бір бөлігі болып табылатын даниялық пошта маркасында көрсетілген. Ғимарат қазір Karberghus жылжымайтын мүлік компаниясына тиесілі. Жалға алушылар арасында Harsdorffs Hus Office Club бар. 1781 - 1785 жылдар аралығында ол Корольдік кітапхананың екі үлкен бөлмесінің ішкі дизайнын жасаған. 1781 жылы ол Патшалық ғимараттарының бас шебері болып тағайындалды. 1794 - 1795 жылдары ол Амалиенборг сарайындағы колоннаданы жобалап, жаңадан орналасқан Король сарайы Мольтке сарайы мен Тақ мұрагерінің резиденциясы Шахке сарайының байланысын орнатты. 1795 жылы ол Фредерик шіркеуінің (Frederikskirke) жоспарларын жасауды сұрады, қазір Мармор шіркеуі (Marmorkirken) деп аталады, 1770 жылы француз неоклассикалық сәулетшісі Николас Анри Жардн бастағаннан кейін жұмысты тоқтатты. Харсдорф екі жоба жасап, оның бірінің үлгісін жасады. Жоба мақұлданды, бірақ Харсдорфтың денсаулығы әлсіз болды. Ақырында Фердинанд Мелдалдың (1827-1908) жобалары бойынша жұмыс жасалды.
Жеке өмір
1770 жылы мамыр айында Харсдорф жесір Елизавета (Эльзебет) Маргрете Браунға үйленді. 1799 жылы мамыр айында Фредериксбергтің Гаммель Конгевейдегі Розенлунд деген ауылдық үйінде ауырып, 24 мамырда қайтыс болды. Ол Копенгагендегі Ассистенс қорымында (Assistens Kirkegård) жерленген. Оның артында әйелі қалды.
In May 1799 he became sick at his country home Rosenlund on Gammel Kongevej, Frederiksberg, and he died there on 24 May 1799. He was buried in Assistens Cemetery (Assistens Kirkegård), Copenhagen. He was survived by his wife.
Салдары
Көркемсурет тарихшысы және сыншысы Нильс Лориц Хойеннің "Скандинавиялық өнер қоғамы" (Selskabet for nordisk Kunst) "C. F. Harsdorffs Værker" (1871) атты кітабын шығарды. 1985 жылы Assistens Kirkegård-те оның есіне мемориалдық тақта орнатылды. 1985 жылдың қыркүйек айында Копенгагендегі Kunstindustrimuseet-те оның шығармашылығына арналған көрме өтті.