Кіріспе
Норвегиядағы нацистік концлагерлер (норвег. konsentrasjonsleirer) — 1940 жылдың 9 сәуірінде басталған Норвегияны неміс оккупациясы кезінде Квислинг режимі мен нацистік неміс билігі құрған немесе өз бақылауына алған концлагерлер немесе түрмелер. Олар нацистік билік тарапынан адамдарды қамауға алу үшін пайдаланылды. Ранди Браттели (автор және бұрынғы премьер-министрдің жесірі, сондай-ақ концлагерь тұтқыны) кеңесші болған жоба бойынша 709 тұтқын лагері немесе концлагерь [соның ішінде кейбір өлім лагерлері] есептелді. Тағы бір дереккөз 620-ға жуық тұтқын лагері болғанын мәлімдеді. Қамаудағылардың арасында, мәжбүрлі жұмысшылармен қоса, 14 түрлі топ болды. Олар әртүрлі елдерден келген. Квислинг режимімен және неміс вермахтымен бірге азаматтық оккупациялық билік Норвегияда бірқатар лагерьлер, оның ішінде 110-ға жуық тұтқын лагерьлерін басқарды. Вермахт лагерлері негізінен ел бойынша шашыраңқы орналасқан әскери тұтқындар лагерлері болды. Кейбіреулерінде адамгершілікке жатпайтын жағдайлар мен қатыгездік салдарынан өлім-жітім көрсеткіші өте жоғары болды. Нацистер елдегі құрылған және уақытша түрмелер мен түрмелерді де тұтқындау үшін пайдаланды. Әсіресе Виктория Терраседе орналасқан Sicherheitspolizei және Sicherheitsdienst тұтқындарды азаптау және қорлаумен әйгілі болды. Сонымен қатар, Кристиансандағы Аркивет пен Тронхеймдегі Бандеклостерте азаптау мен қорлаудың белгілі бір символы болды. Норвегиялық нацистер мен неміс нацистік ұйымдары басқаратын лагерьлер мен түрмелер арасында белгілі бір айырмашылықтар болды, бірақ барлық зұлымдықтар біртұтас басшылықтың билігімен жасалғанын айтуға болады. Тағайындалған концлагерлер нацистер тарапынан «KZ Lager» деп жіктемелген жоқ, керісінше «қамауға алынғандар лагерлері» (Häftingslager) деп аталды және нацистік «қауіпсіздік полициясы», СС және Гестапоның басқаруында болды. Нацистік билік Норвегиядан 700-ден астам еврейді Аушвицке, 500-ден астам Nacht und Nebel тұтқындарын Natzweiler-ге, ал мыңдаған адамды Sachsenhausen, Ravensbrück және Германиядағы басқа түрмелер мен лагерьлерге депортациялады. Олардың көпшілігі транзит кезінде Норвегия лагерьлерінде ұсталды. Бұл лагерьлерде зорлық-зомбылық, азаптау және кісі өлтіру кең таралған болса да, олардың ешқайсысы жойқын лагерь ретінде тағайындалмаған және жұмыс істемеген, сондай-ақ Германия, Польша және Австриядағы лагерьлердегідей масштабқа жетпеген. Бұл лагерь жүйесі арқылы 38 000 мен 40 000 адам өткен деп есептеледі, барлығы 60 000 тұтқын жылға тең. Лагерьлер әр түрлі мақсаттарға қызмет етті, соның ішінде: саяси тұтқындарды, әсіресе социалистер мен коммунистерді, сондай-ақ діни сенімдеріне байланысты наразылық білдіргендерді қамау. соғыс тұтқындарын (Stammlager / Stalag) қамау, әсіресе кеңестік және югославтық сарбаздарды. «бомба тұтқындары» (Geisellager) деп аталатын көрнекті норвегиялықтарды қамау, егер қарсылық қозғалысы нацистік нысаналарды бомбаласа, олар атылатын болды. түрлі тұтқындарды Германия мен Польшадағы лагерьлерге (Durchgangslager / Dulag) транзитпен қамау, соның ішінде еврейлер, көрнекті саяси тұтқындар және басқалар. Нацистер оккупация кезінде басқарған лагерьлер мен түрмелерге қатысты жазбалардың көп бөлігін жойды. Нацистер осы мақсаттар үшін барлық жергілікті түрмелерді пайдаланды, бірақ бірнеше толыққанды лагерьлер де құрылды.
Nazi concentration camps in Norway (Norwegian: konsentrasjonsleirer) were concentration camps or prisons in Norway established or taken over by the Quisling regime and Nazi German authorities during the German occupation of Norway that began on 9 April 1940 and used for internment of persons by the Nazi authorities. 709 prison camps or concentration camps, [including some death camps,] were counted by a project that had Randi Bratteli (author and widow of former prime minister and concentration camp prisoner), as an advisor. Another source has claimed that there were around 620 prison camps. There were [at least] 14 different categories of prisoners, in addition to forced laborers, and they came from various countries. The civilian occupying authorities with the Quisling regime and the German Wehrmacht operated a number of camps in Norway, including around 110 prison camps. The Wehrmacht camps were largely prisoner of war (POW) camps scattered throughout the country. Some of these had extremely high mortality rates, owing to inhumane conditions and brutality. Both established and improvised jails and prisons throughout the country were also used for internment by the Nazi authorities. In particular the Sicherheitspolizei and Sicherheitsdienst, headquartered at Victoria Terrasse, were notorious for torture and abuse of prisoners. Also, Arkivet in Kristiansand and Bandeklosteret in Trondheim became synonymous with torture and abuse. Some distinction was made between camps and prisons run by Norwegian Nazis and those run by German Nazi organizations, though it is safe to say that all atrocities took place under the authority of a unified command. The designated concentration camps were not classified as "KZ Lager" by the Nazis, but rather as Häftingslager ("detainee camps") under the administration of the Nazi "security police," the SS and Gestapo. The Nazi authorities deported over 700 Jews from Norway to Auschwitz, over 500 Nacht und Nebel prisoners to Natzweiler; and thousands more to Sachsenhausen, Ravensbrück and other prisons and camps in Germany. Most of these were kept in Norwegian camps during transit. Although abuse, torture, and murder were commonplace in these camps, none of them were designated or functioned as extermination camps, nor did they reach the scale seen in camps in Germany, occupied Poland, and Austria. It is estimated that between 38,000 and 40,000 individuals passed through this camp system, for a total of 60,000 prisoner years. The camps served varying purposes, including:
internment of political prisoners, especially socialists and communists, but also religious dissenters. internment of prisoners of war (Stammlager / Stalag) especially Soviet and Yugoslavian soldiers
internment of so called "bomb hostages" (Geisellager) prominent Norwegians who would be executed in the event of the resistance movement bombing Nazi targets
transit internment of various prisoners bound for camps in Germany and Poland (Durchgangslager / Dulag) including Jews, prominent political prisoners, and others. The Nazi authorities destroyed most of the records related to the camps and prisons they ran during the occupation. Effectively every local prison was used for these purposes by the Nazis, but several full fledged camps were also established.
Нордланд
Мо-и-Рана мен Фауске арасында 28 түрме лагері орналасқан (оның 25-і совет әскерінен соғыс тұтқындары үшін). Lager I Beisfjord ("No. 1 Бейсфьорд лагері" норвегиялық Бейсфьорд тұтқын лагері). Теміржолға жұмыс істеуге мәжбүр болғандар "Бьёрнелва өзенінің жанындағы казармаларда" тұрды.
Railroad slaves lived in "barracks near Bjørnelva".
Акершус
Барумда Грини концлагері болды. Лиллестрёмде Гансдалендегі Øvredalen мектебінде тұтқын лагері болды. Онда [совет] тұтқындары болды. Ниттедалда Анеби тұтқын лагері болды.