Кіріспе
Норвегияның Жоғарғы сотының адвокаты (1895–1969)
Йохан Бернхард Хьорт (25 ақпан 1895 – 24 ақпан 1969) – Норвегияның Жоғарғы сотының адвокаты. Ол 1933 жылы Nasjonal Samling ұйымын құруға бірлесіп қатысқандығымен, кейін нацистік Германияға қарсы күресімен, оның ішінде скандинавиялық тұтқындарға көмек көрсетуімен, сондай-ақ соғыстан кейін елдің жетекші қорғаушыларының бірі болғандығымен белгілі. Хьорт 1932 жылы Харальд Нёррегардтың заң фирмасына қосылды және 1945 жылдан кейін фирманы Advokatfirmaet Hjort деген атпен жалғастырды. 1933 жылдан бастап Nasjonal Samling ұйымының төрағасының орынбасары, ал 1935 жылдан бастап партияның жарымәскери қанаты – Hirden-нің жетекшісі болды. Бірақ ол 1937 жылы ұйымнан шығып, 1941 жылы гестапоға ұсталды. Одан кейін Германияға жіберілді, онда Дидрик Аруп Сейппен бірге Гросс Кройц мүлігінде тұтқын ретінде болды және көптеген скандинавиялық тұтқындардың өмірін сақтап қалған қарсылық қызметін атқарды. Гросс Кройцтегі топ скандинавиялық тұтқындардың тізімін жинады, осы тізімдер ақ автобустармен жүргізілген құтқару операциясының негізі болды. Соғыстан кейін ол гомосексуалдардың құқықтарын қорғаушы және «Қызыл рубин» дауларындағы сияқты, даулы суретшілердің сөз бостандығын қорғаушы ретінде танылды. 1961 жылдан өмірінің соңына дейін Riksmålsforbundet төрағасы болды. Қоғамдық қайраткер ретінде ол либералдық көзқарасты ұстанып, 1950-1960 жылдардағы Еңбек партиясы үкіметтерін қатаң сынады.
Отбасы және шыққан тегі
Ол теңіз биологы, океанограф және балық шаруашылығы директоры Йохан Хьорт пен оның әйелі Ванда Мария фон дер Марвицтің ұлы болды. Оның анасы пруссиялық ақсүйек тегінен шыққан. Йоханның балалық шағында отбасы Бергенде тұрды, ал ол жасөспірім шағында ата-анасы ажырасты. Балалар анасымен бірге Ослодағы Бестумға көшіп барды. 1920 жылы Анна Катрин Холстқа үйленді. Оның екі әпкесі Астрид пен Ванда көп ұзамай неміс азаматтарына тұрмысқа шықты: екі бауыр Рудигер мен Георг Конрад Граф фон дер Гольц, және Германияға көшіп кетті. Астридтің күйеуі Рудигер фон дер Гольц 1936 жылдан бастап НСДАП-тың рейхстаг депутаты болды. Апалы-сіңлінің қайын атасы – Балтық елдеріндегі Фрайкорптарға және Финляндия азамат соғысына Германияның араласуын басқарған белгілі генерал Рудигер фон дер Гольц. Хьорт әйелінен алты бала өсірді: әлеуметтік жұмыскер және қарсылық қозғалысының мүшесі Ванда Хьорт Хегер, Жоғарғы сот адвокаты Йохан Хьорт, дәрігер, профессор және саясаткер Питер Ф. Хьорт, инженер Хелге Хьорт, пианист Кирсти Хьорт және психолог Халдис Хьорт. Ол баспагер Андерс Хегер мен аудандық сот судьясы Ким Хегердің әкесі.
Ерте өмір және мансап
Хьорт заң оқуды бастады және 1919 жылы заң ғылымдарының кандидаты (cand. jur.) дипломын алды, бұл магистр дәрежесімен тең. Диплом алғаннан кейін көп ұзамай Хьорт сол кезде Ослоның жетекші фирмаларының бірі болған Bredal, Fougner and Schjødt заң фирмасында жұмысқа орналасты. Бір жылдан кейін, одан тәжірибе жинақтау үшін уақытша судья болып жұмыс істеуі сұралды. Содан кейін Хьорт Норвегия қалаларының одағына (Norges Byforbund, қазіргі KS) заң кеңесшісі болып кіріспес бұрын Акерде бір жыл жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Норвегияда елеулі экономикалық қиындықтар туды. Норвегия қалаларының одағындағы лауазымы арқылы Хьорт муниципалитеттер мен мемлекеттің нашар қаржы жағдайын жақсы білді. Досы Тригве Хоффпен бірге (кейіннен «Фарманд» журналының редакторы) Хьорт 1923 жылы бюджетті жақсарту мақсатында балама мемлекеттік бюджет дайындады. Осының нәтижесінде оған Фермерлер партиясынан Йохан Эгеберг Меллбиге қатысты зерттеу жұмысы, сондай-ақ Қаржы министрі Фредрик Людвиг Конов басқаратын Люкке үкіметінде кеңесші лауазымы тапсырылды. Хьорт экономикалық есептерін дайындағанда, мемлекеттің нашар қаржы жағдайына және саясаткерлердің бюджет тапшылығын жоя алмауына назар аударғанда, социалистік емес партияларға сенімі әлсіреп кетті. 1927 жылы Хьорт Отан Лигасына қосылды және Консервативтік партиядан Акер округтік кеңесіне сайланды. 1930 жылғы парламенттік сайлауда Хьорт социалистік емес күштердің жеңісі үшін үгіт жүргізді және Еңбек партиясының революциялық аспектілерін сынады. Эдвард Булл аға (Еңбек партиясының саясаткері, кейін Сыртқы істер министрі) «Vor Verden» журналында жариялаған мақаласына жауап ретінде Хьорт сайлауда жеңіске жеткен жағдайда да революциялық партияға билік беруге болмайтынын, өйткені бұл «парламенттік жолмен большевизмге» («bolsjevismen ad parlamentarisk vei») тең болар еді деп мәлімдеді. 1930 жылы социалистік емес күштер сайлауда жеңіске жеткенімен, экономикалық дағдарыс (қазіргі кезде Ұлы депрессия ретінде әлемдік масштабта) күшейе түсті және жұмыссыздық артты. 1931 жылдың көктемінде бұл жұмыс берушілердің ірі лок-аутына әкелді. Дағдарыс және Хьорттың құрушы партиялардың әлсіз жауабы оны радикалды оңшыл бағытқа итерді. 1932 жылы Хьорт Харальд Нёррегардтың заң фирмасына серіктес болып қабылданды, ол кейін Nørregaard & Hjort деп аталды. Нёррегард сол кезде Норвегияның ең беделді жоғарғы сот заңгерлерінің бірі саналды. Хьорттың өмірбаяуын жазған Иво де Фигередо былай деп жазады: «Нёррегардта ол өрнек тапты. Егде жас заңгер соттағы сөз шешендігімен танымал болды. Ол сот залында өзінің беделімен үстемдік құрғаны және оның жылы дауысы апелляциялық сотқа барқыттай оралғаны айтылды». Нёррегард серіктестікте алты жылдан кейін 1938 жылы қайтыс болды. Нёррегард пен Хьорттың туыстық байланысы шалқақ болды. Нёррегардтың әжесі Хьорттың арғы атасына үйленген.
Басталуы
Хьорт бұл мәселеге қатысты белгілі бір топтармен байланыста болды, олардың қатарында Видкун Квислинг те болды. 1930 жылдың көктемінен бастап олар Фредерик Прицтің Хафрсфьордсгатен 7 мекенжайындағы үйінде кешкі ас дастарқанына жиналатын. 1931 жылдың мамыр айында Квислинг Фермерлер партиясы құрған Педер Л. Колстад үкіметінде қорғаныс министрі болып тағайындалды. 1932 жылдың сәуір айында Стортингте сөз сөйлеген Квислинг екі социалистік партияны (Еңбек партиясы, ДНА және Норвегия Коммунистік партиясы, НКП) Кеңес Одағымен сатқындық байланыста деп айыптады. Прицтің айналасындағылар осы сөзді Квислингтің саяси беделін арттыру және социалистік партияларды әлсірету үшін пайдалануға тырысты. 1932 жылдың мамырында Хафрсфьордсгате тобы "Полком" деп аталатын бейресми ұйым құрды; Хьорттың кеңсесінен бұл ұйым Квислингтің екі социалистік партияға қарсы айыптаулары мен ақпаратын пайдалану үшін жұмыс істеді. Бұл Хьорттың Квислингпен тығыз ынтымақтастығының басталуын білдірді. "Полкомның" жұмысы социалистік емес партияларды ДНА мен НКП-ны заңсыз деп жариялауға бағытталған, себебі олар жүйені құлатуды көздеді. Жаз және күз айларында Хьорт конституциялық теорияға негізделген, үкімет тарапынан Стортингке қарсы жүргізілетін төңкеріс жоспарын жасады. Бұл жоспар бойынша парламентаризм жойылып, социалистерден туындаған қауіп сейілтілетін еді. Хьорт мұндай қатаң шаралар қабылдауының себебі – өзі сезінген дағдарыс еді. Оның ойынша, бұл жоспар конституциялық тұрғыдан заңды, ал Видкун Квислинг антисоциалистік күштерді біріктіре алатын жетекші болатын. Төңкеріс жоспарының конституциялық заңдылығын көрсету үшін Хьорт Норвегияның саяси тарихындағы үш маңызды жылды – 1814, 1884 және 1905 жылдарды атады. Дегенмен, жоспардың сәттілігі кең қолдауға байланысты болды, осы мақсатта 1932 жылдың 26 қазанында жер иегері Карл Отто Лёвенскиольдтың Бэрумс-Верк мекенжайындағы үйінде кездесу өтті. Бұл кездесуге әртүрлі социалистік емес партиялар мен ұйымдардың басшылары қатысты. Кейіннен бұл кездесу "сәрсенбілік жиын" деп аталды. Хьорт жоспарды таныстырып, түсіндірді, бірақ бұрынғы консервативті премьер-министр Йенс Братли оны жағымсыз қабылдады, сонымен қатар бұл көрнекті қолдаушы Йохан Трон Холсттың (танымал өнеркәсіпші және Фрея компаниясының бас директоры) бас тартуына әкелді. Күз бен қыс айларында жоспар күшін жойды, себебі Квислинг пен жаңа премьер-министр Йенс Хундсейд бейбітшіл капитан Кулльман мәселесінде келіспеушілікке ұшырады, бұл "Кулльман ісі" деп белгілі болды. Бұл Хьорттың Квислингке деген сеніміне алғашқы соққы болды.
Ұлттық жиналыстың құрылуы
1933 жылғы наурыз айында Йенс Хундсейдтің үкіметі құлады, ал Хьорт орталық рөл атқарған Полком социалистік емес кең коалиция құру мүмкіндігін зерттеді, оған Фермерлер партиясы, Отан лигасы және басқалары кіруі мүмкін еді. Бірақ, бұл бастамаға қызығушылық болмағандықтан, 17 мамырда «Tidens Tegn» газетінде Квислинг жеке партиясы – Nasjonal Samling бағдарламасын ұсынды. Жаңа партияның іс жүзіндегі басшысының орынбасары ретінде Хьорт 1933 жылғы жалпы сайлау науқанына белсенді қатысты, оған оның әйелі Анна Катрин де қатысты. Жаңа құрылған партия парламентке ешбір депутатты өткізе алмады. Хьорт Квислингтің басшылық стиліне наразылық білдірді, оны түсініксіз және кәсіби емес деп санады. 1934 жылдың көктемінде НС Хьорт басшылығымен социалистік емес ынтымақтастыққа тағы бір әрекет жасады. Алайда, бұл келіссөздер сәтсіз аяқталды, ал 1935 жылғы наурыз айында Еңбек партиясы Фермерлер партиясының қолдауымен үкімет құрды. Заңгерлік тәжірибесінен бөлек, Хьорт НС-де ұйымдық жұмысын жалғастырды. Ол сондай-ақ заңдар мен Конституцияны «жаңа дәуірдің талаптарына» сәйкес қалай өзгерту керектігін зерттеді. 1935 жылдың көктемінде ол Конституцияға «жұдайымдық клаусуласын» (тарихи түрде Норвегиядан еврейлерді шығарып тастауға бағытталған тыйым) қайта енгізу туралы ұсыныс жасады. Хьорт НС-тің негізін қалаушысы және іс жүзіндегі басшысының орынбасары болғанына қарамастан, мемлекеттік құрылым туралы оның идеялары теориялық тұрғыдан демократия шегінде болды. Хьорт жоспарлы экономиканы қолдамады және неміс ұлттық социализмінен алшақтады. 1935 жылғы наурыз айында Хьорт Хирденнің басшылығын қабылдады, ол НС жиналыстарында күзетшілердің қызметін атқарды, бірақ оның басты міндеті ұйым мүшелерін тәртіпке келтіру және тәрбиелеу болды. Хирден неміс Sturmabteilung (SA) үлгісінде құрылды. Пруссиялық тегі, қарулы күштердегі сержанттық дайындығы және табиғи лидерлік қасиеттерінің арқасында Хьорт осы рөлге толыққанды сай келді. Хирден НС-тің белсенді ядросы болды, құрамында бірнеше жүз мүше болды. 1936 жылғы Көктем мерекесінде Гёвик қаласында өткен жиынға Хьорт бірнеше мың адамға сөз сөйлеп, «Отаншылдар, сатқындар, маймылдар және басқалары!» деп бастады. Жиын хаосқа ұшырап, көшедегі төбелес – «Торгслагет» деп аталатын қақтығысқа әкеп соқты.
Ішкі күрес және НС-тен ажырасу
Йохан Бернхард Хьорт "ақымақ" немесе кәсіби емес деп есептейтін адамдарға төзе алмайтын, және ол NS-те олардың көп екеніне сенді. Сонымен қатар, Хьорт жақсы ұйымдастырушы және шешен сөйлейтін адам болды. Квислингтің осы қасиеттерінің болмауы партия үшін өте үлкен мәселе болды. Сондықтан NS басшылығы үшін күрес сөзсіз болды. 1936 жылдың жазында Хьорт NS-ге қолдау іздеу үшін Германияға сапар шекті. Ықтималда, неміс қарындастарының көмегімен ол Генрих Гиммлермен және басқа да адамдармен кездесті. Ол жақсы қабылдады, бірақ қаржылық көмек алмады. Дегенмен, Гиммлер NS-ті неміс SS-мен байланыстыруды ұсынды, бірақ Хьорт бұл ұсыныстан бас тартты. Норвегияға оралғаннан кейін, ол Троцкийге қарсы NS-тің акциясына қатысты. Hirden Троцкий тұрған Конрад Кнудсеннің Хёнефосс қаласындағы үйіне кіріп, Хьорт полицияға тапсырған бірнеше құжаттарды тәркіледі. Бұл оқиға көп назар аударды және NS үшін сәтті провокация болды. NS-тің коммунизм мен яһудизмге қарсы күресі алға шықты, ал Троцкий әрі қарай елден қуылды. 1936 жылғы жалпы сайлау кампаниясында Хьорт бар күшін салды. Сонымен қатар, ол NS-тегі ішкі интригалардың және саясатқа отбасын қанағаттандырмайтынының қысымын сезінді. Алайда, NS сайлауда нашар нәтиже көрсетті және тағы да депутаттарсыз қалды. Соңынан болған ішкі дауларда Хьорт кең ауқымды ұйымдық өзгерістерді ұсынды. Хьорттың ұсыныстары қабылданбады, ал 1936 жылдың күзінде оның және NS арасындағы қақтығыс күшейді. 1937 жылдың ақпанында ол партиядан кетіп, сол кезде тағы бірнеше маңызды тұлғалар да NS-тен кетті.
Соғыстың прелюдиясы
1937 жылғы 14 маусымда Гиммлер адвокат Рудигер фон дер Гольцке (Хйорттың қайын інісі) кездесіп, Норвегиядағы ұлттық-социалистік қозғалыс туралы мәлімет алды. Саяси белсенділіктің қарбалас жылдары Хйорттың заңгерлік тәжірибесіне кері әсер етті; оның қаржысын әйелінің ағасы Йохан Трон Хольст қамтамасыз еткен, енді ол осы қарызын төлеу үшін жұмыс істеуге тиіс болды. Хйорт басқа да ұлттық-социалистік идеологиядан бас тарғандармен байланыста болды және ол оңшыл, ұлтшыл және ұлттық-социализмді сынаған "Рагнарк" журналына мақалалар жазды. 1938 жылғы 9 қарашадағы "Кристалл түні" Хйортты дүрліксітті; "Германияның достары осының бәріне лайықты қорғаныс пен ақылға сыятын себеп іздеп жатыр. Олар неміс тәртібі мен ұйымшылдығының аяқталғанына және неміс мемлекетінің ішкі тыныштық үшін халыққа осындай цирк көрсетуге мәжбүр болғанына сенгісі келмейді". Сонымен қатар, Хйорт Нюрнберг заңдарын қабылдады және 1938 жылдың күзінде "Солтүстік тайпасы әлемде азайып бара жатыр, ал басқа нәсілдер егеуқырларша көбейіп жатыр" деген пікірмен нәсілдер соғысы басталуға айналып келеді деп мәлімдеді. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, ал қарашада Кеңес Одағының Финляндияға шабуылымен Қысқы соғыс басталды. Германия Кеңес Одағымен шабуылға қатыспау туралы келісімге қол қойғандықтан, ол бейтарап қалды, бұл Хйорт үшін ауыр соққы болды. Хйорттың әкесі сияқты бірнеше достары Финляндияға еріктілер ретінде сапарлады. Ол өзі де баруды ойлады, бірақ отбасының қамын ойлап, бармауға шешім қабылдады. 1940 жылға дейін Хйорт қарулы күштерді нығайтумен айналысты, ал ол және оның екі ұлы ерікті түрде әскери оқудан өтті.
Неміс басқыншылығы
1940 жылдың 9 сәуірінде Германия Норвегияға шабуыл жасады. Хьорт әскерге шақырылған сержант еді және қызметке келді, бірақ көптеген адамдар сияқты, оған күтуге айтылды. Кешке ол бұрынғы әріптесі Видкун Квислингтің радио арқылы жаңа ұлттық үкімет билікке келгенін естіді. Бұл жағдай Хьортты қатты ашуландырды, ол Виктор Могенс, Пер Имерслунд, Альберт Визенер, Отто Свердруп Энгельсшьон және Ханс С. Якобсен сияқты Германияға жақын норвегиялықтармен байланысқа түсті. Хьорттың жоспары – Квислингтің төңкеріс әрекетін тоқтату үшін немістермен байланыс орнату болатын. 14 сәуірде Әкімшілік кеңес құрылды, ал Квислингтің төңкеріс әрекеті сәтсіз аяқталды. Көктемде Хьорт норвегиялық соғыс тұтқындарын босатуға көмектесу жұмысын бастады. 1940 жылдың мамыр айының соңына қарай 11 000 норвегиялық соғыс тұтқыны босатылды. Бірақ бұл жұмыс белгілі бір құрбанды талап етті, себебі офицерлер басып алушы күштерге қарсы күреспеуге ант беруге мәжбүр болды. Кейіннен Хьорт осы үшін сыналып, Отто Руге бастаған бірнеше офицерлер тұтқынға қалуды жөн көрді. Хьорт «Tidens Tegn» газетінде белсенді жазушы болды. Ол «Ragnarok» басылымында ең ашық пікір білдірді, онда оптимистік болу және елді құру қажеттігін жазды, себебі «онда Норвегияның тәуелсіздігі де, оңтүстіктегі туысқан халықтарымызбен достық қарым-қатынас та есте жоқ болар еді». Басып алудан кейінгі жағдайдың белгісіздігіне байланысты Хьорт жақсы жағдайда араласушы рөлін атқарды, өйткені ол жоғары соттың беделді заңгері және неміс тілін жақсы білді. Хьорт босатылған тұтқындарға жұмыс табу және соғыс жарақатынан зардап шеккендерге сақтандыру төлемдерін жүзеге асырумен де айналысты. 1940 жылдың жазында Хьорт неміс және норвегия тараптары арасындағы түрлі келіссөздерге үнемі қатысты. Бұл келіссөздер Тербовеннің «Riksråd» құру туралы ұсынысымен аяқталды. Хьорт осы кеңеске қатысуға дайын болды, бірақ Тербовен НС-тің өкілдігін талап еткеннен кейін бас тартты. 1940 жылдың тамызында Хьорт ірі партияларды біріктіруге тырысты және Консервативтік партия, Еңбек партиясы, Либералдық партия және Фермерлер партиясының өкілдерімен кездесулер өткізді. Жағдайды жақсартуға оның ниеті жалғыз емес еді. Айнар Герхардсеннің де ұқсас идеялары болды, бірақ Тербовеннің 25 қыркүйекте «Nasjonal Samling» Норвегияның жалғыз заңды саяси партиясы деп жариялағаннан кейін немістер оларды тез құлатты.
Түрмеге қамау
Тербовеннің сөйлеген сөзінен кейін нақты шегаралар салынғаннан соң, Хьорт соңғы рет партиялық саясаттан қол үзді және барлық уақытын құқыққа арнады. Германия жайлы білімімен ол басқа норвегиялық заңгерлерге де көмектесті. Норвегиялық қарсылық күресшілеріне қорғаушы адвокаттар қажет болған көп жағдайлар болды. Бұл құқықтық саяхат күшейе берген қиындықтарға толы сулардағы саяхат сияқты болды; Жоғарғы Сот таратылды, ал оккупациялық күштер адвокаттарды жаңа жағдайларға бейімдеуге үнемі талап етіп отырды. Ол сондай-ақ Германияның бақылауындағы Норвегия радиосы арқылы Альберт Визенер, Джонас Ли және Раник Халле сияқты тұлғалармен бірге лекциялар оқыды. 1941 жылдың қаңтарында Норвегия адвокаттар қауымдастығы Тербовеннің заң кеңесшісі Рудольф Шидермайрдың «Норвегиядағы конституциялық құқықтың дамуы» деген мақаласын Норвегия заң газетінде жариялауға қысым жасады. Хьорт басқа норвегиялық заңгерлер мен Фреде Кастбергтің көмегімен жауап беруді өз міндетіне алды. Хьорттың жауабы дипломатиялық стильде жазылғанмен, немістердің оккупация кезіндегі әрекеттері халықаралық құқықты бұзғанын және Квислингтің төңкеріс жасағанын айтқан соң, ол қатал болды. Хьорттың мұндай ашық сын оккупациялық күштерге қандай салдар әкелерінен хабардар болған болуы керек, сондықтан ол 1941 жылдың 21 қазанында тұтқындалды. Хьорт алдымен Мюллергата 19 (сол кездегі Ослоның бас полиция бөлімшесі) қамауға алынып, кейін 1941 жылдың желтоқсанында Грини түрмесіне ауыстырылды. Мюллергата 19-дағы жалғыз камерада өткізген уақыт Хьорт үшін қиын болды, бірақ Гринидегі көптеген таныстарының болуы оның түрмедегі жағдайын жеңілдетті. Шындығында, Гриниде Норвегияның ең беделді әлеуметтік элитасының көп бөлігі болды. Азаттыққа шыққаннан кейін сол жерде отыру – құрметтің белгісі саналды. Осыдан кейін Йохан Бернхард Хьорт соғыста «дұрыс жақта» болған деп есептелді. Германияда оның інілері оны босатуға тырысты, ал Рюдигер 1941 жылдың қараша айында Тербовенмен кездесуге рұқсат алды. Бірақ Германияның рейхкомиссары ашуланып: «Шошқа отырып, мақала жазады» («Das Schwein setzt sich nieder und schreibt einen Artikel») деді. Хьорттың оккупациялық күштерге қарсы сөйлеу әрекеттері жақсы қабылдамады. Сонымен қатар, оның тұтқындалуы оның інісі Йохан Холсттың Швецияға қашуымен де байланысты болды. 1942 жылдың 6 ақпанында Хьорт «Донау» түрмелік кемесімен Германияға жіберілді және Берлиндегі Александрплац түрмесіне қамалды. Хьорттың інісі Рюдигер Гиммлерге жүгінді, ал СС командирі Хьортты босатуға келісетін келісімге дайын болды, бірақ ол соғыс аяқталғанға дейін отбасымен бірге Германияда қалуға міндетті болды. Мамыр айында Рюдигерге шарттарды түсіндіру үшін Хьортпен кездесуге рұқсат берілді, бірақ Норвегиядағы Хьорттың отбасы, Анна Катрин және алты баласы Германияда тұруға қарсы болды. Анна Катрин Хьортке Берлинде күйеуімен кездесуге рұқсат берілді, бірақ ол да, балалары да оған ықылас танытпады. Көптеген адамдар Хьорт енді оккупанттармен ынтымақтасуға дайын деп ойлады. Хьорт босатылды, бірақ «азаматтық интерментте» болды. Рюдигер оған Берлиндегі Continentale Oehl Gesellschaft мұнай компаниясында заң кеңесшісі болып жұмыс тапты. Қазан айына қарай, Германияның қысымымен отбасы қарсылық таныспай, Потсдамнан батысқа қарай 20 шақырым жердегі Грос Кройц поместьесінде қоныстанды. Поместье Хьорттың туысы Бодо фон дер Марвицке тиесілі болған.
Қарсылық жұмыстары
Германияда азаматтық тұтқындар ретінде «ашық тұтқында» болған кезде, Хьорт отбасы жағдайды мүмкіндігінше жақсартуға тырысты. Норвегиялық теңізші-пасторлар Арне Берге мен Конрад Вогт Свендсенмен кеңескеннен кейін, олардың қызы Ванда норвегиялық тұтқындарды аралау бастамасын көтерді. Ол алдымен Заксенхаузен концлагеріне барды. Түрме лагерьлеріне сапар жасалды, тұтқындарға жәрдемдер берілді, хаттар мен есімдер жасырын түрде шығарылды. Ванда алғашқы болып Дидрик Аруп Сейпті аралады, ол кейін босатылып, Хьортпен бірдей жағдайда тұтқынға алынды. Ол отбасымен бірге Потсдамға жақын орналасқан Грос Кройц иелігіне көшті, онда Хьорт және оның отбасы да тұрды және тұтқындарға көмектесу жұмысына қатысты. 1944 жылдың қаңтарынан бастап отбасы Стокгольмдегі норвегиялық дипломат Нильс Кристиан Дитлеффпен байланыс орнатты. Швецияның дипломатиялық арналары арқылы оған 50-ге жуық есімдері бар есептер жіберді. Сейп пен оның балалары тұтқындарға көмектесу жұмысын басқарды, бірақ Хьорт өзі де Германиядағы норвегиялық тұтқындардың қорғаушысы ретінде белсенділік танытты. Ол көмек көрсеткен тұтқындардың арасында Воллвебер тобының мүшелері де болды. 1944 жылдың 26 қазанында Дитлефф Хьорттан норвегиялық тұтқындарды Швецияға жеткізу туралы өтініш келген хат алды, ал жақын арада Дитлефф немістердің соғыс аяқталғанға дейін барлық тұтқындарды жою жоспары туралы хабарлама жіберді. Бұл хабарламалар «Ақ автобустар» деп аталатын шведтік құтқару операциясы үшін өте маңызды болды. Бұл операцияның нәтижесінде 15 345 тұтқын концлагерь мен түрме лагерьлерінде өлімнен құтылды. Олардың ішінде 7 795 скандинавиялық азамат болды. Атап айтқанда, Германияның оккупациялаған Чехословакия аумағындағы Терезиенштадт концлагерінен 423 даниялық еврей құтқарылды, бұл Холокост кезінде даниялық еврейлердің Еуропаның оккупацияланған елдері арасындағы шығынның ең төменгі деңгейіне жетуіне үлкен үлес қосты. 1945 жылдың ақпан айында Фолке Бернадот Берлинге Германия басшыларымен, соның ішінде Гиммлермен кездесу үшін келді. Бұл бастаманың мақсаты скандинавиялық тұтқындарды құтқару болды, сонымен қатар Бернадот Грос Кройц тобымен де кездесті. Хьорт пен Вогт Свендсен лагерьлердің схемаларын жасап, Нейенгаммеде тұтқындарды қалай жинауға болатыны туралы ескертулер жазған еді, ал Бернадот осы материалдарды өз әрекеттерінің негізі ретінде пайдаланды. Сәуірдің соңына қарай көптеген норвегиялық тұтқындар үйлеріне қайтарылды, бірақ Йохан Бернхард Хьорт пен оның ұлы Хелге Грос Кройцте қалды. Олар соңғы норвегиялық тұтқын босатылғанға дейін Германиядан кетпеді. Әлі де 1100 норвегиялық офицер босатылмай жатты; Хьорт олармен ақпан айында кездесіп, генерал Ругеге тұтқындар үйлеріне қайтарылғанға дейін байланысшы болып әрекет етуге уәде берді. Хьорт отбасының норвегиялық тұтқындар туралы жинаған мәліметтері Гамбургтегі репатриациялау кеңсесіне (Блукин басшылығымен) 1945 жылдың 12 мамырында генерал Руге мен басқа норвегиялық офицерлерді Люккенвальдеден алу үшін негіз болды. Норвегиялық офицерлер 1945 жылдың ақпан айында Шилдбергтен Лүкенвальдеге көшірілді. 1945 жылдың сәуір айында Люккенвальдты кеңес әскері басып алды, ал генерал Руге Мәскеуге жіберілді.
Бостандық және тазалау
Совет әскерлері сәуірдің соңында немесе мамырдың басында Грос Кройцке жетті. Германиялық шаруашылық басқарушысын Шығыс Еуропалық мәжбүрлеу еңбекшілері өлтірді. Германияның капитуляциясынан кейін Совет әскерлері норвегиялық офицерлерді Мурманск арқылы үйлеріне қайтаруға шешім берді, бірақ Хьорт және басқа норвегиялықтар тұтқындарды тауып, оларды тікелей Норвегияға қайтаруды қамтамасыз етті. Маусымның басында Хьорт Германияда үш жылға жуық болғаннан кейін Норвегияға оралды. Үйге оралу Жохан Бернхард Хьорттың күткендей болмады. Бостандыққа шыққаннан кейінгі кезең оған қиын болды. Норвегиялық тұтқындар үшін жасаған зор еңбегіне, өзінің тұтқындалуына және Норвегия заң газетіндегі қарсы мақаласына қарамастан, көптеген адамдар оның өткенінің басқа жақтарына күмәнмен қарады. Хьорттың 1940 жылдың 25 қыркүйегіне дейінгі әрекеттерін Квислингтің сатқындығы мен Лондон үкіметінің неміс басқыншыларына қарсы тұруы арасындағы үшінші жолды табу әрекеті деп қарастыруға болады. Бостандықтан кейінгі көңіл-күй оған ыстық қабақ танытпады, ал 1940 жылдан бергі бірнеше жақтастары елге опасыздық ісі бойынша сотталды. Хьорт өзін "ұлттық ұстанымның" болмауы туралы айыптауларға қарсы белсенді түрде қорғады. Ол 1940 жылғы мақалалардың ерекше жағдай контекстінде қарастырылуы керек екенін жазды. NS-тегі өткені мен әкімшілік кеңесімен байланысы болғандықтан, ол адвокаттар алқасындағы ұсынылған лауазымнан бас тартуға мәжбүр болды. Хьорттың досы Густав Хайберг "1945 жылғы Тергеу комиссиясының" (Undersøkelseskommisjonen av 1945) төрағасы болып тағайындалды, және Хьорт Хайбергтен өзінің пайдасына мәлімдеме жасауын сұрады. Хайберг алдымен Хьорттың қарсылық қозғалысындағы еңбегін мойындады, бірақ содан кейін адвокаттар қауымдастығына сайлау туралы былай деп жазды: "Сізге қатысты, сіз 1937 жылы NS мүшесі болғаныңыз және соғыстың алғашқы кезеңінде немісшілдік көзқарасыңыз (мен оны жамандық деп санамаймын) Tidens Tegn газетіндегі сіздің мәлімдемелеріңізден көрініп тұрғаны үшін маған дауыс бермеуім жеткілікті болар еді". Йохан Бернхард Хьорт сотталған жоқ, керісінше, Адвокаттар қауымдастығы оны толық ақтады. Бірақ бір нәрсе өзгермеді: оның соғысқа дейінгі және 1940 жылғы әрекеттері. 1954 жылға дейін ол Verdens Gang газетінде өзінің өткені туралы айтты: "Өкініш білдірген бір күнәкар үшін өкініш білдірмеген көптеген адамдарға қарағанда көбірек қуаныш болуы керек деп жазылмаған ба?". Осы мәселеге қатысты Хьорттың пікірі Йоханнес Анденес пен Morgenbladet газетінің "жібек майданы" деп аталған ұстанымымен сәйкес келді.
"As far as you are concerned, it would be enough for me not to vote for you that you had been a member of NS as late as 1937 and that you had still been so German oriented (by which I do not mean odious) in the early days of the war as your statements in Tidens Tegn indicated." ("For deres vedkommende vilde det for meg være nok til ikke å stemme på Dem at De overhodet hadde vært medlem av NS såpass sent som i 1937 og at De endnu i krigens første tid hadde vært såpass tyskorientert (dermed mener jeg ikke odiøst) som Deres uttalelser i Tidens Tegn gav uttrykk for.") Johan Bernhard Hjort was not convicted, but on the contrary was given full redress by the Lawyers' Association. But something remained: His actions before the war and in 1940. As late as 1954, he spoke out in Verdens Gang, where he wrote about his past in NS: "Is it not written somewhere that there should be greater joy over one sinner who repents than over many who never had the need for repentance?". In his view of the settlement, Hjort was in line with Johannes Andenæs and the newspaper Morgenbladet in what became known as the "silk front".
Соғыстан кейінгі мансап
Соғыстан кейін Хьорт жоғары сот адвокаты ретінде даулы суретшілердің шығармашылық еркіндігі үшін және гомосексуалдардың табиғи құқықтары үшін күресті. 1957 жылы Норвегияның соғыстан кейінгі тарихындағы ең танымал және көп талқыланған сот ісінің бірінде Хьорт романшы Агнар Майкленің қорғаушысы болды, оған кітаптарындағы әдепсіз және ұятсыз жазулар бойынша айып тағылды. Хьорт ұзақ жылдар бойы норвег тілінің Riksmål бағытында еркін дамуы үшін күрескен Riksmålsforbundet бірлестігінің жетекшісі болды. Ол жемісті жазушы, лектор және қоғамдық пікірсайыстарға жиі қатысушы болды. Оның кітаптарының ішінде "Justismord" (1952), "Dømt med rette?" (1958) және "Демократия және мемлекеттік билік" (1963) кіретін еді. Сонымен қатар, ол Киплингтің "Just So Stories" атты туындысын норвег тіліне аударды.