Кіріспе

Американдық автор және заңгер (1852–1940)

Роберт Грант (24 қаңтар 1852 – 19 мамыр 1940) – американдық жазушы және заңгер, Сако мен Ванцетти ісін қарауға қатысқан, олардың өлім жазасын орындауға бірнеше апта қалғанда.

Өмірбаян

Грант Патрик Грант (1810–1895) және Шарлотта Бордман (Райс) Грант (1821–1882) отбасында 1852 жылдың 24 қаңтарында Массачусетс штатының Бостон қаласында дүниеге келді. Ол Эдмунд Райстың ұрпағы болды, ол Массачусетс шығанақ колониясына ерте көшіп келген иммигрант. Бостон латын мектебінде оқыды және 1873 жылы Гарвард университетін бітірді. Оқу кезеңінде 22 рет шіркеу қызметінен қалыс қалғаны үшін жазаланды. 1876 жылы Гарвард университеті ағылшын тілінен алғашқы Ph.D. дәрежесін алды, ал 1879 жылы заңгерлік дипломды иеленді. Оның 1880 жылы жарық көрген тұңғыш романы – «Жайбас қыздың жасырын сырлары» («The Confessions of a Frivolous Girl») болды, ол жас әйелдерге қатысты мәселелерді шынайы бейнеледі. 1883 жылы «Орташа адам» атты екінші романын жариялады, ол екі жас Нью-Йорк заңгерінің әртүрлі еңбек жоспарларын зерттейді. 1886 жылы жарық көрген келесі романы – «Жүздік жүзбе-жүз» («Face to Face») болды, ол ағылшын және американдық әдеп-ғұрыптары мен әлеуметтік нормаларын салыстырады. 1886 жылы Тикнор мен Филдс баспасы оның 198 беттен тұратын «Жүректердің қуыршағы» («The Knave of Hearts») романын шығарды, ол «ертегі» ретінде жарнамаланғанмен, шындығында викториандық романға жақын болды. Одан кейін ол өзінің ең табысты туындысы – «Қайнатылмаған нан» («Unleavened Bread») (1900) романын жариялады, онда бедел мен үстемдік үшін моральдық қағидаларын жоққа шығаратын әйелдің тағдыры баяндалды, бұл роман 1900 жылғы ең көп сатылған кітаптардың бірі болды. Оның шығармашылығы «Ағыс астында» (1904); «Орхидея» (1905), жоғары топтағы ажырасудың салдарына арналған зерттеу; «Чиппендейлдер» (1909), Бостон отбасының бірнеше буын бойындағы мінез-құлқының құлдырауы туралы әңгіме; «Бас діни қызметкер» (1915), мансапты табуға тырысатын әйелдің күресін көрсетеді; және «Епископтың немересі» (1925), американдық ажырасу заңын әзілмен сынайды. Грант жазумен қатар 1893 жылдан 1923 жылға дейін қозғалыс сот судьясы қызметін атқарды. 1896 жылдан 1921 жылға дейін Гарвард университетінің қадағалау кеңесінің мүшесі болды. 1922 жылы Гарвард түлектері қауымдастығының, ал 1923-1924 жылдары Бостон Гарвард клубының президенті болды. Гарвард пен Колумбия университеттерінен құрметті дипломдар алды. Зейнетке шыққаннан кейін Массачусетс губернаторы Альван Т. Фуллер оны Гарвард университетінің президенті Эбботт Лоуренс Лоуэлл және МТИ президенті Сэмюэл Уэсли Страттонмен бірге кеңесші комитетке шақырды. Оларға Сакко мен Ванцетти ісінің сот процесін қарап, сот әділ болған-болмағанын анықтау тапсырылды. Кейбіреулер Гранттың Комитетке тағайындалуын сынады, бір қорғаушы адвокат оның «өзінің айналасындағы өмірге қара галстук класының тұжырымын» ұстанатынын айтты, бірақ Гарольд Ласки сол кездегі әңгімеде оны «орташа» деп бағалады. Басқалары оның кейбір романдарындағы ксенофобиялық көзқарастарға, «риф-раф» сөзіне және түрлі нәсілдік ұғымдарға сілтемелер жасады. Оның биографы оның заңгер емес екенін және жасының да қиындық тудырғанын атап өтті. Комитет сот процесінің әділ болғаны туралы қорытынды жасады, бірақ оның есебінде бұл істің судьясы Вебстер Тейерге қатысты сын пікірлер де болды. Сотта Грант «сот әдептілігінің ауыр бұзылуын» анықтаған сөздерді айтты. Кейіннен Грант судья Тейердің сот залынан тыс жасаған бейтарап пікірлеріне «таң қалғанын және ашуланғанын» мойындады. Кейінгі жылдары ол Комитет шығарған үкіммен күрескені белгілі болды, бірақ өзінің автобиографиясында ол «қорғаушы, тіпті соғысқа шақыратын тонды» қабылдады. Ол Гарвард құқық профессоры Феликс Франкфуртерге ерекше қарсы болды, ол апелляциялық шағымдар әлі де қаралып жатқан кезде Atlantic Monthly журналында қорғаушылық мақала жариялады. Грант Франкфуртердің мақаласы әлемдегі зиялылардың Сако мен Ванцетти ісіне қатысты сынының негізін қалады деп сенді, бұл пікірді Жоғарғы Соттың Бас судьясы Уильям Говард Тафт та қолдады. Осы көпшілікке танымал болған жұмысынан кейін ол жазуға қайта оралды. Бірінші болып «Қара жылқы» («The Dark Horse») (1931) романын шығарды, ол Бостонның қоғам мен саясатын зерттейді, содан кейін 82 жасында өзінің өмірбаянын – «Сеңгір жылдар» («Fourscore») (1934) жариялады. 1940 жылдың 19 мамырында Бостонда қайтыс болды. 1913 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.