Эдуард Беллами – американдық жазушы, «Кері қарау» утопиялық романымен танымал. Оның саяси идеялары «Ұлтшыл клубтар» құруға түрткі болды. Саясат, әлеуметтік реформалар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Америкалық автор (1850–1898) банкір және Лондонның лорд-мэрі
American author (1850–1898)
the banker and Lord Mayor of London
Эдвард Беллами (26 наурыз 1850 – 22 мамыр 1898) – америкалық жазушы, журналист және саяси белсенді, ең әйгілі туындысы – «Артқа қарау» утопиялық романы. Белламидің болашақтағы үйлесімді әлем туралы визиясы оның саяси идеяларын таратуға арналған көптеген «Ұлтшыл клубтардың» құрылуына түрткі болды. Журналист ретінде жұмыс істеп, бірнеше көзге түспеген роман жазғаннан кейін, Беллами 1888 жылы «Артқа қарау» романын жариялады. Ол 19 ғасырда Америка Құрама Штаттарында ең көп сатылған кітаптардың бірі болды және әсіресе Алтын ғасырдың көлеңкелі жағынан наразы болған зиялылардың бір буынына ұнады. 1890 жылдардың басында Беллами «Жаңа Ұлт» атты газет құрып, әртүрлі Ұлтшыл клубтар мен жаңадан пайда болған Популистік партия арасындағы біріккен әрекеттерді насихаттай бастады. Ол 1897 жылы «Теңдік» кітабын, «Артқа қарау» романының жалғасын шығарды және келесі жылы қайтыс болды.
Edward Bellamy (March 26, 1850 – May 22, 1898) was an American author, journalist, and political activist most famous for his utopian novel Looking Backward. Bellamy's vision of a harmonious future world inspired the formation of numerous "Nationalist Clubs" dedicated to the propagation of his political ideas. After working as a journalist and writing several unremarkable novels, Bellamy published Looking Backward in 1888. It was one of the most commercially successful books published in the United States in the 19th century, and it especially appealed to a generation of intellectuals alienated from the alleged dark side of the Gilded Age. In the early 1890s, Bellamy established a newspaper known as The New Nation and began to promote united action between the various Nationalist Clubs and the emerging Populist Party. He published Equality, a sequel to Looking Backward, in 1897, and died the following year.
Ерте өмір
Эдвард Беллами Массачусетс штатының Чикопи қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Руфус Кинг Беллами (1816–1886), баптист пасторы және Джозеф Белламидің ұрпағы. Оның анасы Мария Луиза Путнам Беллами кальвинист болған. Ол баптист пасторы Бенджамин Путнамның қызы еді, ол Салемде (Массачусетс штаты) пасторлық қызметтен бас тартуға мәжбүр болды, себебі ол масондыққа қосылғандығына қарсылық білдірді. Беллами Чикопи Фолс қаласындағы мемлекеттік мектепке барғаннан кейін Нью-Йорк штатының Шенеқтади қаласындағы Юнион колледжіне оқуға түсті, онда тек екі семестр оқыды. 1888 жылғы қаңтарда жарық көрген «Артқа қарап, 2000–1887» атты утопиялық ғылыми-фантастикалық романы көпшіліктің назарын аударып, Белламини әдеби даңққа жеткізді. Бұл кітап Ұлыбританияда да кең таралды, 1890 мен 1935 жылдар аралығында 235 000-нан астам данасы сатылды. «Артқа қарап» романында зорлық-зомбылықсыз революция американдық экономиканы, осы арқылы қоғамды өзгертіп жіберді; жеке меншік капиталдың мемлекеттік меншікке ауысуы және әлеуметтік топтардың жойылуы, сондай-ақ оның ойынша, олардан туындайтын қоғамның барлық кемшіліктері жойылды. 2000 жылғы жаңа әлемде соғыс, кедейлік, қылмыс, жезөкшелік, сыбайлас жемқорлық, ақша және салықтар болмайды. Бәсекелестік принципінен бас тарту және өнеркәсіптің мемлекеттік меншікке ауысуы арқылы әлеуметтік кемшіліктерден құтылған ел туралы оның көрегендігі Алтын ғасыр Америкасының қараңғы жағынан көңілі толмаған зиялылардың буыны үшін тартымды шешім болды. 1891 жылы 162 Ұлттық клубтың құрылғаны хабарланды. Беллами өзінің үкіметтік көзқарасын сипаттау үшін «социализм» емес, «национализм» терминін пайдаланды, өйткені ол романының сатылуын немесе оның саяси идеяларының ықпалын шектегісі келмеді. 1888 жылы әдебиет сыншысы Уильям Дин Хауэллске жазған хатында Беллами былай деп жазды:
Edward Bellamy was born in Chicopee, Massachusetts. His father was Rufus King Bellamy (1816–1886), a Baptist minister and a descendant of Joseph Bellamy. His mother, Maria Louisa Putnam Bellamy, was a Calvinist. She was the daughter of a Baptist minister named Benjamin Putnam, who was forced to withdraw from the ministry in Salem, Massachusetts, following objections to his becoming a Freemason. Bellamy attended public school at Chicopee Falls before leaving for Union College of Schenectady, New York, where he studied for just two semesters. A turn to utopian science fiction with Looking Backward, 2000–1887, published in January 1888, captured the public imagination and catapulted Bellamy to literary fame. The book gained an extensive readership in the United Kingdom as well, more than 235,000 copies being sold there between 1890 and 1935. In Looking Backward, a non violent revolution had transformed the American economy and thereby society; private property had been abolished in favor of state ownership of capital and the elimination of social classes and the ills of society that he thought inevitably followed from them. In the new world of the year 2000, there was no longer war, poverty, crime, prostitution, corruption, money, or taxes. His vision of a country relieved of its social ills through abandonment of the principle of competition and establishment of state ownership of industry proved an appealing panacea to a generation of intellectuals alienated from the dark side of Gilded Age America. By 1891 it was reported that no fewer than 162 Nationalist Clubs were in existence. Bellamy's use of the term "Nationalism" rather than "socialism" as a descriptor of his governmental vision was calculated, as he did not want to limit either sales of his novel or the potential influence of its political ideas. In an 1888 letter to literary critic William Dean Howells, Bellamy wrote:
Кез келген ақылды адам есімнің маңызды екенін мойындайды, әсіресе алғашқы әсерді қалдыруда. Мен білдірген пікірлердің радикалдығымен, мен социалистерден де басып өтуі мүмкін, бірақ «социалист» деген сөзді мен ешқашан қабылдай алмаймын. Біріншіден, бұл сөздің өзі шетелдік, және барлық ұсыныстарымен бірге шетелдік. Орташа американдық үшін ол мұнай иісін еске түсіреді, қызыл туды, түрлі жыныстық жаңалықтарды, Құдай мен дінге қарсы ұстанымды білдіреді, біз оны осы елде кем дегенде құрметпен қарастырамыз. [ ] [W] неміс және француз реформаторлары өздерін қалай атаса да, «социалист» Америкада партияның сәтті болуы үшін жақсы есім емес. Мұндай партия толық және ынталы түрде американдық және патриоттық рухта болмаса, сәтті бола алмайды және сәтті болмауы керек. Беллами өзінің кітабының айналасында пайда болған саяси қозғалысқа белсенді қатысты, әсіресе 1891 жылдан кейін ол өзінің «The New Nation» журналын құрып, әртүрлі Ұлттық клубтар мен жаңадан пайда болған Халық партиясы арасында біріккен әрекеттерді насихаттауды бастады. Келесі үш жарым жыл бойы Беллами саясатқа бар күшін салып, журналын басып шығарды, Халық партиясының бағдарламасына ықпал етуге тырысты және Ұлттық қозғалысты халыққа жариялады. Оның өмірінің бұл кезеңі 1894 жылы аяқталды, «Жаңа Ұлт» журналы қаржы қиындықтарына байланысты басылымын тоқтатуға мәжбүр болды. Ұлттық клубтардың белсенділерінің көпшілігі Халық партиясының аппаратына сіңірілгендіктен (дегенмен Ұлттық партия 1896 жылы Висконсин штатында үш кандидатты тікелей сайлауға қатысты), Беллами саясаттан бас тартып, әдебиетке қайта оралды. Ол «Артқа қарап» романына «Теңдік» атты жалғастырманы жазуға кірісті, революциядан кейінгі болашақтың идеалдық қоғамын егжей-тегжейлі қарастыруға тырысты. Бұл соңғы еңбегінде ол феминизм мәселесіне тоқталып, болашақтағы революциядан кейінгі Америкадағы әйелдердің репродуктивтік құқықтары туралы табу тақырыбын қарастырды. «Артқа қарап» романында назардан тыс қалған басқа да мәселелер, мысалы жануарлардың құқықтары және жабайы табиғатты қорғау, осыған ұқсас контексте қарастырылды. 1971 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Беллами – Фрэнсис Белламидің туысы, ол «Америкаға адалдық сертінің» түпнұсқа нұсқасын жазғанымен танымал. Беллами жолы, Торонтодағы тұрғын үй жолы, автордың құрметіне аталған.
Every sensible man will admit there is a big deal in a name, especially in making first impressions. In the radicalness of the opinions I have expressed, I may seem to out socialize the socialists, yet the word socialist is one I never could well stomach. In the first place it is a foreign word in itself, and equally foreign in all its suggestions. It smells to the average American of petroleum, suggests the red flag, and with all manner of sexual novelties, and an abusive tone about God and religion, which in this country we at least treat with respect. [ ] [W]hatever German and French reformers may choose to call themselves, socialist is not a good name for a party to succeed with in America. No such party can or ought to succeed that is not wholly and enthusiastically American and patriotic in spirit and suggestions. Bellamy himself came to actively participate in the political movement which emerged around his book, particularly after 1891 when he founded his own magazine, The New Nation, and began to promote united action between the various Nationalist Clubs and the emerging People's Party. For the next three and a half years, Bellamy gave his all to politics, publishing his magazine, working to influence the platform of the People's Party, and publicizing the Nationalist movement in the popular press. This phase of his life came to an end in 1894, when The New Nation was forced to suspend publication owing to financial difficulties. With the key activists of the Nationalist Clubs largely absorbed into the apparatus of the People's Party (although a Nationalist Party did run three candidates for office in Wisconsin as late as 1896), Bellamy abandoned politics for a return to literature. He set to work on a sequel to Looking Backward titled Equality, attempting to deal with the ideal society of the post revolutionary future in greater detail. In this final work, he addressed the question of feminism, dealing with the taboo subject of female reproductive rights in a future, post revolutionary America. Other subjects overlooked in Looking Backward, such as animal rights and wilderness preservation, were dealt with in a similar context. was designated a National Historic Landmark in 1971. Bellamy was the cousin of Francis Bellamy, famous for writing the original version of the Pledge of Allegiance. Bellamy Road, a residential road in Toronto, is named for the author.