Кіріспе
Американдық жазушы Герман Мелвиллдің алғашқы кітабы, 1846 жыл. "Typee: A Peep at Polynesian Life" – американдық жазушы Герман Мелвиллдің 1846 жылы, 26 жасында жарық көрген тұңғыш кітабы. Саяхат және оқиғалы әдебиет классикасы саналатын бұл шығарма 1842 жылы Оңтүстік Тынық мұхитындағы Маркиза аралдарындағы Нуку Хива аралында Мелвиллдің өзі басынан өткерген оқиғаларға негізделген, сонымен қатар басқа кітаптардан алынған зерттеулермен және қиялға толы қайта құрулармен толықтырылған. Кітап атауы Тайпивай аңғарынан алынған, ол бұрын Тайпи деп белгілі болған. "Typee" Мелвиллдің өміріндегі ең танымал туындысы болды; ол оны "канибалдардың арасында өмір сүрген адам" деп әйгілі етті.
Typee: A Peep at Polynesian Life is American writer Herman Melville's first book, published in 1846, when Melville was 26 years old. Considered a classic in travel and adventure literature, the narrative is based on Melville's experiences on the island Nuku Hiva in the South Pacific Marquesas Islands in 1842, supplemented with imaginative reconstruction and research from other books. The title comes from the valley of Taipivai, once known as Taipi. Typee was Melville's most popular work during his lifetime; it made him notorious as the "man who lived among the cannibals".
Өмірбаян
Бастапқыда-ақ Мелвиллдің романтикалық әңгімесі туралы сұрақтар туындады. Лондондық баспагер Джон Мюррей кітапты «Үй және отарлар кітапханасы» сериясына қосу алдында Мелвиллдің өзіндік тәжірибесін растауды қалады, өйткені бұл серия экзотикалық жерлердегі шетелдіктер туралы немесе олар жазған ғылыми еңбектерден тұрды. Жылы бірақ кейде күмәнді сын-пікірлер де Мелвиллдің баяндамасын сынады. Бірақ кітап жарық көргеннен кейін көп ұзамай, Мелвиллдің кемеден құлаған серігі Ричард Тобиас Грин («Тоби») баяндамадағы көптеген оқиғаларды растады. Кейінірек зерттеушілер кеме капитанының 1842 жылдың жазында Мелвилл мен Гриннің аралдан шынымен де қашып кеткенін куәландырған құжатын тапты. «Типи» туған антропологияның алғашқы үлгісі ретінде қарастырылуы мүмкін. Мелвилл өзі сипаттап отырған мәдениет пен тіл туралы білімі аз екенін үнемі мойындайды, сонымен қатар өз тәжірибесін кеңінен оқу және зерттеу арқылы толықтыруға тырысады. Ол сонымен қатар гипербола мен юморды қолданады. 1930 жылдардан бастап Мелвиллдің қайта жандануына байланысты ғалымдар Мелвиллдің баяндамасына күмән келтірді. Мысалы, «Типи» негізделген аралдағы болу мерзімі төрт ай деп көрсетілген, бірақ бұл Мелвиллдің аралда болған уақытын шамадан тыс көрсету болды. Сондай-ақ, Мелвиллдің Фейейвеймен каноэмен жүзген көлі де жоқ. Мелвилл өзінің баяндамасын кеңейту үшін бірнеше дереккөздерді пайдаланды, олардан үзінділер алып, қайта жазды. Бұл дереккөздердің ең маңыздылары – Уильям Эллис, 1833 жылғы «Полинезия зерттеулері», Джордж Х. фон Лангсдорф, 1813 жылғы «Әлемнің әртүрлі бөліктеріне жасалған саяхаттар», Дэвид Портер, 1815 жылғы «АҚШ фрегаты Эссексте Тынық мұхитына жасалған саяхат журналы» және Чарльз С. Стюарт, 1831 жылғы «АҚШ кемесі Винсенспен Оңтүстік теңіздерге сапар».
Жариялану тарихы
Typee алғаш рет 1846 жылдың 26 ақпанында Лондонда Джон Мюррей баспасынан, содан кейін 1846 жылдың 17 наурызында Нью-Йоркте Уайли мен Путнам баспасынан жарық көрді. Бұл Мелвиллдің тұңғыш кітабы болды және ол бірден Американың ең танымал авторларының біріне айналды. Бірінші басылым Лондон мен Нью-Йоркте бірдей нұсқада жарық көрді; алайда, Мелвилл американдық баспашының өтініші бойынша екінші американдық басылымнан миссионерлер мен христиандыққа қатысты сынды пікірлерді алып тастады. Кейінірек қосылғандарға Мелвиллдің өзі жазған «Секвел: Тобидің оқиғасы» кірді, онда Тобиге не болғаны түсіндірілді. Нью-Йоркте Typee кітабының жарыққа шығу алдында Уайли мен Путнам Мелвиллден бір сөйлемді жоюды сұрады. Екінші тарауда Долли кемесіне Нукухевадан келген жас әйелдер мінген кезде Мелвилл бастапқыда былай деп жазған: «Біздің кемеміз енді әртүрлі тәртіпсіздік пен әдепсіздікке толы болды. Экипаждың күнәлі құштарлықтары мен олардың шексіз қанағаттануы арасында ең әлсіз тосқауыл да болған жоқ». Екінші сөйлем соңғы нұсқадан алынып тасталды. 1983 жылы Мелвиллдің қолжазбасынан тағы тридцать беттің табылуы Мелвилл зерттеушісі Джон Брайантты Мелвиллдің жазу әдеттері туралы бұрынғы қорытындыларға күдік тудыруға итерді. Ол қолжазба жобасының және кітаптың «мүлдем өзгеше физикалық басылым нұсқаларының» нұсқаларын сипаттайды, Брайанттың қорытындысы бойынша, бұл «бір үлкен, жасырылған шатақтық» құрайды. Мелвиллдің «соңғы ниеті» туралы нақты мәлімет болмағандықтан, оның 2008 жылғы кітабы оқырманға түзетулерді қадағалауға мүмкіндік беретін «динамикалық мәтінді» ұсынады. Ол бұл кітапты «Мелвиллдің жазу процесі мен мәдениетіне қатысты қызықты жаңа перспектива» деп атады. Америка кітапханасы сериясының тұңғыш кітабы «Тайпи, Омоо, Марди» (6 мамыр 1982 ж.) деп аталды, ол «Тайпи: Полинезиялық өмірге бір көз», оның жалғасы «Омоо: Оңтүстік теңіздегі оқиғалар» (1847) және «Марди, және сол жаққа саяхат» (1849) кітаптарын қамтыды.
Our ship was now given up to every species of riot and debauchery. Not the feeblest barrier was interposed between the unholy passions of the crew and their unlimited gratification. The second sentence was removed from the final version. The discovery in 1983 of thirty more pages from Melville’s working draft manuscript led Melville scholar John Bryant to challenge earlier conclusions about Melville's writing habits. He describes the versions of the draft manuscript and of the “radically different physical print versions of the book,” which amount, Bryant concludes, to “one grand, hooded mess.” Since there is no clear way to present Melville’s "final intention," his 2008 book offers a “fluid text” that allows a reader to follow the revisions. made what he called “an exciting new perspective on Melville’s writing process and culture.”
The inaugural book of the Library of America series, titled Typee, Omoo, Mardi (May 6, 1982), was a volume containing Typee: A Peep at Polynesian Life, its sequel Omoo: A Narrative of Adventures in the South Seas (1847), and Mardi, and a Voyage Thither (1849).