Америкалық фантаст жазушы Джеймс Бранч Кабелл өмірі мен шығармалары
James Branch Cabell
Жеймс Бранч Кабелл – американдық фантастика жазушысы, 1920 жылдары өте танымал болған. Оның шығармалары сатиралық, иронияға толы, әдебиеттегі қашқындық бағытты ұстанады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық романшы
American novelist
Джеймс Бранч Кэбелл (14 сәуір 1879 – 5 мамыр 1958) – американдық фантастикалық көркем әдебиет және көркем проза авторы. Кэбеллді замандастары – Х.Л. Менкен, Эдмунд Уилсон және Синклер Льюис сияқтылар жоғары бағалады. Оның туындылары қашқындық деп есептелді және 1920-ші жылдар мәдениетіне үйлесімді келді, сол кезде олар ең танымал болды. Кэбелл үшін шындық "өнерге ғана емес, адам баласының әл-ауқатына қарсы кешірілмейтін күнә" еді. Кэбеллдің шығармалары қашқындық болғанымен, ирониялық және сатиралық сипатқа ие. Менкен Кэбеллдің романтизмге құмарлығын жоққа шығарып, оны "барлық антиромантиктердің ішіндегі ең қышқыл" деп сипаттады. Оның жарқын кейіпкерлері аждаһаларды дәл солай қуады, қор брокерлері гольф ойнағандай. Луи Д. Рубиннің сөзіне сүйенсек, Кэбелл өнерді өмірден қашу жолы деп қарастырды, бірақ суретші өзінің идеалды әлемін жасағанда, ол нақты әлемді құрайтын сол элементтерден тұратынын байқады. Вирджиния Комонвелл университетінің кітапханасы Кэбеллдің есімімен аталады.
James Branch Cabell ('/k//æ//b//əl/; April 14, 1879 – May 5, 1958) was an American author of fantasy fiction and belles lettres. Cabell was well regarded by his contemporaries, including H. L. Mencken, Edmund Wilson, and Sinclair Lewis. His works were considered escapist and fit well in the culture of the 1920s, when they were most popular. For Cabell, veracity was "the one unpardonable sin, not merely against art, but against human welfare." Although escapist, Cabell's works are ironic and satirical. Mencken disputed Cabell's claim to romanticism and characterized him as "really the most acidulous of all the anti romantics. His gaudy heroes chase dragons precisely as stockbrockers play golf." According to Louis D. Rubin, Cabell saw art as an escape from life, but found that, once the artist creates his ideal world, it is made up of the same elements that make the real one. The library at Virginia Commonwealth University is named after Cabell.
Өмір
Кэбелл бай және жақсы таныс Вирджиниялық отбасында дүниеге келді және өмірінің көп бөлігін Ричмондта өткізді. 1664 жылы Вирджинияға алғаш рет Кэбелл қоныс аударды; Кэбеллдің әкесінің әкесінің әкесі Уильям Х. Кэбелл 1805 жылдан 1808 жылға дейін Ұлттық Достастықтың губернаторы болды. Батыс Вирджиниядағы Кэбелл округі губернатордың құрметіне аталған. Джеймс Бранч Кэбеллдің әкесі Роберт Гэмбл Кэбелл дәрігер болған; оның әкесі Роберт Гэмбл Кэбелл II (1847–1922) медицина докторы болған, бірақ дәріханашы ретінде жұмыс істеген; оның анасы Энн Харрис (1859–1915) Америка Конфедерациясы армиясының подполковнигі Джеймс Р. Бранчтың қызы болған. Джеймс үш ұлдың үлкені болды – оның інілері Роберт Гэмбл Кэбелл III (1881–1968) және Джон Лоттье Кэбелл (1883–1946). Оның ата-анасы ажырасып, 1907 жылы ресми түрде ажырасты. Оның тәтесі сайлау құқығы үшін күрескен және білім беру саласында еңбек еткен Мэри Кук Бранч Мунфорд болды. Көптеген адамдар Кэбеллдің тегін "Ka BELL" деп дұрыс емес айтады, бірақ ол өзі "CAB ble" деп айтқан. Редакторға дұрыс айтылуын еске түсіру үшін Кэбелл мына өлеңді жазды: "Халыққа менің атым Кэбелл екенін айтыңыз". Кэбелл 1894 жылы он бес жасында Уильям және Мэри колледжіне қабылданды және 1898 жылдың маусымында бітірді. Оқу кезінде Кэбелл колледжде француз және грек тілдерін оқытқан. Жақын досы және әріптес жазушы Эллен Глазгоның айтуынша, Кэбелл колледж профессорымен тығыз қарым-қатынас жасады, оны кейбіреулер "тымық" деп санады, нәтижесінде Кэбелл жұмыстан шығарылды, бірақ кейіннен қайта қабылданды және білімін аяқтады. Бітіргеннен кейін 1898 жылдан 1900 жылға дейін Нью-Йоркте газет тілшісі болып жұмыс істеді, бірақ 1901 жылы Ричмондқа оралды, онда бірнеше ай "Ричмонд Ньюс" газетінің штабында жұмыс істеді. Кэбелл 1958 жылы Ричмондта миға қан құйылудан қайтыс болды және Брук-Хиллдегі Эммануэль шіркеуінің зиратына жерленді. Келесі жылы Кэбеллдің және оның бірінші әйелінің денелері Голливуд зиратына қайта жерленді. Кэбеллдің маңызды жинақтары Вирджиния Комонвелл университеті және Вирджиния университеті сияқты әртүрлі орындарда сақтаулы.
Cabell was born into an affluent and well connected Virginian family, and lived most of his life in Richmond. The first Cabell settled in Virginia in 1664; Cabell's paternal great grandfather, William H. Cabell, was Governor of the Commonwealth from 1805 to 1808. Cabell County in West Virginia is named after the Governor. James Branch Cabell's grandfather, Robert Gamble Cabell, was a physician; his father, Robert Gamble Cabell II (1847–1922), had an MD, but practiced as a druggist; his mother, Anne Harris (1859–1915), was the daughter of Lieutenant Colonel James R. Branch, of the Army of the Confederate States of America. James was the oldest of three boys—his brothers were Robert Gamble Cabell III (1881–1968) and John Lottier Cabell (1883–1946). His parents separated and were later divorced in 1907. His aunt was the suffragist and educationist Mary Cooke Branch Munford. Although Cabell's surname is often mispronounced "Ka BELL", he himself pronounced it "CAB ble". To remind an editor of the correct pronunciation, Cabell composed this rhyme: "Tell the rabble my name is Cabell." Cabell matriculated at the College of William and Mary in 1894 at the age of fifteen and graduated in June 1898. While an undergraduate, Cabell taught French and Greek at the college. According to his close friend and fellow author Ellen Glasgow, Cabell developed a friendship with a professor at the college which was considered by some to be "too intimate" and, as a result Cabell was dismissed, although he was subsequently readmitted and finished his degree. Following his graduation, he worked from 1898 to 1900 as a newspaper reporter in New York City, but returned to Richmond in 1901, where he worked several months on the staff of the Richmond News. Cabell died of a cerebral hemorrhage in 1958 in Richmond, and was buried in the graveyard of the Emmanuel Church at Brook Hill. The following year the remains of Cabell and his first wife were reinterred in Hollywood Cemetery. Significant Cabell collections are housed at various repositories, including Virginia Commonwealth University and the University of Virginia.
Құрметтер
1970 жылы Вирджиния Комонвелл университеті, Ричмонд қаласында орналасқан, өзінің бас кампусы кітапханасын оның құрметіне "Джеймс Бранч Кэбелл кітапханасы" деп атады. 1970 жылдары Кэбеллдің жеке кітапханасы мен жеке қағаздары Монумент-авенюдегі үйінен Джеймс Бранч Кэбелл кітапханасына көшірілді. Шамамен 3000 томдық жинаққа қолжазбалар, жазбалар мен кескін кітаптар, Кэбеллдің очерктері, рецензиялары және көркем әдебиеті жарияланған мерзімді басылымдар, сондай-ақ Х.Л. Менкен, Эллен Глазго, Синклер Льюис және Теодор Дрейзер сияқты көрнекті жазушылармен, отбасымен, достарымен, редакторлармен және баспагерлермен хат алмасулары, газет кесінділері, фотосуреттер, мерзімді басылымдар, сын-пікірлер, баспа материалдары, баспагерлермен жасалған келісімдер мен сату туралы мәлімдемелер кіреді. Жинақ кітапхананың Арнайы жинақтар және мұрағат бөлімінде сақталады. Университеттегі ВКУ студенттік әдеби журналы оның "Мануэль өмірінің өмірбаянындағы" Поицтесме атты ойдан шығарылған провинциясының атымен аталады. Соңғы кезде ВКУ Джеймс Бранч Кэбелл кітапханасын кеңейту және жаңғыртуға 50 миллион доллардан астам қаражат жұмсады, осылайша оны Үлкен Ричмонд аймағындағы ең үздік кітапхана және АҚШ-тағы маңызды кітапханалардың бірі ретінде бекітті. 2016 жылы Кэбелл кітапханасы "Жаңа көрнекті кітапхана" сыйлығын жеңіп алды. "Library Journals" веб-сайты жаңа Джеймс Бранч Кэбелл кітапханасы бойынша виртуалды саяхат ұсынады.
In 1970, Virginia Commonwealth University, also located in Richmond, named its main campus library "James Branch Cabell Library" in his honor. In the 1970s, Cabell's personal library and personal papers were moved from his home on Monument Avenue to the James Branch Cabell Library. Consisting of some 3,000 volumes, the collection includes manuscripts; notebooks and scrapbooks; periodicals in which Cabell's essays, reviews and fiction were published; his correspondence with noted writers including H. L. Mencken, Ellen Glasgow, Sinclair Lewis and Theodore Dreiser; correspondence with family, friends, editors and publishers, newspaper clippings, photographs, periodicals, criticisms, printed material; publishers' agreements; and statements of sales. The collection resides in the Special Collections and Archives department of the library. The VCU undergraduate literary journal at the university is named Poictesme after the fictional province in his cycle Biography of the Life of Manuel. More recently, VCU spent over $50 million to expand and modernize the James Branch Cabell Library to further entrench it as the premier library in the Greater Richmond Area and one of the top landmark libraries in the United States. In 2016 Cabell Library won the New Landmark Library Award. The Library Journals website provides a virtual walking tour of the new James Branch Cabell Library.
Юрген
Кабельдің ең танымал кітабы "Юрген, әділдік комедиясы" (1919) жарықтанғаннан кейін көп ұзамай әйгілі әдепсіздік ісіне ұшырады. Өзін "өте тапқыр адам" санайтын, аттас батыр тозақ пен жұмаққа, тіпті одан да фантастикалық әлемдерге саяхат жасайды. Ол қайда барса да, жергілікті әйелдерді, тіпті шайтанның әйелін де азғырып алады. Романды Нью-Йорк жамандықтарды жою қоғамы айыптап, әдепсіздік үшін қудалауға тырысты. Іс екі жылға созылды, соңында Кабель мен оның баспагері Роберт М. Макбрайд жеңіске жетті: "әдепсіздіктер" екі мағыналы болды, сонымен қатар лайықты түсіндіруге болатын жағдайлар да болды, бірақ іс жүзінде қудалаушыларды ең көп ашуға түскені папаның қатесіздігі туралы әзіл болды. Сот төрағасы Чарльз Купер Нотт өзінің шешімінде "кітапқа қарсы айтылатын нәрсе – оның кейбір бөлімдері жасырын және ишарамен әдепсіздікке ұсыныс жасайды, бірақ мұндай ұсыныстар нәзік түрде жеткізіледі" және Кабельдің жазу стиліне байланысты "кітапты өте шектеулі оқырмандар ғана оқи немесе түсіне алады" деп жазды.
Cabell's best known book, Jurgen, A Comedy of Justice (1919), was the subject of a celebrated obscenity case shortly after its publication. The eponymous hero, who considers himself a "monstrous clever fellow", embarks on a journey through ever more fantastic realms, even to hell and heaven. Everywhere he goes, he winds up seducing the local women, even the Devil's wife. The novel was denounced by the New York Society for the Suppression of Vice; they attempted to bring a prosecution for obscenity. The case went on for two years before Cabell and his publisher, Robert M. McBride, won: the "indecencies" were double entendres that also had a perfectly decent interpretation, though it appeared that what had actually offended the prosecution most was a joke about papal infallibility. The presiding judge, Charles Cooper Nott Jr., wrote in his decision that " the most that can be said against the book is that certain passages therein may be considered suggestive in a veiled and subtle way of immorality, but such suggestions are delicately conveyed" and that because of Cabell's writing style "it is doubtful if the book could be read or understood at all by more than a very limited number of readers."
Ықпал
Кэбеллдің шығармашылығын көптеген әріптестері, оның ішінде Марк Твен, Синклер Льюис, Х. Л. Менкен, Джозеф Хергешаймер және Джек Вудфорд жоғары бағалады. Қазіргі кезде көпшілік оны ұмытып кеткенімен, оның шығармалары кейінгі фантастикалық көркем әдебиет авторларына едәуір әсер етті. Джеймс Блиш Кэбеллдің шығармаларының жанкүйері болды және бір кезде Кэбелл қоғамының журналы «Калки» журналын редакциялады. Роберт А. Хайнлайн Кэбеллдің батылдығына қатты әсер еткен және бастапқыда өзінің «Жұртқа бейтаныс» кітабын «Кэбеллдік сатира» деп сипаттаған. Кейінгі бір еңбегі «Әйүп: әділдік комедиясы» деп аталады, оның атауы Юргеннен алынған және онда Юрген мен славян құдайы Кощейдің бейнелері кездеседі. Чарльз Г. Финнидің «Др. Лаоның циркі» атты фантазиясы Кэбеллдің жұмысына әсер етті. Кларк Эштон Смиттің Аверьин оқиғалары фондық тұрғыдан Кабельдің Поиктезміне жақын. Джек Вэнстің «Өлі Жер» кітаптары Кэбеллге стильдік жағынан ұқсас келеді; сол кітаптардағы Кьюгелдің өзіне қатысты пікірлері Юргенге қатты ұқсайды. Кэбелл Нил Гейманға да үлкен әсер етті, ол Гейманның «Жұлдызды шаң» және «Американ құдайлары» романдарында мойындалды. Кэбелл белгілі Ричмонд жазушысы Эллен Глазгомен жақын және өмір бойы достық қарым-қатынас жасады, оның Батыс Мейн-стриттегі үйі Кэбеллдің отбасылық үйінен Шығыс Франклин-стриттегі үйінен бірнеше блок қашықтықта орналасқан. Олар 1923 жылдан бастап Глазгоның 1945 жылы қайтыс болғанға дейін кеңінен хат алмасып жүрді және олардың 200-ден астам хаттары сақталған. Кэбелл 1927 жылы шыққан «Ева туралы бірдеңе» романын оған арнады, ал ол өз кезегінде «Олар ақымақтыққа бас ұрды: моральдық комедия» (1929) кітабын Кэбеллге арнады. Өзінің өмірбаянында Глазго Кэбеллге Пулитцер сыйлығын жеңіп алған «Бұл біздің өмірімізде» (1941) кітабын редакциялауға көмектескені үшін шын жүректен алғыс айтты. Алайда, өмірінің соңына таман екі жазушының арасында, Кэбеллдің 1943 жылы Глазгоның «Айқын шара» романына жазған сынды рецензиясы салдарынан шиеленіс туды. 1969 жылдан 1972 жылға дейін Ballantine Adult Fantasy сериясы Кэбеллдің алты романын қайта басып шығарып, оның фантастика жанрындағы беделін арттырды. Бүгінде оның көптеген шығармаларын Wildside Press-тен табуға болады. Кэбеллдің үш кейіпкерлік бір актілі пьесасы «Жақұт саудагерлері» 1940 жылы тұңғыш рет қойылған Луи Чеслоктың операсының либреттосы ретінде пайдаланылды. Майкл Суонвик Кэбеллдің шығармашылығына арналған сындық монография жариялады, онда оның кейбір шығармаларының құндылығын сақтап қалғанын дәлелдеді – атап айтқанда, «Юрген», «Крем шук» және «Күміс тайынша». Суонвик Кэбеллдің жасырындығының көп бөлігін Кэбеллдің өзіне жүйкелейді, оның ішінде сапасы нашар және уақытша болған Мануэлдің өмірбаянының 18 томдық Сторисенде бірыңғай басылымын жариялауға рұқсат бергені үшін. Бұл оның жанкүйерлерін көңілсіздікке түсіріп, жаңа оқырмандарды қорқытты. «Ай-ай, жазушының өзін-өзі жоюдың сансыз жолдары бар», – деп жазды Суонвик. «Джеймс Бранч Кэбелл ең қызықтылардың бірін таңдады. Ол ХХ ғасырдағы кез келген фантасттердің ең табысты әдеби мансабының биігінде тұрып, өзінің мансабының ұлы кемесін тура және қатесіз жартасқа ұрып жіберді». Кэбелл туралы басқа кітаптарды Хью Уолполл, В. А. Макнилл және Карл ван Дорен оның атақ-даңқы кезінде жазды. Эдмунд Уилсон «Нью-Йоркер» журналында жариялаған ұзын эссесімен оның беделін қайта жандандыруға тырысты.
Cabell's work was highly regarded by a number of his peers, including Mark Twain, Sinclair Lewis, H. L. Mencken, Joseph Hergesheimer, and Jack Woodford. Although now largely forgotten by the general public, his work was remarkably influential on later authors of fantasy fiction. James Blish was a fan of Cabell's works, and for a time edited Kalki, the journal of the Cabell Society. Robert A. Heinlein was greatly inspired by Cabell's boldness, and originally described his own book Stranger in a Strange Land as "a Cabellesque satire". A later work, Job: A Comedy of Justice, derived its title from Jurgen and contains appearances by Jurgen and the Slavic god Koschei. Charles G. Finney's fantasy The Circus of Dr. Lao was influenced by Cabell's work. The Averoigne stories of Clark Ashton Smith are, in background, close to those of Cabell's Poictesme. Jack Vance's Dying Earth books show considerable stylistic resemblances to Cabell; Cugel the Clever in those books bears a strong resemblance, not least in his opinion of himself, to Jurgen. Cabell was also a major influence on Neil Gaiman, acknowledged as such in the rear of Gaiman's novels Stardust and American Gods. Cabell maintained a close and lifelong friendship with well known Richmond writer Ellen Glasgow, whose house on West Main Street was only a few blocks from Cabell's family home on East Franklin Street. They corresponded extensively between 1923 and Glasgow's death in 1945 and over 200 of their letters survive. Cabell dedicated his 1927 novel Something About Eve to her, and she in turn dedicated her book They Stooped to Folly: A Comedy of Morals (1929) to Cabell. In her autobiography, Glasgow also gave considerable thanks to Cabell for his help in the editing of her Pulitzer Prize winning book In This Our Life (1941). However, late in their lives, friction developed between the two writers as a result of Cabell's critical 1943 review of Glasgow's novel A Certain Measure. From 1969 through 1972, the Ballantine Adult Fantasy series returned six of Cabell's novels to print, and elevated his profile in the fantasy genre. Today, many more of his works are available from Wildside Press. Cabell's three character one act play The Jewel Merchants was used for the libretto of an opera by Louis Cheslock which premiered in 1940. Michael Swanwick published a critical monograph on Cabell's work, which argues for the continued value of a few of Cabell's works—notably Jurgen, The Cream of the Jest, and The Silver Stallion—while acknowledging that some of his writing has dated badly. Swanwick places much of the blame for Cabell's obscurity on Cabell himself, for authorizing the 18 volume Storisende uniform edition of the Biography of the Life of Manuel, including much that was of poor quality and ephemeral. This alienated admirers and scared off potential new readers. "There are, alas, an infinite number of ways for a writer to destroy himself," Swanwick wrote. "James Branch Cabell chose one of the more interesting. Standing at the helm of the single most successful literary career of any fantasist of the twentieth century, he drove the great ship of his career straight and unerringly onto the rocks." Other book length studies on Cabell were written during the period of his fame by Hugh Walpole, W. A. McNeill, and Carl van Doren. Edmund Wilson tried to rehabilitate his reputation with a long essay in The New Yorker.