Кіріспе

Италиялық астроном (1779–1851)

Джованни Ингирами, Ш. П. (16 сәуір 1779 – 15 тамыз 1851) – итальяндық астроном, қатар католик діни қызметкері және пиар орденінің мүшесі. Ай бетінде оның құрметіне аталған Ингирами аңғары және кратер бар.

Өмір

Ингирами 1779 жылы Тосканадағы Вольтерра қаласында дүниеге келген. Оның отбасынан тағы екі көрнекті ғалым шыққан: Томазо (1470–1516) (гуманистік ғалым) және оның інісі Франческо (1772–1846) – археолог. Ингирами өзінің туған қаласындағы Сент-Михаэль колледжінде білім алған. 17 жасында ол Пиарлықтардың діни орденіне қосылып, кейіннен Вольтеррадағы Пьяс мектептерінде математика және философия профессоры болды. Оның шәкірттерінің бірі – болашақ Папа Пий IX. 1805 жылы Италияның солтүстігіне сапар шегіп, бірнеше ай бойы Миланда ғылыми жұмыстармен айналысты. Ол Флоренцияға шақырылып, ондағы Пиарлық колледжде математика және астрономия профессоры қызметін атқарды. Ингирамидің алғашқы жариялымдары гидравлика, статика және астрономия, астрономиялық кестелер, сондай-ақ математика және математикалық география бойынша оқулықтар туралы мақалалардан құралды. 1830 жылы он төрт жылдық байқаулар нәтижесінде, ол Тоскананың Ұлы герцогы Фердинанд III-нің демеушілігімен 1:200,000 масштабта "Тоскананың топографиялық және геометриялық картасын" (Carta topografica e geometica della Toscana) жариялады. Берлин Ғылым академиясы толыққанды астрономиялық атлас құрастыруды қолға алғанда, Ингирамиге бір бөлім тапсырылды. Оның осы тапсырманы орындауы зор мақтауға ие болды. Ол өз орденінде провинциялық және жалпы басшы болып кезегімен қызмет етті, бірақ денсаулығының нашарлауы және ғылыми жұмыстарға деген құштарлығы оны Римде тұруды талап ететін лауазымнан кетуге және орденнің бас викариы лауазымын қабылдауға итерді. Ол Флоренцияға оралып, бірнеше жыл көзі нашар көргенімен, өлімінен бірнеше ай бұрын оқытуын жалғастырды.

Ерекше ғылыми әдебиеттер

"Astronomische Nachrichten" және Захтың "Monatliche Correspondenz zur Beförderung der Erd u. Himmelskunde" журналында жарияланған бірнеше мақала,
"collezione di opusculi e notizie di Scienze" (4 томдық, Флоренция, 1820–1830)
"Tavole Astronomiche universali portatili" (сол жерде, 1811)
"Effemeridi di Venere e Giove ad uso di naviganti pel meridiano di Parigi" (сол жерде, 1821–1824).