Лодовико Феррари: Төртінші дәрежелі теңдеуді шешкен италияндық математик
Lodovico Ferrari
Лодовико Феррари – италияндық математик, 4-дәрежелі теңдеуді шешкенімен танымал. Карданомен жұмыстысып, алгебраны дамытуға үлкен үлес қосты. Математика тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық математик
Italian mathematician
Лодовико де Феррари (2 ақпан 1522 – 5 қазан 1565) – итальяндық математик, бүгінде төртінші дәрежелі теңдеуді шешкенімен әйгілі.
Lodovico de Ferrari (2 February 1522 – 5 October 1565) was an Italian mathematician best known today for solving the quartic equation.
Өмірбаян
Болоньяда туған Лодовиконың атасы Бартоломео Феррари Миланды қысыммен тастап Болоньяға көшкен. Лодовико Болоньяда қоныстанды және Гераламо Карданоның қызметшісі болып мансабын бастады. Ол өте зерек болғандықтан, Кардано оған математиканы оқыта бастады. Феррари Карданоға квадрат теңдеулер мен куб теңдеулерді шешуде көмектесті, ал Кардано жариялаған төртінші дәрежелі теңдеулерді шешуде басты рөл атқарды. Әлі жасөспірім кезінде, Кардано оны ұсынғаннан кейін Феррари Римде беделді оқытушылық қызметке ие болды. Феррари 42 жасында, байлығымен зейнетке шықты. Одан кейін ол туған қаласы Болоньяға оралды, онда жесір әпкесі Маддаленамен бірге тұрып, 1565 жылы Болонья университетінде математика профессоры болды. Біраз уақыттан кейін ол, аңыз бойынша, әпкесінің қолынан ақ мышьяқтан уланып қайтыс болды.
Born in Bologna, Lodovico's grandfather, Bartolomeo Ferrari, was forced out of Milan to Bologna. Lodovico settled in Bologna, and he began his career as the servant of Gerolamo Cardano. He was extremely bright, so Cardano started teaching him mathematics. Ferrari aided Cardano on his solutions for quadratic equations and cubic equations, and was mainly responsible for the solution of quartic equations that Cardano published. While still in his teens, Ferrari was able to obtain a prestigious teaching post in Rome after Cardano resigned from it and recommended him. Ferrari retired when young at 42 years old, and wealthy. He then moved back to his home town of Bologna where he lived with his widowed sister Maddalena to take up a professorship of mathematics at the University of Bologna in 1565. Shortly thereafter, he died of white arsenic poisoning, according to a legend, by his sister.
Кардано-Тарталья формуласы
1545 жылы Феррари мен Карданоның замандасы Николо Фонтана Тарталья арасында кубтық теңдеулерді шешу жолындағы дау туып, кеңінен таралды. Дегенмен, Тартальяның өмірінің қалған бөлігін Ферраридің ұстазы және бұрынғы шебері Карданоны жоқ етуге арнады деген әңгімелер негізсіз болып көрінеді. Математика тарихшылары қазір кубтық теңдеулерді шешу формуласын Кардано мен Тарталья екеуіне де жатқызып, оны "Кардано–Тарталья формуласы" деп атайды.
In 1545 a famous dispute erupted between Ferrari and Cardano's contemporary Niccolò Fontana Tartaglia, involving the solution to cubic equations. Widespread stories that Tartaglia devoted the rest of his life to ruining Ferrari's teacher and erstwhile master Cardano, however, appear to be fabricated. Mathematical historians now credit both Cardano and Tartaglia with the formula to solve cubic equations, referring to it as the "Cardano–Tartaglia formula".