Кіріспе

Гари Крюдің романы. «Құпия заттар» – австралиялық автор Гари Крюдің 1990 жылғы романы.

Тақырыбы

Strange Objects оқиғасы Батыс Австралиядағы Джералдтон және оның төңірегінде өтеді, ал сюжет голландтық "Батавия" кемесінің қазасына негізделген. Жоғалған Стивен Мессенджердің құжаттары арқылы құрылған аясы тарихтың қалыптасуын зерттейтін құпия әңгіме. Стивен мектеп саяхатында "Батавия" кемесінің құлауынан қалған жәдігерлерді (күнделік және алтын сақинасы бар мумияланған қол, екеуі де темір қазанның ішінде) тапқанда, оларды қоршаған медиа шуын, әсіресе, сол кемедегі екі қылмыскер – Воутер Лоос пен Ян Пелгромның тағдырын зерттейді. Олар көтеріліс жасағаны үшін, құрдымға бара жатқан кемеден шеттетіліп, шөл далаға айдалады. Кітап өткен мен қазіргі уақыттың кейіпкерлерін салыстырып, адам табиғатын және жазба арқылы өзін көрсетуді зерттейді. Бұл кітаптың құрылымы ерекше, ол Брам Стокердің "Дракуласына" ұқсас – кітап хаттар, күнделік жазбалары мен фотокөшірмелерден құралған. Сондықтан, бір ғана сенімді баяндаушы жоқ, оның орнына Мессенджердің альбомдарында жиналған әртүрлі баяндаушылар бар. Стивен Мессенджер бірнеше психоздық эпизодтарды басынан өткізеді және соңында Чарли Санрайзды және кесірткеді өлтіреді.

Өмірбаян

Бұл кітап 1988 жылы өткен Австралияның екі жүз жылдық мерейтойына жауап ретінде жазылған. Бұл оқиға Австралия тарихына, әсіресе континенттің "жаулануына" деген қызығушылықты қайта жаңғыртты. Екі жүз жылдық мерейтой 1788 жылы "Бірінші флоттың" жағаға қонуын және Австралиядағы тұрақты еуропалық қоныстың басталуын тойлады. Джеймс Кук 1770 жылы Австралияның шығыс жағалауын картаға түсірді, бірақ оған дейін де бірнеше рет көріністер мен қонулар болған. "Strange Objects" кітабында Гэри Крю "Батавия" кемесінен аман қалғандар материкке жетіп, жергілікті аборигендермен бірге өмір сүрген деген тұжырымды қарастырады. Бұл деректер расталған, еуропалық қоныс аударушылар аборигендердің ақшашты және олардың үйлеріне ұқсайтын күрделі жартастық жайлаулары бар екенін байқаған.

Тарихи негіз

Олар жүрген "Батавия" кемесі 1629 жылы 300 адаммен бірге (ал "Тирл" кемесі 1622 жылы) батып кетті. Екі жүз елу адам жағаға жетіп, Бэкон аралы деп аталатын шағын, шөл даласы сияқты құм жағалауына жетті. Командир Франсиско Пелсарт 48 адаммен бірге ұзақ қайыққа мініп, көмек алу үшін Яваға жүзіп кетті, ал қалғандарын күтуге қалдырды. Басқаруды өз қолына алған адам – Джеронимус Корнелиз еді. Ол дінге қарсы және психопат, ол бірден кеңес құрып, билікті иеленді. Аман қалғандарды барынша бақылау үшін, ол жақын аралдарға әскери топтарды жіберіп, су іздеуге бұйырды және олардан қаруларын алып қойды. Әскерилер мейірімді аралда (Батыс Валлаби аралында) су қоймасын тапқанда, түтінмен сигнал берді. Бірақ жауап келмеген соң, олар бірден күдікке түсті. Джеронимус және оның адамдары 120-дан астам адамды өлтірді, ал тағы 40-ы Батыс Валлаби аралына қашып кетті. Көмек келген кезде, әскерилер қолдан жасалған қарумен шабуылдарды тойтарды, ал көтерілісшілердің қару-жарағы әлдеқайда күшті болды. Командир мен құтқару тобы келді де, көтерілісшілердің көпшілігін жазалап өлтірді. Екі көтерілісшіге азық-түлік пен сусыз, теңізге жалғыз жіберді. Олар Батыс Австралия жағалауына шықты.

Тақырыптар

Қызық заттар бөлімінде аборигендердің тарихи және қазіргі заманғы контексте алатын орны зерттеледі. Қазіргі заманғы жағдай өте қиын. Аборигендер қирап, тозығы жеткен қорықта өмір сүреді. Олар көбінесе ақ нәсілді қоғаммен байланыс жасаудан жалтарсады, ал олар оларды "Абос" деген қарапайымдау, қорлайтын сөзбен атайды. Біз оларды 1629 жылы да көреміз. Онда олар жердің иелері, голланд теңізшілеріне қарағанда осы жерде тіршілік етуге жақсы бейімделген. Сонымен қатар, 19 ғасырдың шарықтары көрсетіледі, онда аборигендер көбінесе өркениетсіз немесе жабайы деп есептеледі. Роман бойынша аборигендердің күрделі тарихы, оның ішінде тасқа салынған өнер және ауызша хабарлар арқылы жеткізілген тарихы ашылады.