Кіріспе

Сан-Францисконың қытай ауданындағы пионер пресвитериан миссионері Доналина Кэмерон (26 шілде 1869 – 4 қаңтар 1968) – Жаңа Зеландияда туған американдық пресвитериан миссионері, Сан-Францисконың қытай ауданындағы құлдыққа қарсы күресте бастама көтерген адам. Ол 2000-нан астам қытай иммигрант қыздары мен әйелдеріне күштеп жезөкшелікке салудан немесе мерзімі белгілі құлдықтан қашуға көмектесті. Ол қытай ауданында "Фан Куай" немесе "Ақ шайтан", сондай-ақ "Ашулы Періште" және "Ло Мо" деп танылды.

Ерте өмір (18691900)

Дональдина жеті баланың ең кішісі болып, Жаңа Зеландияда қой шаруашылығымен айналысқан шотланд отбасында дүниеге келді. Ол үш жарым жасында отбасымен Калифорнияға көшіп келді. Отбасының досы Эвелин Браун, Батыс шетел миссиясы кеңесінің бұрынғы президенті, Дональдинаны қоршаған әлеммен таныстыру мақсатында Камеронды Сан-Францискодағы пресвитериандық үйге апарды.

Өмірбаян

1882 жылғы қытайларды шеттету туралы заң АҚШ-тағы иммигранттарға қатысты алғашқы федералдық заң болды. Ол Азияның көп бөлігін қамтитын, "қабылдауға болмайтын" деп есептелген кез келген аймақтан келген иммигранттарға тыйым салды. Бұл заң қытай әйелдерінің АҚШ-қа кіруіне де тыйым салды, егер олар АҚШ-та тұратын ер адамдарға үйленбесе. Бастапқыда Азия әйелдерін адам саудасына салу мен Азиялық еркек жұмысшылардың көптеп келуін тоқтату мақсатымен қабылданған бұл заң, керісінше, қауіпті және заңсыз жүйе құрды. Осы жүйеде жас әйелдер АҚШ-тағы қытай отбасының мүшесі екенін көрсететін жалған құжаттар ұсынды. Бұл құбылыс "қағаз қыздар" деп аталды. Көбінесе "муй цай" деп аталатын әйелдер үй қызметкерлері ретінде сатылды немесе қылмыстық ұйымдар (тонгтар) арқылы мәжбүрлі түрде жезөкшелікке итерілді. Бұл әйелдер өте ауыр өмір сүрді және көбінесе бес жыл ішінде қайтыс болды. Осы кезеңде Әбе Руф пен Юджин Шмиц басқарған Сан-Франциско қалалық әкімдігі тонгтардан пара алып, осы мәселеге қарсы мемлекеттік шаралардың тиімсіздігіне себеп болды. Қытайдың алты компаниясы – қытай ұйымы, тонгтардың әрекеттерін тоқтатуға тырысты, бірақ қытайлық тонгтар (құлдық көшбасшылары) ұйымға енгеннен кейін құлап қалды.

Миссиялық өмір (19001934)

1897 жылы Кулбертсон қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, Кэмерон 27 жасында Пресвитериандық үйдің бақылаушысы болды. Ол Қытайдан көшіп келген жас әйелдерді сексуалдық құлдықтан және міндетті еңбекке сатудан құтқарып, үйдің миссиясын жалғастырды. Сол кездегі дереккөздер бұл жұмысты "Америка Құрама Штаттарында жүзеге асырылған жалғыз шетелдік миссионерлік кәсіпорны" деп сипаттаған. Осы қыздардың достары мен туыстары Дональдинаға Пресвитериандық үйде жасырын хабарлар қалдырып, қыздың қай жерде тұтқындалғанын көрсеткен. Көп жағдайда, оны "Иса әйел" және "Ақ шайтан" деп атаған қылмыстық топтардың мүшелері Кэмеронды және үйді қорқытып-үркіткен. Бірде ол Сан-Хосе түрмесінде қытай әйелін босатуға тырысып, бір түн өткізді. Дегенмен, Кэмерон миссиясын жалғастырды. Оны кейде "Фан Куай" деп атаған, бұл сөз "Ақ рух", "Ақ сиқыршы" немесе "Ақ шайтан" деп әртүрлі аударылған – газет және журнал тілшілері таратып, кеңінен таралған сенсациялық нәсілдік атау. Ол сондай-ақ "Қытай қаласының ашулы періштесі" деп аталды, бұл кейіннен оның өмірбаянының атауы болды. Бостандыққа шыққаннан кейін қытай әйелдері Пресвитериандық үйде тұруға міндеттелді (эскортсыз сыртқа шығуға рұқсат етілмеді) және христиан дініне өтуге мәжбүр болды. Бүгінде бұл үй EMQ FamiliesFirst коммерциялық емес ұйымының құрамына кіреді.

Кейінгі өмірі мен мұрасы (19341968)

1934 жылы Камерон миссионерлік қызметінен және Пресвитериандық үйден зейнетке шықты. Ол 2000-нан астам қытай иммигрант әйелдер мен қыздарды құтқарып, білім бергені үшін танымал. Өмірінің соңында ол «ұлттық беделді тұлға» саналды, оның өмірбаяны үш кітапта жазылды, олардың кейбіреулері көркем ойдан шығарылған элементтермен толықтырылған. 1942 жылы Пресвитериандық үй Дональдина Камерон атымен аталып, Дональдина Камерон үйі болып өзгертілді. Бұл ғимарат бүгінгі күнге дейін Сан-Франциско қаласының Қытай ауданында сақталған. Ол жергілікті Азия қауымдастықтарына көп қызмет көрсететін коммерциялық емес ұйым болып табылады және жастар спорты, оқуға көмектесу, кеңес беру сияқты қолдау бағдарламалары арқылы христиан дінін насихаттайды. Зейнетке шыққаннан кейін Дональдина 1942 жылы Пало-Альто қаласына көшіп кетті. Хизер Б. Мурдың 2020 жылы жарық көрген «The Paper Daughters of Chinatown» тарихи романында Камеронның көркем бейнесі бейнеленген.