Кіріспе

Чайнатаун – тығыз қоныстанған аудан, оның маңында 1,7 шаршы мильді қамтитын 141 000-нан астам тұрғын тұрады, және 2023 жылы олардың 28,1%-ы азиялықтар екені анықталды. Тарихи тұрғыдан, Чайнатаун негізінен кантон тілінде сөйлейтін адамдармен қоныстанған. Алайда, 1980 және 1990 жылдары көптеген фучжоулық иммигранттар келіп, Боуэриден шығысқа қарай Чайнатаунның шығыс бөлігіне жалғастырылған шағын ауданды құрды, ол Кіші Фучжоу деп аталды. Бұл Манхэттеннің көптен бері қалыптасқан, негізінен кантон тілінде сөйлейтін халқынан бөлініп, Бауэриден батысқа қарай Баяу Гонконг/Гуандун деп танылды. Фучжоу және кантон тілінде сөйлейтін көптеген адамдар қазір өз ана тілдеріне қоса, Қытай мен Тайванның ресми тілі – мандарин тілін де қолданады, сондықтан Чайнатаун тұрғындары үшін мандарин тілін үйрену және сөйлеу маңыздырақ болды. Қазір Флашинг Чайнатауны (Нью-Йорктің Куинс ауданында орналасқан) және Бруклин Чайнатауны жылдам өсіп келе жатқандықтан, Манхэттен Чайнатауны олардан кеміп қалса да, ол әлі де қытай диаспорасы үшін маңызды мәдени күшке ие, себебі Америкадағы қытайлар мұражайы мен АҚШ және Қытайдағы теңдессіз басылымдардың штаб-пәтері осында орналасқан. Чайнатаун Манхэттеннің 3-ауданының бөлігі болып табылады, ал оның негізгі почталық индекстері – 10013 және 10002. Чайнатаунның ресми шекаралары жоқ. Келесі көшелер шамамен шекаралар деп есептеледі: солтүстікке қарай Хестер көшесі немесе Гранд көшесі, Кіші Италиямен шектеседі немесе жапсарылады; оңтүстік-батысқа қарай Уорт көшесі, Азаматтық орталықпен шектеседі; оңтүстік-шығысқа қарай Шығыс Бродвей, Екі көпірмен шектеседі; шығысқа қарай Эссекс көшесі, Төменгі Шығыс жағымен шектеседі; батысқа қарай Лафайетт көшесі, Трибекамен шектеседі. Мотт (Каналдың оңтүстігінде), Малбери, Байард, Пелл, Дойерс және Уорт көшелеріне 1870 жылдардан бастап қытай иммигранттары қоныстанды. Қытай консолидацияланған қайырымдылық қоғамының жергілікті филиалы 1883 жылы 10 Чатем-скверде құрылды, кейін 16 Мотт-стриттегі ғимаратқа көшірілді, ол қазір "Чайнатаунның қалалық әкімшілігі" деп есептеледі. Қалған Чайнатаундар Куинсте (анықтамасына байланысты төртке дейін) және Бруклинде (үш) және Нассау округінде, барлығы Нью-Йорк штатындағы Лонг-Айлендте орналасқан; сондай-ақ Нью-Джерсидегі Эдисон және Парсипани Трой Хиллз қалаларында да бар. Сонымен қатар, Манхэттеннің Кіші Фучжоу анклавы, негізінен Қытайдың Фуцзянь провинциясынан келген жаңа иммигранттармен қоныстанған, техникалық тұрғыдан Манхэттен Чайнатаунының бір бөлігі болып саналады, бірақ қазір өзінің жеке ерекшеліктерін дамытып жатыр. АҚШ халық санағы мәліметтеріне сәйкес, Манхэттеннің Uptown ауданындағы Шығыс Харлемдегі жаңа және жылдам өсіп келе жатқан қытай қауымының халқы 2000 мен 2010 жылдар арасында үш есеге жуық өсті. Бұл аудан Манхэттеннің өзінде жаңа спутниктік Чайнатаунның алғы күші ретінде сипатталды, ол құрылғаннан кейін Манхэттендегі екінші қытай ауданы, Нью-Йорктегі оныншы ірі қытай қонысы және жалпы Нью-Йорк қаласының мегаполистік аймағындағы он екіншісі болар еді. Азиядан тыс этностық қытай халқының саны ең көп қала ретінде, 2017 жылы 628 763 адамға жетеді деп есептелді, және жаңа қытай иммигранттарының негізгі бағыты ретінде Нью-Йорк ресми муниципалды округтерге бөлінген, олар өздері елеулі қытай халқының мекені болып табылады. Бруклин және Куинс, Лонг-Айлендте орналасқан, ең жылдам өсуге жетекшілік етеді. Нью-Йорк қаласының өзінен кейін Куинс және Бруклин қалалары АҚШ-тағы барлық муниципалитеттердегі ең үлкен қытай халқына ие.

А Кен және қытайлықтардың алғашқы көшіп келуі

Ах Кен 1850 жылдары бұл аймаққа келген деген мәлімдеме бар; ол Қытай ауданына тұрақты көшіп келген алғашқы қытай адам деп есептеледі. Кантондық кәсіпкер болған Ах Кен Park Row көшесінде сәтті темекі дүкенін ашты. Ол алғаш рет 1858 жылы Нью-Йорк қаласына келді, онда ол "1860-шы жылдардағы әңгімелерде айтылған қытайлардың бірі болуы мүмкін, ол қалалық әкімшілік ғимаратының паркі бойындағы шағын стендтерден үш центтен «нашар» сигараларды сатқан, қағаз қиындылары мен кішкентай май шамдарын от жағу үшін ұсынған" делінеді, автор Элвин Харлоудың «Ескі Боуэри күндері: әйгілі көшенің тарихы» (1931) кітабында. Нью-Йоркте иммигранттар «сигара сатушылар» немесе жарнама тақталарын тасушылар болып жұмыс істесе, Ах Кеннің жетістігі Уильям Лонгфорд, Джон Окко және Джон Ава сияқты сигара жасаушыларды да өз кәсіптерін Қытай ауданында ашуға ынталандырды, нәтижесінде олар сигара саудасына монополия құрды. Мотт көшесінің төменгі бөлігінде шағын пансионат ұстап, Қытай ауданына келген алғашқы иммигранттарға төсек орындарын жалға бергеннің А Кен болғаны болжамдалады. Ол жер иесі ретінде ай сайын 100 доллар табатын табысымен Park Row көшесіндегі темекі дүкенін ашты, оның айналасында қазіргі заманғы Қытай ауданы қалыптасты.

Қытайлық шектеу мерзімі

1873 жылы АҚШ-та Ұзақ депрессия деп аталатын экономикалық қиындықтар кезеңі басталды. Оның нәтижесінде америкалықтар қытай иммигранттары дәстүрлі түрде атқаратын мамандықтар үшін күшті бәсекелестікке түсті. Бұл кезең нәсілдік кемсітушіліктің күшеюімен, қытайларға қарсы бүліктермен (әсіресе Калифорнияда) және АҚШ-тың Батыс жағалауында көптеген кәсіптерге қатысуды шектеуші жаңа заңдармен ерекшеленді. Соның салдарынан көптеген қытай иммигранттары жұмыс іздеу үшін Шығыс жағалаудағы қалаларға көшіп кетті. Шығыс жағалаудағы қалалардағы алғашқы кәсіптерге қол жуу орындары мен мейрамханалар кірді. Қытайлар ауданы Бес нүктелі ауданның жанында, Мотт, Парк (қазіргі Моско), Пелл және Дойерс көшелерінде пайда болды. 1870 жылы мұнда 200 қытай тұрғыны болды. 1882 жылы Қытайларды шеттету туралы заң қабылданған кезде халық саны 2000-ға жетті. 1900 жылы АҚШ халық санағы бойынша 7028 қытай еркегі және бар болғаны 142 қытай әйелі тұрғаны тіркелді. Бұл айқын гендерлік теңсіздік 1943 жылы Қытайларды шеттету туралы заң күшін жойғанға дейін сақталды. "Пекиндегі мұсылман хуэй анклавтарының өсуі мен құлдырауы" атты еңбектің авторлары Вэнфэй Ванг, Шанги Чжоу және С. Синди Фан иммиграциялық шектеулердің салдарынан 1965 жылға дейін Қытай ауданының "негізінен бакалаврлар қоғамы" болып қала бергенін жазды. Қытай ауданының алғашқы күндері қытай "тоңдары" (қазіргі кезде бейтарап түрде "қауымдастықтар" деп аударылады) үстемдік құрды. Олар рулық бірлестіктер, туған жерліктердің қауымдастықтары, саяси одақтар (Куоминтаң (Ұлтшылдар) және Қытай Коммунистік партиясы) және жасырын түрде қылмыстық синдикаттардан тұрды. Бұл қауымдастықтар қытайларға қарсы мазақтаулардан қорғауды ұйымдастырды. Олардың әрқайсысы көшелік бандалармен байланыста болды. Бұл қауымдастықтар жаңа иммигранттарға несие беру, бизнес ашуға көмектесу және т.б. сияқты көмек көрсетті. Олар Қытайдың Біріккен қайырымдылық қауымдастығы деп аталатын басқару органы құрды. Бұл орган Тонгтар арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға бағытталған болса да, Он Леонг пен Хип Синг арасында ашық соғыстар жиі болып тұрды. Қытай бандиттерінің көп бөлігі Дойерс көшесінде шайқасты. Ghost Shadows және Flying Dragons сияқты топтар 1990 жылға дейін кең таралды. Қытай бандиттері Манхэттеннің Қытай ауданындағы белгілі бір аумақтарды бақылады. Он Леонг және оның серіктесі Ghost Shadows кантондық және Тойшаннан шыққан және Мотт, Байард, Канал және Мулберри көшелерін бақылады. Flying Dragons және оның серіктесі Hip Sing, сондай-ақ кантондық және Тойшаннан шыққан, Дойерс, Пелл, Боуэри, Гранд және Хестер көшелерін бақылады. Басқа қытай бандиттері де болды, мысалы, кантондық және Тойшаннан шыққан Хун Цзин және Чих Кунг бандиттері, олар бір-бірімен байланыста болды және Мотт көшесін де бақылауға алды. "Өлтіру үшін туылғандар", сонымен қатар "Канал жігіттері" деп танылатын, Дэвид Тайдың басшылығымен Вьетнам соғысынан келген вьетнамдық иммигранттардан құралған топ Бродвей, Канал, Бакстер, Центр және Лафайетт көшелерін бақылады. Фуцзянь бандиттері де болды, мысалы, Цунг Цинмен байланыста болған және Шығыс Бродвей, Кэтрин және Дивизия көшелерін бақылаған Тунг Он бандиті, сондай-ақ Фукиен Америкамен байланыста болған және Шығыс Бродвей, Кристи, Форсайт, Элдридж және Аллен көшелерін бақылаған Фук Чинг бандиті. Бір кезде кантондықтардан шыққан "Фримасон" тобы Шығыс Бродвейді өз аумағы деп жариялауға тырысты. Қытай ауданындағы жалғыз саябақ – Колумбус паркі 1897 жылы, бұрынғы атақты Бес нүктелі ауданның орталығында салынды. XIX ғасырда бұл Нью-Йорктегі иммигранттардың ең қауіпті геттосы болды, бұл "Нью-Йорк бандиттері" кітабында және фильмінде көрсетілген.

1965 жылдан кейінгі реформа

1965 жылы Америка Құрама Штаттары Иммиграция және ұлттық заңын қабылдап, Азиядан көптеген иммигранттарды қабылдағаннан кейін Чайнатаун халқы күрт өсті. Географиялық тұрғыдан алғанда, өсімнің көп бөлігі солтүстікке қарайғы аудандарда болды. Шешіктеулердің алынуына байланысты Чайнатаун отбасылық өмірге бейімделді және дамыды. 1970 және 1980 жылдары Гуандун мен Гонконг иммигранттарының келуі Манхэттеннің Чайнатаунының жаңа бөліктерін, Канал-стриттен солтүстікке және кейін Боуэриден шығысқа қарай дамытуға бастады. Дегенмен, 1980 жылға дейін батыс бөлігі Чайнатаунның ең толыққанды дамыған және халыққа толы бөлігі болды, сонымен қатар ең жылдам өркендеген, қытайлық бизнес орталығы еді. Гранд-стрит пен Брум-стрит маңындағы солтүстік-батыс бөлігінде әлі де аздаған итальяндықтар қалған, бірақ олардың барлығы 1990 жылдарға қарай кетіп, бұл аймақ толығымен қытайлыққа айналды. Боуэриден шығысқа қарай орналасқан Чайнатаун бөлігі, бұл аймақ Төменгі Шығыс жағының бір бөлігі саналады, 1960 жылдардан бастап қытай иммигранттарының келуімен дамуға кіріскенмен, 1980 жылға дейін батыс бөлігідей жылдам дамыған жоқ. Себебі сол кезде шығыс бөлігіндегі қытай тұрғындарының саны мен шоғырлануы батыс бөлігіне қарағанда салыстырмалы түрде баяу өсті және олар шашырап орналасты. Сонымен қатар, шығыс бөлігінде еврейлер, пуэрторикалықтар, итальяндықтар мен афроамерикандықтар сияқты қытай емес тұрғындардың үлесі батыс бөлігінен жоғары болды. 1970 және 1980 жылдары Боуэриден шығысқа қарай орналасқан Чайнатаунның шығыс бөлігі өте тыныш болды. Қылмысқа қатысты алаңдауларға қарамастан, бос және қолжетімді пәтерлердің болуы оны тартымды етті. Қытай әйелдері киім тігушілері қылмыстың құрбаны болды және үйге қайтар жолда бір-бірін қорғау үшін жұмыстан бірге шығуға мәжбүр болды. 1985 жылдың мамыр айында Чайнатаундағы 30 Ист-Бродвейде бандалық тудырған оқ атысы салдарынан 7 адам, оның ішінде 4 жасар бала жарақат алды. 15 және 16 жастағы екі жігіт, қытай көшелік бандасының мүшелері болып қамауға алынып, сотталды. Осы ауданда көптеген қытай вьетнамдықтары, лаос қытайлары, қытай камбоджалықтары және малайзиялық қытай иммигранттары да қоныстанды. 1970 жылдардан бастап Мандарин тілінде сөйлейтін Тайвань иммигранттары, содан кейін көптеген басқа кантон емес қытай иммигранттары Нью-Йоркке келді. Алайда, Манхэттеннің Чайнатаунындағы кантон тілінде сөйлейтін, көбінесе жұмысшы табынан тұратын тұрғындардың дәстүрлі үстемдігі мен ауданның нашар тұрғын үй жағдайына байланысты олар Манхэттеннің Чайнатаунымен байланыса алмады және негізінен Флашингке қоныстанды, осылайша орта таптың Мандарин қалашығын және одан да кішкентай Елмхерст қалашығын құрды. Нәтижесінде Манхэттеннің Чайнатауны мен Бруклиндегі жаңадан пайда болған Чайнатаун дәстүрлі, көбінесе кантондық қоғамды сақтап қалуға мүмкіндік алды. Дегенмен, 1970-1980 жылдардан бастап Фучжоу иммигранттарының саны Манхэттеннің Чайнатаунындағы шығыс бөлігінде, Боуэриден шығысқа қарай баяу өсіп келе жатты. 1990 жылдары қытайлықтар батыс Лоуэр-Ист-Сайдтың кейбір бөліктеріне көшуді бастады, бұл аймақ 50 жыл бұрын Шығыс Еуропалық яһудилермен, ал 20 жыл бұрын испандықтармен мекенделген.

Кішкентай Фучжоу

1980 жылдардың соңынан 1990 жылдарға дейін Фучжоудан иммигранттардың көптеп келуі басталды. Олар өздерінің туған Фучжоу диалектісімен қатар, көбінесе мандарин тілінде де сөйлейтін. Олар Нью-Йорк қаласына қоныс аударып, Манхэттеннің Чайнатаунына қоныстанған кантон тілінде сөйлейтін емес, жалғыз ерекше қытай тобы болды. Чайнатаун ауданында басымдықпен кантон тілінде сөйлейтіндер тұрғандықтан, Фучжоу тілінде сөйлейтін иммигранттар тілдік және мәдени жағынан ауданмен байланыс орнатуда қиындықтарға тап болды. Осының салдарынан, олар Манхэттеннің Чайнатаунының шығыс шекарасына, Бродвейден шығысқа қарай қоныстанды. Ол кезде бұл аймақ қытайлар, пуэрторикалықтар және еврейлердің аралас қоныстанған жері болатын, сонымен қатар көптеген бос пәтерлер бар еді және Флушинг пен Элмхерсттегі мандарин тілінде сөйлейтін аудандарға қарағанда арзан болды. Көптеген Фучжоу иммигранттарының заңды мәртебесі болмады және олар ең төмен жалақы төленетін жұмыстарға мәжбүр болды. Олар Шығыс Бродвей және Элдридж көшелері бойындағы Чайнатаунның шығыс шекарасына қоныстанғанда, бұл аймақ толыққанды Чайнатаунның бір бөлігіне айналды және 1990 жылдар ішінде Кішкентай Фучжоу болып дами бастады. Осының нәтижесінде Шығыс Бродвей 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында пайда болған «Фучжоу көшесі №1» деп, ал Элдридж көшесі 1990 жылдардың ортасы мен 2000 жылдардың басында дамыған «Фучжоу көшесі №2» деп аталды. Кішкентай Фучжоу, Бродвейден батысқа қарай созылған, көбінесе кантон тілінде сөйлейтін ескі Чайнатаундан бөлек, жаңа Чайнатаун ретінде танылды. Дегенмен, қазіргі Кішкентай Фучжоу аймағында және оның төңірегінде әлі де кантондық тұрғындар мен кәсіпорындар бар. Фучжоудан иммиграцияның күшеюі Манхэттеннің Чайнатаунының жаңа бөлігін құрумен қатар, аудандағы қытай халқының сақталуына да үлкен үлес қосты. Олар сондай-ақ 1980 жылдарда тұрғын үй бағасы төмендеген кездегі жағдаймен салыстырғанда, 1990 жылдары жылдам мүлік құнының өсуіне де ықпал етті. Нәтижесінде, жер иелері Манхэттен, Флушинг және Бруклиннің Чайнатаундарында екі есе көп табыс таба алды.

Бруклиндегі қытайлар ауданына көшіп бару

Фучжоудан келгендердің саны артуы Бруклиннің Сансет Парк ауданындағы Бруклиннің қытай ауданына қарай жылжуға әкелді. Бұл өзгеріс Манхэттеннің қытай ауданына қарағанда Бруклиннің Сансет Парк ауданындағы кантондық тұрғындарды әлдеқайда жылдам ауыстыруда. Манхэттеннің қытай ауданындағы жаңару (gentrification) Фучжоудан келгендердің көшіп келуін, сондай-ақ жалпы Манхэттенге қытай иммигранттарының келуін баяулатты, сондықтан Нью-Йорк қаласының қытай халқының қарқынды өсуі қазір негізінен Куинс және Бруклинге қарай жылды. Манхэттендегі кейбір қытай үй иелері, әсіресе көптеген жылжымайтын мүлік агенттіктері, көбінесе кантондықтарға тиесілі, Фучжоудан келген иммигранттарға деген көңілінің толық болмауына айыпталды. Олардың пікірінше, Фучжоудан келгендер АҚШ-қа заңсыз әкелуге көмектескен топтарға жалдау ақысын немесе қарызын төлей алмайды деген алаңдаушылықтан және осы топтар пәтерлерге келіп, проблема тудыруы мүмкін деген қорқыныштан олар өзін жайлы сезінбейді. Сонымен қатар, Фуцзяньдықтар пәтерді бірнеше шағын бөлмелерге бөліп, басқа Фучжоудан келген иммигранттарға жалға беру арқылы пәтерлерді тым көп адаммен толтыруы мүмкін деген де алаңдаушылық бар. Мұны әсіресе Шығыс Бродвейде де байқауға болады. Манхэттеннің қытай ауданындағы қытай тілінде сөйлейтін адамдардың тек 10 пайызы мандарин тілін ана тілі ретінде қолданса да, олардың көпшілігі оны екінші диалект ретінде пайдаланады. Мин тілі, әсіресе Фучжоу диалектісі, қаланың қытай халқының үштен бірі үшін ана тілі болғанымен, ол лингва франка ретінде қолданылмайды, себебі басқа диалект тобының өкілдері Мин тілін үйренбейді.

Кішкентай Гонконг/Гуандун

2000 жылдары Фучжоудан келген үлкен көші-қон толқынының орталығы Бруклинге ауысқанмен, Манхэттеннің Чайнатаунындағы кантондық тұрғындар саны көп және өмір сүруін жалғастыруда, сонымен қатар тұрақты кантондық қоғамдық жекелігін сақтап, ондаған жылдар бойы қалыптасқан, Чайнатаунның батыс бөлігіндегі ортақ жиналатын орынды сақтайды – дүкендерге бару, жұмыс істеу және әлеуметтесу үшін. Бұл, Бруклиннің алғашқы Сансет Парк Чайнатаунынан Бруклиндегі жаңа Чайнатаундарға қарай көшіп бара жатқан кантондық тұрғындар мен қоғамдық жекеліктен өзгеше. «Кішкентай Гонконг» термині бұрын Манхэттеннің Чайнатаунын сипаттау үшін қолданылған, сол кезде Гонконгтан көптеген иммигранттар келіп жатқанда, және барлық кантондық иммигранттар Гонконгтан келмейді дегенімен, Чайнатаунның бұл бөлігінде кантондық мәдениет күшті, әсіресе Гонконг пен Гуанчжоудың (Қытай) стандартты кантон тілі кеңінен қолданылады, сондықтан ол көп жағынан «Кішкентай Гонконг» болып табылады. «Кішкентай Гуандун Гонконгы» немесе «Кантон Гонконг қаласы» деген термин орындырақ болар еді, себебі кантондық иммигранттар Гонконгты қоса, Қытайдың Гуандун провинциясының әртүрлі аймақтарынан келеді. Ұзақ жылдар бойы қалыптасқан кантондық қоғамдық орталық, оны «Кішкентай Гонконг/Гуандун» деп санауға болады немесе Манхэттеннің «Ескі Чайнатауны» деп атауға болады, ол Манхэттеннің Чайнатаунындағы Мотт, Пелл, Дойер, Байард, Элизабет, Мулбери, Канал және Бауэри көшелері бойында орналасқан.

Фучжунь-кантон қарым-қатынастары

Фучжоу иммиграциялық үлгісі 1970-ші жылдары басталды, бұл 1800-ші жылдардың соңы мен 1900-ші жылдардың басындағы кантондық иммиграцияға ұқсас еді, ол Манхэттеннің Чайнатаунын Мотт, Пелл және Дойерс көшелерінде құрған болатын. Иммигранттардың бастапқыда көп бөлігі ер адамдар болды, олар кейіннен отбасыларын әкелді. 1980-1990 жылдары Фучжоудан келген иммигранттардың алғашқы толқыны кантондықтар басымдығын көрсететін қытай қауымдастығына енді. Фучжоу иммигранттарының заңдық мәртебесі болмағандықтан және кантон тілінде сөйлей алмағандықтан, көптегендері Чайнатаунда жұмысқа орналаса алмады, соның салдарынан олардың көпшілігі қылмысқа белім бұрды. Кантондықтар Чайнатаунға келген Фучжоу иммигранттарына наразылық білдірді.

Демография және мәдениет

2000 жылы Чайнатаунның көптеген тұрғындары Азиядан келген. Сол жылы тұрғындардың саны 84 840 адамды құрады, олардың 66 пайызы азиялықтар болды.

Демография

Қытай ауданының халық санағы бойынша шекарасы солтүстік жағынан Хьюстон көшесімен, шығыс жағынан Авеню Б, Норфолк көшесі, Эссекс көшесі және Пайк көшесімен, оңтүстік жағынан Франкфорт көшесімен, батыс жағынан Орталық көшесі мен Боуэримен белгіленген. 2010 жылғы АҚШ халық санағының мәліметтері бойынша, Қытай ауданының халқы 47 844 адамды құрады, бұл 2000 жылы тіркелген 52 375 адамнан -4 531 адамға (-9.5%) төмендеуді білдіреді. Ауданның көлемі белгіленбеген, ал тұрғындардың тығыздығы көрсетілмеген. Ауданның нәсілдік құрамында 16.3% (7 817) ақ нәсілді, 4.8% (2 285) афроамерикалық, 0.1% (38) американдық индейлер, 63.9% (30 559) азиялықтар, 0% (11) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0.2% (75) басқа нәсілдер және 1.3% (639) екі немесе одан көп нәсілді адамдар бар. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 13.4% (6 420) құрады. 2000 жылдан 2010 жылға дейін Қытай ауданының нәсілдік құрамы айтарлықтай өзгерді, ең маңызды өзгерістер ақ нәсілділер санының 42% (2 321 адамға) артуы, азиялықтар санының 15% (5 461 адамға) азаюы және испандық/латиноамерикандықтар санының 15% (1 121 адамға) азаюы болды. Қара нәсілділер саны 3% (62 адамға) азайды және шағын азшылық болып қала берді, ал басқа нәсілдердің өте аз саны 21% (208 адамға) азайды. Қытай ауданы Манхэттеннің 3-ауданында орналасқан, ол Қытай ауданы, Ист-Виллидж және Лоуэр-Ист-Сайдты қамтиды. 2018 жылғы NYC Health қоғамдық денсаулық профилі бойынша 3-ауданда 171 103 тұрғын бар, орташа өмір сүру ұзақтығы 82.2 жылды құрайды. Бұл Нью-Йорк қаласының барлық аудандарының орташа өмір сүру ұзақтығынан (81.2 жыл) жоғары. Тұрғындардың көп бөлігі ересектер: 35% 25-44 жас аралығында, 25% 45-64 жас аралығында, ал 16% 65 жастан асқан. Жастар мен колледж жасындағы тұрғындардың үлесі сәйкесінше 13% және 11% құрады. 2018 жылы 3-аудандағы тұрғындардың 18% кедейлікте өмір сүрді, бұл Манхэттендегі 14% және Нью-Йорк қаласының жалпы көрсеткішінен (20%) төмен. Тұрғындардың сегіз пайызы (1/12) жұмыссыз болды, бұл Манхэттендегі 7% және Нью-Йорктегі 9% көрсеткіштерінен төмен. 3-аудандағы тұрғын үй жалдау төлемінің ауыртпалығы 48% құрайды, бұл аудандық және қалалық көрсеткіштерден (45% және 51%) жоғары. Осы есептеулерге сүйенсек, 2018 жылы 3-ауданның жаңару үрдісінде (gentrifying) екені анықталды: қоғамдық денсаулық профиліне сәйкес, аудан 1990 жылы төмен кіріс деңгейінде болған және 2010 жылға дейін орташадан жоғары жалдау ставкаларына ие болған.

Қытай мәдениет стандарттары

Фучжоу халқының көбеюіне қарамастан, Чайнатаундағы көптеген қытай бизнесінің иесі әлі де кантондықтар болып табылады. Чайнатаунның батыс бөлігі кантондықтардың үстемдігінде қалып, қытай бизнесінің негізгі орталығы болып табылады. Осының салдарынан көптеген фучжоулықтар бизнес үшін кантон тілін үйренуге бейімделді, әсіресе Шығыс Бродвейдегі «Кішкентай Фучжоу» деп аталатын Дим Сам ресторандары сияқты ірі бизнес. Кантон тілінде сөйлейтін қытайлармен ең көп байланысы бар фучжоулықтар кантон тілінде сөйлейтін, ана тілі кантон тілі емес қытайлардың көп бөлігін құрайды. 1980 және 1990 жылдардың басында Фучжоудан келген көптеген иммигранттар жұмыстарын сақтап қалу және кантон тілінде сөйлейтін халықпен қарым-қатынас жасау үшін кантон тілін үйренді. Сонымен қатар, бұрынғы фучжоулық иммигранттардың көпшілігі Гонконгта тұрып, Гонконг мәдениетіне сіңіп, кантон тілінде сөйлейтін болғандықтан, бұл оларға Чайнатаун қауымдастығына интеграциядануға қолайлы жағдай жасады, себебі ол әлі де кантон тілінде сөйлейтін адамдардың үстемдігінде болды. Дегенмен, 2000 жылдардан бастап, жаңа қытай иммигранттары көбінесе Қытайдың мемлекеттік тілі – мандарин тілінде сөйлейді. Боуэри, Крайсти Стрит, Кэтерин Стрит және Чатхэм Сквер Манхэттендегі Чайнатаундағы фучжоу және кантон қауымдастықтары арасындағы шамамен шекаралық аймақты қамтиды. 2011 жылғы санақ деректеріне сәйкес, 2010 жылғы санақта Чайнатаун мен Төменгі Ист-Сайдтағы қытайлар көп шоғырланған аудандарда 47 844 тұрғын болған, бұл 2000 жылдан бері шамамен 9%-ға төмендеген. 2021 жылғы Нью-Йорк университетінің Фурман сауалнамасы көрсеткендей, қауымдастықтағы азиялықтардың нәсілдік және этникалық құрамы 2000 жылғы 34,8%-дан 2021 жылғы 28,1%-ға дейін төмендеді, яғни 6,7%-ға азайды. 2009 жылға қарай көптеген жаңа қытай иммигранттары Боуэридің батысындағы тарихи орталықтың орнына Шығыс Бродвей бойына қоныстанды. Сонымен қатар, мандарин тілі сол кезеңде Нью-Йорктің Чайнатаунында кантон тілін басып озды. The New York Times газеті Флашинг Чайнатаунының қазір Манхэттен Чайнатаунымен шайқасып, қытай тілінде сөйлейтін Нью-Йорк тұрғындарының саясаты мен саудасының мәдени орталығына айналғанын хабарлайды. 2016 жылы Манхэттен Чайнатауындағы ең көне, үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан бизнес – 1890 жылы құрылған Wing On Wo and Co сатылымға қойылды. Ғимараттың құны шамамен 10 миллион долларға бағаланды, оның ішінде алты қабат және дүкен витринасы бар, бұл аймақтағы соңғы қалған сияқты ғимараттардың бірі. Алғашқы иесінің немересі Мей Лум сатуға араласып, бизнесті тарихын сақтау және аудан ішіндегі орнын нығайту үшін, Чайнатаун мәдениетін «қайта жаңарту, ынталандыру және қорғау» үшін өз қолына алды. Лум «W.O.W. Project» жобасын бастады, ол «көркем өнер және белсенділік арқылы Чайнатаунның шығармашылық ортасын сақтауға» бағытталған. Ашық микрофон кештері және көрмелер сияқты іс-шаралар осы ауданның өткені және онда тұрған адамдар туралы әңгімелерді қозғады. Мысалы, 2020 жылдың ақпан айында W.O.W. Project бүкіл әлемдегі Чайнатаундардағы көші-қон, жер аудару және күнделікті төзімділік туралы әңгімелерді көрсететін этнографиялық зерттеулер мен ауызша тарих сұхбаттарын ұсынды. Нью-Йорктегі COVID-19 пандемиясына жауап ретінде W.O.W. Project «Чайнатаунға сүйіспеншілік хаттары» жобасын бастады.

Көше көрінісі

Манхэттеннің қытай ауданындағы Мотт көшесінің кең бұрыштағы суреті. 2015 жылы түнде Мотт көшесінен солтүстікке қарай түсірілген. Манхэттендегі қытайлар ауданы Батыс жарты шардағы қытай халқының ең көп шоғырланған жері болып табылады. Экскурсиялық аялдамаларға көбінесе Трансфигурация шіркеуі, Лин Цзэсю және Конфуций ескерткіштері сияқты маңызды орындар кіреді. Бұл ауданның көптеген мейрамханалары туризм индустриясын қолдайды. Қытай ауданында 300-ден астам қытай мейрамханасы жұмыспен қамтамасыз етеді. Атақты және жақсы бағаланған мейрамханаларға Джоның Шанхай, Цзинь Фонг, Жаңа Жасыл Бо және Amazing 66 кіреді. Экономикаға зауыттар да үлес қосады. Киім өнеркәсібінің жақын орналасуы кейбір киім тігушілерді жергілікті жерде сақтап тұрды, бірақ киім өнеркәсібінің көп бөлігі Қытайға көшті. Жергілікті киім өнеркәсібі қазір шағын көлемде және жеке тапсырыс бойынша жылдам өндіріске баса назар аударады, бұл көбінесе жұмысшының үйінде жасалады. Халық санының өсуі көбінесе көші-қонға байланысты. 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі теракт Қытай ауданындағы дүкендер мен мейрамханалардың бизнесіне нұқсан келтірді. Қытай ауданы теракттан қиын жағдайға түсті; Жер сілкінісіне тым жақын болғандықтан, туризм мен бизнес өте баяу қалпына келді. Бұған себеп – Нью-Йорк полициясының Парк-Роуды жабуы, бұл қаржы ауданын Қытай ауданымен байланыстыратын екі маңызды жолдың бірі (екіншісі – Орталық көшесі) болды. Алайда, сол кезде аймақтың экономикасы мен туризм жанданды. 2011 жылы Қытай ауданында бизнес аймағы құрылды, бірақ жергілікті бизнес иелері қарсылық көрсетті. Бұл ауданда бірнеше ірі қытай супермаркеттері бар. 2011 жылдың тамызында Мотт көшесінде, Манхэттеннің қытай ауданындағы азық-түлік дүкендері мен азық-түлік саудасының орталық ауданында New York Supermarket жаңа филиалын ашты. New York Supermarket-тен бір блок қашықтықта, Элизабет және Хестер көшелерінің бұрышында Гонконг супермаркеті орналасқан. Бұл екі супермаркет Манхэттеннің қытай ауданының батыс бөлігіндегі ұзақ жылдар бойы қалыптасқан кантондық қауымдастықтағы әртүрлі тағам түрлерін ұсынатын ең ірі қытай супермаркеттерінің бірі болып табылады. 2009 жылы Шығыс Бродвей және Пайк көшелеріндегі Гонконг супермаркеті өртенді, ал оның орнына 91 бөлмелі Marriott қонақ үйін салу жоспары қоғамдық наразылыққа әкелді. Elmhurst және Flushing қалаларында да дүкендері бар New York Supermarkets желісі 2008 жылы Нью-Йорк штатының бас прокурорымен келісімге келді, нәтижесінде жұмысшыларға төленбеген жалақы мен үстеме ақы қайтарылды. АҚШ-тағы көптеген қытай мейрамханаларының мәзірлері Манхэттеннің қытай ауданында басылады. Манхэттеннің қытай ауданында әртүрлі шағын дүкендері бар шағын сауда орталықтарының тарихы бар, бірақ жаңару салдарынан бұл тенденция төмендеп барады. Дегенмен, Манхэттеннің қытай ауданындағы екі маңызды танымал шағын сауда орталығы әлі де бар және ең көп көрінеді: Нью-Йорк полициясының 5-ші бөлімінің жанында орналасқан 13 Элизабет көшесіндегі Элизабет орталығы және Манхэттен көпірінің астындағы 88 Шығыс Бродвейдегі Шығыс Бродвей сауда орталығы. Элизабет орталығы – Гонконг стиліндегі сауда орталығы, оның көптеген дүкендері кантон тілінде сөйлейтін адамдарға тиесілі, ал кейбіреулері басқа қытай тілінде сөйлейтін адамдарға тиесілі. Ол батыс кантон тілінде сөйлейтін қытайлар ауданында орналасқан, сондықтан оның тұтынушылары көбінесе жергілікті аудандардан және басқа жерлерден келген кантон тілінде сөйлейтін адамдар. Дегенмен, жергілікті және басқа жерлерден келген басқа қытай тілінде сөйлейтін адамдар, соның ішінде қытай туристері де бұл шағын сауда орталығында сауда жасауға келеді. Элизабет орталығы көптеген азиялық емес туристер мен келушілерді де тартады және қолжетімді аксессуарлардың, сондай-ақ мультфильмдер мен әрекеттік фигуралардың көптеген түрлерін сататын дүкендердің көп болуына байланысты қытай және қытай емес ұрпақтың жас клиенттері арасында өте танымал. 88 East Broadway Mall 1980 жылдардың соңында Манхэттен көпірінің астындағы қалаға тиесілі жер учаскесінде салынды. Элизабет орталығы аздаған жақсартулар жасады және COVID-19 пандемиясы кезінде көптеген арендаторлар қалды. Ал, East Broadway Mall пандемия кезінде 80 дүкеннен шамамен 17 дүкенге дейін азайды. 2021 жылдың қараша айында БАҚ аймақтағы бірнеше қалалық меншіктерді жаңғырту үшін Нью-Йорк штатының үкіметі 20 миллион доллар бөлгенін хабарлады. Кейбір ұсыныстар Шығыс Бродвей сауда орталығының ішкі кеңістіктерін ашық ауада коммерциялық дүкендері бар қоғамдық театрға айналдыру туралы болды. Алайда, Curbed 2022 жылдың қазан айында мемлекеттік грант Шығыс Бродвей сауда орталығынан алынып тасталғанын хабарлады.

Қытайдың спутниктік аудандары

Көптен бері Манхэттеннің Чайнатауны Нью-Йорк қаласындағы ең көп шоғырланған қытай халқы болып келді, мұндағы жалпы халықтың 6 пайызы – қытай-американдықтар. Дегенмен, соңғы жылдары қаланың шеткі аудандарындағы қытай халқының саны Манхэттендегіден едәуір артты. Нью-Йорк қаласында жылдар бойы басқа да қытай қауымдастықтары құрылды, оның ішінде Куинс штатындағы Флашинг, әсіресе Рузвельт даңғылынан Киссена бульвары арқылы Мейн-стритке дейін, Бруклиндегі Сансет Парк, негізінен 40-шы және 65-ші көшелер арасындағы 8-ші даңғыл бойында орналасқан. Соңғы кезде Нью-Йорк қаласында Елмхерст пен Корона (Куинс, бір-бірімен шектесіп, бір Чайнатаунның бөлігі), Бруклиндегі Хоумкрест ауданындағы Авеню U және Бенсонхерстте де жаңа Чайнатаундар пайда болды. Нью-Йорк қаласынан тыс, Нью-Йорк агломерациясының аймағында, жақын орналасқан Нью-Джерси штатының Эдисон қаласы мен Лонг-Айлендтегі Нассау округінде жылдам дамитын қала маңындағы Чайнатаундар қалыптасуда. Бұл серіктелген Чайнатаундардың құрамы түпнұсқасымен салыстырғанда әртүрлі болғанымен, Манхэттендегі түпкі Чайнатаунның саяси топтары (Тонгтар, Қытай Республикасының жақтастары, Қытай Халық Республикасының жақтастары және бейтараптар) серіктелген Чайнатаундарда да белгілі бір жікке бөлінуге алып келді.

Сателлит қытай аудандарының демографиялық ерекшеліктері

1997 жылы Гонконгтың тапсырылуынан кейін көптеген қытайлықтар, сондай-ақ тайвандықтар өздерінің мол капиталын бұрынғы тұрғындардан жерді сатып алуға жұмсады. Флашинг пен Элмхерст қалаларының қытай аудандары көбінесе орта тапқа жатады және бастапқыда негізінен тайвандықтардың мандарин тілінде сөйлейтін шағын анклавтары болған, бірақ содан бері Қытайдың түрлі аймақтарынан келген қытай көшіп келушілердің арқасында өте үлкен әрі әртүрлі болып дамыды. Олар көбінесе мандарин тілімен қатар өңірлік диалектілерін де қолданады. Флашинг қазір Нью-Йорк қаласының ең ірі қытай ауданы болып табылады және Қытай мен Тайваньның көптеген аймақтарынан келген қытай иммигранттарының әртүрлілігінің арқасында негізгі қытай мәдени орталығына айналды. Бруклинде үш ірі қытай ауданы бар. Куинстің қытай анклавтарынан айырмашылығы, онда Қытай мен Тайваньның әртүрлі аймақтарынан келген қытай иммигранттары көптеп кездеседі, Бруклиндегі қытай аудандары Бенсонхерст пен Шипсхед-Бейдегі кантондық анклавтарға және Сансет-Парктегі Фучжоудан келгендердің шоғырланған жеріне бөлінген, бірақ кантондық тұрғындардың саны салыстырмалы түрде аз. Сансет-Парктегі қытай ауданы бастапқыда шағын кантондық анклав ретінде пайда болды, бірақ 2000 жылдардан бері Сансет-Паркке Фучжоудан келген иммигранттардың көптеп келуімен Нью-Йорк қаласының ең ірі Фучжоу қытай ауданына айналды, дегенмен аталған ауданда кантондықтар да әлі де кездеседі. Нью-Йорк қалалық жоспарлау департаменті Нью-Йорк қаласының азиялық халқы туралы 2020 жылғы санақ деректерін жаңартты. Бенсонхерстте қазір 46 000 азиялық тұрғын бар, ал Сансет-Паркте 31 400 азиялық тұрғын бар, яғни Бенсонхерст қазір Бруклиндегі ең көп азиялық тұрғындары бар ауданға айналды, бұрынғы Сансет-Парк азиялық халқының орталығынан басып өтті. Бенсонхерст пен Сансет-Парктегі азиялық тұрғындардың басым көпшілігі әлі де қытайлықтар. Флашинг (54 200 азиялық тұрғын) және Элмхерст (55 800 азиялық тұрғын) Куинс аудандары әлі де Нью-Йорк қаласындағы ең көп азиялық халқына ие. Манхэттеннің қытай ауданындағы азиялық тұрғындардың саны 27 200 адамды құрайды. Бұл ескерткіште Ұлы Ю Юреннің (1879–1964 жж.) қаламжазы бейнеленген. Опиум саудасына қарсы шыққан Фучжоулық қытайлық шенеунік Лин Цзексудың (Комиссар Лин) мүсіні де алаңда орналасқан; ол Шығыс Бродвей бойымен қалаға қарайды, қазір оның маңындағы Фучжоу ауданы дамып, жергілікті жерде Фучжоу көшесі деп аталады. Кейіннен тағы көптеген әшекейлер мен мәдени мекемелер ашылды. 1970 жылдары Нью-Йорк телефон компаниясы (сол кездегі жергілікті телефон операторы) көшедегі телефон будкаларын пагода сияқты әшекейлермен жабдықтауды бастады. 1976 жылы Конфуций алаңының алдындағы Конфуций мүсіні жиналу орынына айналды. 1980 жылдары жаңа филиалдар ашқан банктер мен жаңарту жұмыстарын жүргізіп жатқандар ғимараттарының қасбеттерінде қытайлық дәстүрлі стильдерді қолдана бастады. 1815 жылы салынған ұлттық тарихи ескерткіш – Мәсіхтің трансфигурация шіркеуі Мотт көшесінде орналасқан. Қытайлық-американдықтардың өмірі мен тәжірибесі 1980 жылдан бері Манхэттеннің қытай ауданындағы Америкадағы қытайлар мұражайында жазылған. Сонымен қатар, 1971 жылы ашылған Перл Ривер Март қытай ауданындағы танымал отбасылық дүкендердің біріне айналды. 2010 жылы Чайнатаун мен Кішкентай Италия тарихи орындардың ұлттық тізіліміндегі бір тарихи аудан ретінде тізімге енгізілді.

Тұрғын үй

Қытай қаласының тұрғын үй қорының көп бөлігі әлі де тығыз пәтерлерден тұрады, олардың кейбіреулері 100 жылдан астам. Мұндай ғимараттарда дәліздерде орналасқан, бірнеше пәтердің арасында пайдаланылатын жуынатын бөлмелердің болуы әлі де кең таралған. 1976 жылы Боуэри және Дивизион көшелерінің қиылысында "Конфуций алаңы" деп аталатын федералды қаржыландырылатын тұрғын үй жобасы аяқталды. Бұл 44 қабатты тұрғын үй кешені мыңдаған тұрғындарға қажетті жаңа тұрғын үйлерді ұсынды. Ғимаратта сондай-ақ жаңа мемлекеттік бастауыш мектеп, PS 124 (немесе Юнг Винг бастауыш мектебі) ашылды. Қытай қаласының халқы үшін ең алғашқы және ең ірі қолжетімді тұрғын үй кешені болумен қатар, Конфуций алаңы мәдени және институционалдық маңызы бар орын, ол 1974 жылы құрылған Қытай қаласының ең көне саяси/қоғамдық ұйымдарының бірі – "Азиялық американдықтар теңдігі үшін" (AAFE) қоғамдық ұйымын құруға көмектесті.

Қытай театрлары

Бұрын Қытай қаласында қытай кинотеатрлары болған, олар қытай халқына ойын-сауық ұсынып келген. Қаладағы алғашқы қытай тіліндегі театр 1893 жылдан 1911 жылға дейін Дойерс көшесі, 5-7 нөмірде орналасқан. Кейіннен театр Боуэриден келген баспанасыз адамдарға көмек көрсету орталығына айналдырылды. 1903 жылы театрда қытай қауымы Кишиневтегі қырғыннан зардап шеккен еврейлерге көмек жинау акциясын өткізді. Кейінгі жылдары Қытай қаласындағы театрлардың арасында Манхэттен көпірінің астындағы Sun Sing театры және Шығыс Бродвей көшесіндегі Пагода театры, Чатем скверіндегі Губернатор театры, Манхэттен көпірінің ар жағындағы Канал көшесіндегі Розмари театры, сондай-ақ Боуэридегі Музыка сарайы болды. Олардың басқалары да Қытай қаласының әртүрлі аудандарында болды. Бұл кинотеатрлардың бәрі қазір жабылды, себебі видеокассеталар қолжетімдірек және арзан болды, сонымен қатар фильмдердің алуан түрлі жанрларын ұсынды, ал кейін DVD және VCD форматтары да пайда болды. Қытай тіліндегі кабельдік арналардың, караоке барларының және казинолардағы құмар ойындардың пайда болуы да қытай халқына ойын-сауыққа басқа мүмкіндіктер ұсынып, қытай кинотеатрларының жұмылын тоқтатуға ықпал етті.

Полиция және қылмыс

Қытай қалашығын Нью-Йорк полициясының 5-ші бөлімі қадағалайды, ол Элизабет көшесі, 19-үй орналасқан. 2010 жылы 5-ші бөлім мен оған іргелес 7-ші бөлім 69 патрульдік аймақтың ішінде жан басына шаққандағы қылмыс көрсеткіші бойынша 58-ші орында болды. 2018 жылғы мәліметтерге сәйкес, 100 000 адамға шаққанда 42 жарақатсыз шабуыл көрсеткішімен Қытай қалашығы мен Төменгі Шығыс жағының жан басына шаққандағы зорлық қылмыстарының көрсеткіші, қаланың жалпы көрсеткішінде кем. 100 000 адамға шаққандағы 449 адамды құрайтын түрмеге қамау көрсеткіші, қаланың жалпы көрсеткішіндегіден жоғары.

Денсаулық

2018 жылы Қытай қаласы мен Төменгі Шығыс жағында мерзімінен бұрын туған балалар мен жасөспірім аналардың тууы қаланың басқа аудандарына қарағанда сирек кездеседі. Қытай қаласы мен Төменгі Шығыс жағында 1000 тірі туған балада 82 ерте туылған бала (қала бойынша 1000 туған балада 87), ал 1000 тірі туған балада 10,1 жасөспірім ана тудырған (қала бойынша 1000 туған балада 19,3).

Білім

2018 жылы Чайнатаун мен Төменгі Шығыс жағында қаланың қалған бөлігіне қарағанда жоғары білімі бар тұрғындардың үлесі жоғары болды. 25 және одан үлкен жастағы тұрғындардың көп бөлігі (48%) жоғары білім алған, ал 24%-ы орта мектепті бітірмеген, 28%-ы орта мектепті бітірген немесе жоғары білімнің бір бөлігін алған. Қарама-қарсылығы, Манхэттен тұрғындарының 64%-ы және қала тұрғындарының 43%-ы жоғары білім алған. Чайнатаун мен Төменгі Шығыс жағындағы бастауыш сынып оқушыларының сабақтан қалу көрсеткіші Нью-Йорк қаласының қалған бөлігіне қарағанда төмен. Чайнатаун мен Төменгі Шығыс жағында бастауыш сынып оқушыларының 16%-ы оқу жылында жиырма немесе одан көп күн сабақтан қалып қойды, бұл қала бойыншағы орташа көрсеткіштен (20%) төмен. Ол Йель университетінде оқыған алғашқы қытай азаматы Юнг Вингтің құрметіне аталған. PS 130 Hernando De Soto Чайнатаунда орналасқан. 1998 жылы ашылған екі тілді (қытай-ағылшын) PS 184 Shuang Wen мектебі Чайнатаунға жақын орналасқан, аймақтық бөлінісі жоқ мектеп.

Кітапхана

Нью-Йорк қоғамдық кітапханасы (NYPL) 33 Шығыс Бродвейдегі Чатем-сквер бөлімшесін басқарады. Бұл бөлімше 1899 жылы негісталған; қазіргі Карнеги кітапханасы ғимараты 1903 жылы ашылып, 2001 жылы қайта жаңартылды. Төрт қабатты кітапханада 1911 жылдан бері сақталып келе жатқан үлкен қытай коллекциясы бар.

Көлік

Нью-Йорк метросының екі станциясы – Гранд-стрит және Канал-стрит – тікелей осы ауданда орналасқан, бірақ басқа станциялар да жақын маңда бар. Нью-Йорк қалалық автобус бағыттарына қатысты ақпараттар да бар. Манхэттен көпірі Чайнатаунды Манхэттеннің оңтүстік бөлігімен байланыстырады. FDR Drive Ист-Ривер бойымен өтеді, сол жерде жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге арналған Ист-Ривер Гринвей саябағы да орналасқан. Мотт көшесі мен Шығыс Бродвей – маңызды мәдени орталықтар, ал Канал көшесі, Аллен көшесі, Деланси көшесі, Гранд көшесі, Шығыс Бродвей және Боуэрь – негізгі көлік артериялары болып табылады. Ауданда көптеген велосипед жолдары да бар.