Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс қалаларындағы қытай иммигранттарының ұйымдары немесе құпия қоғамдары.
Organizations or secret societies of Chinese immigrants in Western cities
Тонг – көбінесе АҚШ-та, аз саны Канада, Австралия және Ұлыбританияда тұратын қытай иммигранттары арасында кездесетін ұйым түрі. Қытай тілінде "тонг" сөзі "зал" немесе "жиналыс орыны" деген мағынаны білдіреді. Бұл ұйымдар құпия қоғамдар немесе ант берген бауырластар ретінде сипатталады және көбінесе қылмыстық қызметпен байланысты болады. 1990 жылдары көптеген американдық Чайнатаундарында анық белгіленген тонг залдарына оңай тапсыруға болар еді, олардың көпшілігі қытай ұйымдасқан қылмысымен байланысты болған. Бұл бірлестіктер көбінесе Чайнатаун қауымдастықтарына иммигранттарға кеңес беру, қытай мектептерін ашу және ересектерге арналған ағылшын тілі курстарын ұйымдастыру сияқты қызметтер көрсетеді. Тонгтар Қытайдың оңтүстігіндегі құпия қоғамдардың дәстүрлі үлгісін ұстанады және олардың көпшілігі осы үлгіні ұстанатын Тиандихуй атты құпия қоғаммен байланысты. Әлемде осы үлгіні ұстанатын және Тиандихуймен байланысты басқа топтар хуй, Хонгмен және триада деп аталады.
A tong is a type of organization found among Chinese immigrants predominantly living in the United States, with smaller numbers in Canada, Australia, and the United Kingdom. In Chinese, the word tong means "hall" or "gathering place". These organizations are described as secret societies or sworn brotherhoods and are often tied to criminal activity. In the 1990s, in most American Chinatowns, clearly marked tong halls could easily be found, many of which have had affiliations with Chinese organized crime. These associations often provide services for Chinatown communities such as immigrant counseling, Chinese schools, and English classes for adults. Tongs follow the pattern of secret societies common to southern China and many are connected to a secret society called the Tiandihui, which follows this pattern. Other groups worldwide that follow this pattern and are connected with the Tiandihui are known as hui, Hongmen, and triads.
Азияның әртүрлі елдерінде тонгтардың құрылуы
XVII ғасырдан кейін, көптеген қытайлар, әсіресе Фуцзянь және Кантон аймақтарынан, Оңтүстік-Шығыс Азия мен Тайваньға бақыт іздеу үшін көшіп келді. Бұл қытай иммигранттары көп ұзамай Филиппин, Индонезия және Малайзия сияқты Азия елдеріндегі түрлі қоғамдарда саудагерлер мен кәсіпкерлер тобын құрды.
After the 17th century, large numbers of Chinese, particularly from the Fujian and Canton areas, migrated to seek their fortunes in Southeast Asia and Taiwan. These Chinese immigrants quickly formed a trader and merchant class in many societies in various Asian countries such as the Philippines, Indonesia, and Malaysia.
Ағылшын тілді елдердегі тістер
1840 жылдарға дейін қытайлықтардың өте азы ғана АҚШ, Канада немесе Австралияға көшіп кеткен. Дегенмен, 19 ғасырдың ортасына қарай қытай иммигранттарының саны күрт артты. Бірнеше жүз адамнан бастап, олардың саны жүздеген мыңға жететін болды. Тайпин салтанатты патшалығының бұрынғы әскери қолбасшысы Ян Фуцин көтерілісшілердің жеңіліске ұшырағаннан кейін АҚШ-қа қашып, Лос-Анджелесте құпия қоғам құрған деген қаңтар бар.
Before the 1840s, very few Chinese had emigrated to the United States, Canada, or Australia. However, by the mid 19th century Chinese immigrant numbers dramatically increased. Beginning with a few hundred immigrants, their numbers increased to an estimated hundreds of thousands of Chinese immigrants. Former Taiping Heavenly Kingdom military commander Yang Fuqing is alleged to have fled to the United States following the rebel state's defeat and started a secret society in Los Angeles.
Америкадағы шыналар
Сан-Францискоға және Калифорнияның басқа қалаларына қоныстанғаннан кейін, қытай жұмысшылары төмен жалақыға жұмыс істеуге дайындығынан туындаған америкалық әріптестерінің наразылығына тап болды. Еңбек одақтары мен ашуланған жұмысшылардың белсенділігі күшейген сайын, көптеген қытайлар шығысқа қарай, онда өмірдің қауіпсіздігі жоғары деп естіген жерге көшуге мәжбүр болды. Осының салдарынан көптеген қытай иммигранттары Нью-Йорк, Филадельфия және Бостон сияқты қалаларға қоныс аударды. Бүгінде осы қалаларда этникалық қытай қауымдастықтары сақталған, олар өздерінің қалалық аудандарын (Chinatowns) қалыптастырды. Сонымен қатар, оларға 20-шы ғасырдың соңы мен 21-ші ғасырдың басында келген жаңа иммигранттар да қосылды. Көптеген қытайлар қолдау мен қорғау үшін ерікті қайырымдылық қоғамдарын құрды. Мұндай қоғамдар әдетте Қытайдағы туған жерлері, тегі немесе диалектісі бойынша біріктірілген адамдардан құралды, мысалы, хакка тілінде сөйлейтіндер немесе серттес бауырластар. Тонгтар иммигранттарға жұмыс іздеу және тұрғын үй табу сияқты қызметтер көрсетті. Олар сондай-ақ қауымдастықта туындаған жеке және топтық дауларды шешуге көмектесті. Көптеген ерікті қоғамдардың қауымдық шараларды ұйымдастыруға немесе мүшелеріне көмек көрсетуге қаржылық мүмкіндігі болмады, ал мұндай мүмкіндігі барлар көбінесе өз мүшелеріне ғана көмек көрсетуге бейім болды. Нәтижесінде, тұқымдық қаржылық базасы жоқ немесе нашар дамыған көптеген тонгтар тарап кетті немесе қылмыстық әрекеттерге, мысалы, құмар ойындар үйлерін ашуға және жезөкшелікпен айналысуға мәжбүр болды. Бұл оларды қайырымдылық ұйымдарынан заңсыз қызметтер ұсынатын ұйымдарға айналдырды. «Тонг» термині қытай қалаларындағы құпия бауырластықтармен байланыстырып айтылатын болды және олар көбінесе сол аймақтағы басқа ұйымдармен қақтығыстарға түсті. Тонгтар көбінесе жас жігіттерден, қылмыстық өтімділіктері бар немесе өз қауымдастықтарынан қуылған адамдардан құралды. Айта кетейік, құмар ойындар сияқты дәстүрлі тонгтардың көптеген қызметтері Қытайда заңды болса, Солтүстік Америкада заңсыз еді. АҚШ және Канададағы алғашқы қытай халқының көп бөлігі ер адамдардан тұрды, әсіресе 1882 жылы АҚШ-та және 1923 жылы Канадада қабылданған жыныстық шектеулерді енгізген иммиграциялық заңдардан кейін (Қытайларды шеттету туралы заң мен 1923 жылғы Қытай иммиграциялық заңына қараңыз). Осы себепті тонгтар Қытайдан әйелдерді әкелуге белсенді қатысты, олар некеге де, жезөкшелікке де тартылды. Көптеген әйелдер өз еркімен келген жоқ, ал кейбіреулері алданып, оларды жезөкшелікке мәжбүрледі. Америкаға әйелдерді әкелумен айналысқан тонгтар аумақтар мен пайда үшін күресті. Бұл «Тонг соғыстары» деп аталды, ол Хип Синг Тонг және Он Леонг Тонг тондарының екі тармағы арасындағы қақтығыстардың тізбегі болды. Бұл қақтығыстың себептері аумақ үшін күрес пен мүшелерді өлтіруге дейін жетеді. 19-шы және 20-шы ғасырлардың басындағы «Тонг соғыстары» көбінесе осы әйелдерді бақылауға негізделген.
After settling in San Francisco and other California cities, Chinese workers faced hostility from their American peers who felt threatened by their willingness to work for lower wages. As labor unions and angered workers became more aggressive, many Chinese felt pressure to leave and go east, where they heard life would be less dangerous. As a result, many Chinese immigrants moved to cities such as New York, Philadelphia, and Boston. Today these cities still have ethnic Chinese communities large enough to have developed Chinatowns. They have also been joined by new immigrants of the late 20th and early 21st centuries. Many Chinese soon organized voluntary benevolent associations for support and protection. These are usually formed by people originating in their district in China, family name, or depending on what native dialect, for example in the case of Hakka speakers, or sworn brotherhoods. The tongs provided services for immigrants such as employment and housing opportunities. They also helped resolve individual and group disputes within the community. Many of these volunteer societies did not have the financial ability to fund community events or look after their members, and those that did tended to focus inward and provide help only to their own members. As a result, many tongs with little or no hereditary financial value had to either disband or operate criminal activities such as gambling houses and prostitution. This transformed them from benevolent associations to providers of illegal services. The term tong became unfavorably associated with the secret brotherhoods in Chinatowns, and they often battled with other associations in that area. Tongs were usually composed of young men, some with criminal backgrounds, or outcasts who had been expelled from their associations. Notably, many of the traditional tong activities, such as gambling, were legal in China, but not in North America. Early Chinese populations in the United States and Canada were overwhelmingly male, especially after sex restrictive immigration laws were passed in 1882 in the U. S. and 1923 in Canada, respectively (see Chinese Exclusion Act and Chinese Immigration Act, 1923). For this reason tongs participated heavily in importing women from China for both marriage and prostitution. Many of these women did not come to America by choice, and some were deceived and forced into prostitution by procurers. Tongs associated with importing women to America fought over territories and profits. This became known as the "Tong Wars", which were a series of violent attacks between two branches of the Tong Gang, the Hip Sing Tong and On Leong Tong. The reasons for this conflict vary, from struggles over territory to assassinations of members. The "Tong Wars" of the 19th and early 20th centuries were often based on control of these women.
Сан-Франциско, Калифорния
Сан-Франциско АҚШ-тағы алғашқы Тонгтың отаны болды; ол Америкаға келген кезде американдық жұмысшылардан қытай иммигранттарына көрсетілген жаугершілікке жауап ретінде құрылды. Билл Лидің "Қытай ойын алаңы" атты естеліктерінде Сан-Францискодағы Тонг тобының қызметі еске түсіріледі. Ол қытай иммигранттарының бастан өткерген қысымы оларды қорғану үшін Тонгқа жүгінуге итермелегенін айтады. Тонг қорғаныс ұсынғанымен, бұл қорғаныс топтың заңсыз әрекеттерін тарату үшін аумақты бақылауға алу мақсатымен күштеп жүзеге асырылған-асырылмағаны белгісіз. 1900 жылдары Сан-Францисконың қытай кварталындағы оба індеті кезінде Қытайдың алты компаниясы өз мүшелері мен Тонгтарға вакцинация жоспарын ұсынды. Вакциналардың тиімділігіне күмәнданып, қытай кварталының көптеген тұрғындары вакцина салдырудан бас тартты. Кейбір Тонгтар вакцина салдырғандарға зиян келтірумен қатар, оны қолдаған қытай басшылығына да қауіп төндірді.
San Francisco was the home of the first Tong in the United States; it formed in reaction to the hostility that Chinese immigrants faced from American workers upon their arrival to America. In Bill Lee's memoirs in "The Chinese Playground", which recalls the activities of the Tong Gang in San Francisco, he states that the oppression Chinese immigrants faced led them to turn to the Tong for protection. While it is true that the Tong offered protection, it is unclear if this protection was forced as a means to gain control of territory for the distribution of the group's illicit activities. During the plague outbreak in Chinatown of San Francisco in the 1900s, the Chinese Six Companies recommended the vaccination plan to their members and the tongs. Doubting the effectiveness of vaccinations, many Chinese residents of Chinatown refused inoculations. Several tongs went so far as to threaten harm to those who did get vaccinated, as well as the Chinese leadership that endorsed doing so.
Құрылымы мен мақсаттары
Солтүстік Америкадағы тоңдар Гонконг пен Оңтүстік-Шығыс Азиядағы британдық колониялардағы үштіктермен көптеген ұқсастықтарды көрсетті. Оларға ұқсас бастамалау рәсімдері және бірдей құдайларға құрмет көрсету кірді. Бұл екеуінің де оңтүстік қытай құпия қоғамдары мен анттасқан бауырластықтардың үлгісін ұстанған ұқсас ұйымдар болғандықтарына байланысты. Үштік қоғамдары британдық колониялардағы құпия ұйымдар болып табылды, олар мүшелеріне көмек көрсету үшін де жұмыс істеді, бірақ сонымен қатар Цинь әулетін құлату туралы да айтты. Ко Лин Чиннің мәлімдемесінше, көптеген тоңдар ұқсас құрылымға ие және президент, вице-президент, хатшы, қазынашы, аудитор, сондай-ақ бірнеше ақсақал және қоғамдық байланыстар жөніндегі әкімшілерден тұратын бас кеңсесі бар. Бүгінде олардың басты мақсаты – өз мүшелері мен тиісті қауымдастықтарына қамқорлық ету.
Tongs in North America showed many similarities to the triads of Hong Kong and British colonies in Southeast Asia. These included similar initiation ceremonies and paying respect to the same deities. This is because both are similar organizations that follow the patterns of southern Chinese secret societies and sworn brotherhoods. The triad societies were underground organizations in British colonies that also existed for self help of members, but spoke of the overthrow of the Qing dynasty. Ko lin Chin outlined that most tongs have similar organization and have a headquarters where one can find a president, a vice president, a secretary, a treasurer, an auditor, and several elders and public relations administrators. Today their main aims are to care for their members and their respective communities.