Кіріспе

1714 жылы Франция мен Австрия арасындағы келісім

Раштат келісімі – Франция мен Австрия арасындағы бейбіт келісім. Ол екі ел арасындағы Испания мұрагерлік соғысын аяқтау мақсатымен 1714 жылдың 7 наурызында Баден қаласындағы Раштатта жасалды. Бұл келісім 1713 жылдың 11 сәуірінде Франция мен Испания бір жағынан, Ұлыбритания мен Нидерланд Республикасы екінші жағынан арасындағы жауынгерлік әрекеттерді тоқтатқан Утрехт келісімінен кейін жасалды. Франция мен Киелі Рим империясы арасындағы жауынгерлік әрекеттерді тоқтату үшін Баденде (Швейцария) үшінші келісім қажет болды. 1713 жылға қарай соғысқа қатысқан барлық тараптар әскерлік тұрғыдан әлсіреп, қақтығысты жалғастырудың жақын болашақта қандай да бір нәтижеге жеткізбеуі анық болды. Франция мен Австрия арасында Раштаттың бірінші конгресі 1713 жылдың қараша айында басталды. Келіссөздер 1714 жылдың 7 наурызында Раштат келісіміне қол қоюмен аяқталды, ол жауынгерлік әрекеттерді тоқтатты және өткен жылы қол қойылған Утрехт келісімін толықтырды. Раштат келісімін Франция маршалы Клод Луи Гектор де Вилларс және Австрияның принці Евгений Савойский жүргізді. Бұл келісім Еуропа саясатындағы өзгерістермен байланысты, оның мақсаты – күш тепе-теңдігін сақтау.

Өмірбаян

Австрия Ұлыбритания мен басқа одақтастары Утрехт келісімі бойынша келіссөздер жүргізіліп жатқанда оны қолдаудан бас тартқаннан кейін Франциямен шарт жасау жөнінде келіссөздер бастады. Ұлыбритания 1711 жылы императорлық таққа отырған және Испания тағына талап еткен император Карл VI басшылығымен Австрия мен Испанияның жеке одақ құруы мүмкін деген қауіптен қорқып, себебі бұл Еуропаның күш тепе-теңдігін Габсбургтер үйіне қарай жылжытатын еді. 1713 жылдың маусым айында Франция Рейн жорығын бастап, Киерслаутерн, Ландау және Брейсгау қалаларын басып алды. Осы жеңілістерден кейін император Карл VI Франция королі Людовик XIV-нің келіссөздерді қайта ашу туралы ұсынысын қабылдады.

Аумақтық өзгерістер

Келісімге сәйкес Австрия Италиядағы Испанияның Неаполь, Милан, Сардиния және Оңтүстік Нидерланды аумақтарын алды. Австрия сонымен қатар Фрайбургті және Франциядан шығыс шекарасындағы бірнеше шағын аймақтарды алды, бірақ Ландау Францияда қалды. Осы келісімнің нәтижесінде Габсбургтер империясы 1556 жылы Карл V мүліктері бөлінгеннен бергі ең үлкен аумағына ие болды. Сонымен қатар, Раштаттағы келіссөздер Австрияға Утрехтте бастапқыда ұсынылғаннан гөрі әлдеқайда көп пайда әкелді. Дегенмен, император Карл VI Испанияны жоғалтқанына ашуланып, соғыстың нәтижесін қабылдауға болмайтын сәтсіздік деп санады. Франция үшін Утрехт және Раштат келісімдері Бурбон үйі үшін Испания тағын бекітті, бірақ Францияның күткен қосымша аумақтық пайданы қамтамасыз етпеді. Келісімдер Франция мен Испания тақтарының біріктірілмейтінін де растады.