Кіріспе
Түс арқылы телепатиялық байланыс
Dream telepathy is the purported ability to communicate telepathically with another person while one is dreaming. Mainstream scientific consensus rejects dream telepathy as a real phenomenon. Parapsychological experiments into dream telepathy have not produced replicable results. The first person in modern times to claim to document telepathic dreaming was Sigmund Freud. In the 1940s, it was the subject of the Eisenbud Pederson Krag Fodor Ellis controversy, named after the preeminent psychoanalysts of the time who were involved: Jule Eisenbud, Geraldine Pederson Krag, Nandor Fodor, and Albert Ellis.
Түс телепатиясы – біреуі арман көріп жатқанда, екінші адаммен телепатиялық түрде байланысу қабілеті деп есептеледі. Басым ғылыми пікір түс телепатиясын нақты құбылыс ретінде мойындамайды. Түс телепатиясын зерттеген парапсихологиялық тәжірибелер қайталанатын нәтижелер көрсетпеді. Қазіргі заманда телепатиялық түс көруді алғаш рет жазған адам Зигмунд Фрейд болды. 1940 жылдары бұл Айзенбуд, Педерсон, Краг, Фодор және Эллис арасындағы дау-жанжалдың тақырыбы болды, ол сол кездегі көрнекті психоаналитиктердің есімдерімен аталады: Джуль Айзенбуд, Джеральдин Педерсон Краг, Нандор Фодор және Альберт Эллис.
Dream telepathy is the purported ability to communicate telepathically with another person while one is dreaming. Mainstream scientific consensus rejects dream telepathy as a real phenomenon. Parapsychological experiments into dream telepathy have not produced replicable results. The first person in modern times to claim to document telepathic dreaming was Sigmund Freud. In the 1940s, it was the subject of the Eisenbud Pederson Krag Fodor Ellis controversy, named after the preeminent psychoanalysts of the time who were involved: Jule Eisenbud, Geraldine Pederson Krag, Nandor Fodor, and Albert Ellis.
Тарих
Түс арқылы қарым-қатынас туралы ұғым мен болжамдарды психоанализде алғаш рет 1921 жылы Зигмунд Фрейд көтерді. Ол телепатиялық түс туралы өз ойларын түсіндіру үшін модель құрды. Фрейд құбылыстың өзіне қатысты бейтараптылық танытады, егер ол болса, ұйқы күйінің оған қолайлы ерекше қасиеттері бар екенін айтады және оған ұсынылған барлық жағдайларды стандартты психоаналитикалық тұрғыдан (мысалы, невроз, трансферт сияқты) жоққа шығарады. 1940 жылдары Жюль Эйзенбуд, Джеральдин Педерсон Краг және Нандор Фодор түс телепатиясының болжамдалатын жағдайларын сипаттады. Альберт Эллис олардың қорытындыларын нашар дәлелдерге негізделген деп есептеді және оларды түс телепатиясынан гөрі, пікірқаналық, кездейсоқтық және естен тыс белгілермен жақсы түсіндіруге болатынын айтты. Сондай-ақ, ол оларды осы ұғымға эмоционалдық байланысы бар деп айыптады, нәтижесінде олардың бақылаулары мен бағалары бұрмаланған. Психолог Л. Бьерье Лёфгрен де Эйзенбудтың түс телепатиясы тәжірибелерін сынады. Ол кездейсоқтықты ықтимал түсіндірме деп мәлімдеді және "оларды түсіндіру үшін паранормальді күштерді қабылдаудың қажеті жоқ" деді.
Тәжірибелер
Түс телепатиясының дұрыстығын және тиімділігін тексеру үшін көптеген тәжірибелер жасалды, бірақ маңызды соқырлау мәселелері болды. Көптеген тәжірибеге қатысушылар телепатиялық байланыс сияқты көрінуі үшін басқалармен байланысудың жолдарын тапты. Агент, жіберуші және ақпаратты қабылдаушы арасындағы байланысты үзуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды, себебі қатысушылар көздерін жабудың қаншалықты күрделі және жабық болғанына қарамастан, одан қашудың жолдарын тапты. Бруклиндегі Маймонид медициналық орталығында Стэнли Криппнер және Монтег Уллман басшылығымен жүргізілген зерттеулерде пациенттер бақыланды және РЕМ (REM) кезеңінен кейін оятылып, телепатиялық байланысқа қабілеттілікті зерттеу үшін бөлінді. Олар кейбір тәжірибелерінің нәтижелері түс телепатиясын қолдайды деген қорытындыға келді. Эдвард Белведер және Дэвид Фолкс суреттерді нысана ретінде пайдаланған тәжірибелерді қайталауға тырысты. Нәтижесінде, ниеттескен адамдар да, сарапшылар да армандары мен нысаналарды кездейсоқ деңгейден жоғары сәйкестікпен таба алмады. Белведер мен Фолкс жүргізген басқа тәжірибелердің нәтижелері де теріс болды. Алайда, Джеймс Алкок олардың шолуы деректердің "нашарлығына" негізделгенін атап өтті. Алкок Маймонидтегі түс телепатиясы тәжірибелері телепатияға дәлел келтіре алмады және "қайталаудың жетіспеушілігі кең таралған" деген қорытындыға келді. Психолог және танымал скептик Ричард Уайзман түс телепатиясы тәжірибесіне қатысты. Оны Кэролайн Уатт Криппнер мен Уллманның нәтижелерін қайталау мақсатымен ұйықтау зертханасында жүргізді. Тәжірибе толық сәтсіздікке ұшырады. Уайзманның сөзіне сәйкес, "бірнеше түн бойы жиырмаға жуық еріктілерді бақылағаннан кейін, зерттеуде табиғаттан тыс құбылыстарды қолдайтын ешқандай дәлел табылмады".