Ajuga reptans (қызылгүл) – Еуропаға тән, жусан тұқымдас гүлді өсімдік. Төмен өсетін, жасыл жапырақты, көкшіл түсті гүлге ие. Солтүстік Америкада бұршақтанған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі
Species of flowering plant
Ajuga reptans көбінесе бұршақ, көк бұршақ, бұршақ шөбі, бұршақ, кілемше бұршақ, кілемше бұршақ және жалпы бұршақ деп аталады, сондай-ақ дәстүрлі түрде, бірақ сирек Сент-Лоуренс өсімдігі деп те аталады. Бұл ламия тұқымдасына жататын, жапырақты гүлді өсімдік, Еуропаға тән. Солтүстік Американың кейбір аймақтарында бұл өсімдік жаулап алушы түр ретінде таралған. Бұдан өзге, ол Ұлыбританиядағы Биологиялық әртүрлілікті сақтау жоспарының тіршілік ортасы – қызғылт түсті шөптесін және құрақ жайылымдарының құрамына кіреді. Ajuga reptans – тығыз, жайыла өсетін жер жамылғысы, күңгірт жасыл жапырақтары қызғылт реңге боялған. Жапырақтары биікке дейін өседі. Көктемде өсімдік көптеген қызғылт гүлдері бар биік гүл сабақтарын шығарады. Гүлдерге көбінесе Rhingia campestris сияқты шыбықтар ұшып келеді.
Ajuga reptans is commonly known as bugle, blue bugle, bugleherb, bugleweed, carpetweed, carpet bugleweed, and common bugle, and traditionally however less commonly as St. Lawrence plant. It is an herbaceous flowering plant in the mint family Lamiaceae, native to Europe. It is invasive in parts of North America. It is also a component of purple moor grass and rush pastures, a Biodiversity Action Plan habitat in the United Kingdom. Ajuga reptans is a dense spreading groundcover with dark green leaves with purple highlights. The leaves grow tall. In spring the plant sends up tall flower stalks bearing many purple flowers. The flowers are frequently visited by flies, such as Rhingia campestris.
Сипаттама
Ажуга рептаны – тік гүл шоғырлы сабақтары бар, көп жылдық, жайыла өсетін шөп. Өсімдіктің жер бетімен таралған жүгіршілері болады. Сабақты, күлгін жасыл жапырақтары қарама-қарсы жұптарда орналасқан. Жапырақ тілімдері қауырсынсыз, эллипстік немесе жұмыртқа тәрізді, ұшы дөңгелек, жиегінде шағын тістіктер болады. Гүл шоғыры көк гүлдерден тұратын тығыз рацеманы құрайды, әр гүлдің төменгі жапырағында қара тамырлар көзге түседі. Қауырсыншаның бес тісті бөліктері бар, ал гүлдің түйіншесі қысқа түтікшесі бар екі ерін гүлді құрайды. Әр гүлдің жоғарғы жапырағы қысқа және тегіс, жиегі гладкий, ал төменгі жапырағы үш бөлікті, орталық бөлігі ең ірісі, жазық және тілімделген ұшы бар. Төрт аталық бар, екеуі ұзын, екеуі қысқа, олар гүлдің түйіншесінен ұзын және түтікшеге бекітілген. Жұмыртқалық жоғары орналасқан және жемісі төрт камералы шизокарп болып табылады.
Ajuga reptans is a sprawling perennial herb with erect flowering stems and grows to a height of about The stems are square in cross section with hairs on two sides. The plant has runners that spread across the surface of the ground. The purplish green, stalked leaves are in opposite pairs. The leaf blades are hairless and are elliptical or ovate with a rounded tip and shallowly rounded teeth on the margin. The inflorescence forms a dense raceme composed of whorls of blue flowers, each with dark veins on the lower lip. The calyx has five toothed lobes and the corolla forms a two lipped flower about long with a short tube. The upper lip of each flower is short and flat with a smooth edge, and the lower lip is three lobed, the central lobe being the largest, flat with a notched tip. There are four stamens, two long and two short, which are longer than the corolla and are attached to the tube. The ovary is superior and the fruit is a schizocarp with four chambers.
Тіршілік ету ортасы
Ормандар мен қалың жайылымдар, сондай-ақ Ұлыбританияның барлық аймақтарында.
Woods and rough pastures. and throughout Great Britain.
Аңтану
Бұл түр бір өсімдікте еркек және әйел гүлдері болатын моноэцисті түр. Тозаңдануды аралар немесе Lepidoptera (көбелектер мен молықтар) жасайды.
The species is monoecious, with male and female flowers on the same plant. Pollination is by bees or Lepidoptera (moths and butterflies).
Қолданылуы
Бау-бақшада өсірілгенде пайдалы төсеніштік өсімдік қызметін атқарады. Көптеген сорттары іріктелген, олардың ішінде «Catlin’s Giant» сорты Корольдік бау-бақша қоғамының «Бау-бақшалық еңбек сіңіргені» сыйлығына ие болған. Бұл өсімдік «сағатшы шөбі» деп те аталады, себебі ол қан кетуді тоқтату қабілетіне ие деп есептеледі. Бюгль – перлді жиекті көбелек пен кішкентай перлді жиекті көбелектердің негізгі нектар көзі. Ол күкіртті көбелек, шақырлы шкипер, қарапайым көк, жасырын ағаш ақ, шатырлы шкипер, Бургундия герцогы, жасыл тамырлы ақ, сұр шкипер, шыршалы фритилляр, көкшіл көк, үлкен көк, үлкен шкипер, үлкен ақ, батпақты фритилляр, апельсин ұшы, боялған ханым, кішкентай ақ және ағаш ақ көбелектері үшін қосымша нектар көзі болып табылады. Ajuga reptans шөбі дәстүрлі австрия медицинасында тыныс алу жолдарымен байланысты ауруларды емдеу үшін ішке қабылданатын шай ретінде қолданылған.
Grown as a garden plant it provides useful groundcover. Numerous cultivars have been selected, of which 'Catlin's Giant' has gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit. Bugle is also known as "carpenter's herb" for its supposed ability to stem bleeding. Bugle is a primary nectar source of the pearl bordered fritillary and the small pearl bordered fritillary. It is a secondary nectar source of the brimstone, chequered skipper, common blue, cryptic wood white, dingy skipper, Duke of Burgundy, green veined white, grizzled skipper, heath fritillary, holly blue, large blue, large skipper, large white, marsh fritillary, orange tip, painted lady, small white, and wood white butterflies. Ajuga reptans herb has been used in traditional Austrian medicine internally as a tea for the treatment of disorders related to the respiratory tract.