Кіріспе

Теңіз инспекторы (сонымен қатар "яхталар мен шағын кемелер инспекторы", "бензиндік қозғалтқыш инспекторы", "дизельдік қозғалтқыш инспекторы", "корпус және жабдық инспекторы" және/немесе "жүк инспекторы") – теңіз кемелерін зақымдануды бағалау, ақауларды тексеру немесе олардың және борттағы жүктің жағдайын бақылау мақсатымен тексеру, саралау немесе зерттеумен айналысатын адам. Теңіз инспекторлары жаңа немесе қолданыстағы кемелерге арналған жабдықтардың әртүрлі стандарттар мен талаптарға сәйкестігін де тексереді. Теңіз сараптамасы әдетте кеменің конструкциясын, механизмдерін, жабдықтарын (навигациялық, қауіпсіздік, радио және т.б.) және кеме мен/немесе жүктің жалпы жағдайын қамтиды. Сондай-ақ, борттағы материалдар мен олардың жағдайын бағалау да осы сараптамаға кіреді. Теңіз инспекторының мамандығы көбінесе реттелмегенімен, олар әдетте осы лауазымға арнайы оқытылады және мұқият іріктеу процедураларынан өткеннен кейін тағайындалады. Олардың міндеттері теңіз кемелерінің кең спектріне қатысты. Теңіз сараптамасы теңіз сақтандыруымен, зиянды залалмен және құтқару операцияларымен, сондай-ақ апаттар мен алаяқтыққа қатысты тергеп-тексерулермен тығыз байланысты, өйткені сақтандыру компаниялары кеменің жағдайын егжей-тегжейлі бағалау үшін теңіз инспекторының арнайы білімі мен тәжірибесіне сенеді. Теңіз инспекторын сақтандыруға тікелей мүдделі клиенттер ақы төлеп шақыруы мүмкін және бейтараптығын сақтау үшін кәсіби дербестігін сақтайды. Тәуелсіз теңіз инспекторын теңіз сақтандыру компанияларының клиенттері сақтандырушыға қарсы талаптарды растау үшін дәлелдер ұсыну үшін жиі жалдайды. Сақтандыру компаниялары клиенттерден белгілі бір теңіз инспекторларын пайдалануды талап ете алмайды және егер олар инспекторларға талаптар қойса, заңдық тексеруге және әлеуетті шағымдануға ұшырауы мүмкін. Теңіз инспекторлары "аккредиттелген", "сертификатталған", "білікті", "USSA", "ACMS", "AMS", "CMS" сияқты көптеген атауларды, хаттарды және терминдерді пайдаланады. Теңіз инспекторы болу үшін корреспонденциялық курстарға қатысу, тәлімгерлікке алу және/немесе бұрынғы теңіз тәжірибесін пайдалану сияқты әртүрлі оқу жолдары бар. Теңіз инспекторлары өздерінің кәсіби қызметін қажетті ұйымдардан тәуелсіз жүзеге асырады және қазіргі уақытта теңіз инспекторларына ұлттық немесе халықаралық лицензиялау талаптары жоқ. АҚШ Жағалау күзеті теңіз инспекторларын бекітпейді немесе сертификаттамайды; алайда, ол өзінің инспекциялық стандарттары үшін сексенінші жылдары Navtech USSA Marine Surveyor тәжірибесін қабылдады. Барлық қауымдастықтар мен аббревиатуралар жеке ұйымдармен оқыту мен сертификаттауды білдіреді, ал қайық иелерінің сақтандыру компаниясының андеррайтинг процесіне сәйкестігіне байланысты инспекторларға деген сұраныс қалыптасады.

Мемлекеттік геодезиялық инспектор

Мемлекеттік тексеруші кемелерді тіркеуді тексеру, шетелге шығатын кемелерді және жергілікті су айдынын тексеру жүргізеді, сондай-ақ теңіз өнеркәсібінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін кеме қауіпсіздігі стандарттарын сақтауды қамтамасыз етеді. Үкімет тағайындаған теңіз тексерушілері, кейбір елдерде теңіз инспекторлары деп те аталады, екі топқа жатады, бұл топтар бір-бірінен ажыратылмайды: Ту мемлекетінің тексерушілері кеме тіркелген үкіметке есеп береді, ал порт мемлекетінің тексерушілері кеме кірген аумақтың үкіметіне есеп береді. Порт мемлекетінің тексерушілері әдетте, адам өміріне немесе қоршаған ортаға зиян келтіруі мүмкін кемшіліктері бар кемелерді ұстауға құқылы. Өз үкіметтерінің заңнамалық базасына сәйкес, Ту мемлекетінің тексерушілері кемеге талаптар қоя алады, егер бұл талаптар орындалмаса, кеменің тіркеуі тоқтатылуы немесе жойылуы мүмкін. Мұндай жағдайда, кеме сауда жасауға дерлік мүмкіндік алмайды.

Жүкті өлшегіш

Жүк саршысы әдетте Жүк иесі тағайындайды, көбінесе ірі көлемді/астық жүктер үшін. Олардың міндеті – кемеге тиелген жүктің нақты мөлшерін анықтау үшін дұрыс өлшеу жүргізу. Сондай-ақ, жүк тиеудің заңнамаға сәйкес және рұқсат етілген лимиттер шегінде жүзеге асырылғанын растайды. Саршы кеме қауіпсіздігін де бағалайды, оның ішінде жүк ығысуынан туындаған инерцияны азайтуды қамтамасыз етеді, себебі мұндай жағдай кемені сапар барысында қауіпті етеді.

Классификациялық геодезияшы

Кеме сарапшысы кемелердің, олардың құрамдас бөліктерінің және жабдықтарының өз класына сәйкес талаптарға сай салынғанын және күтіліп келгенін тексеріп отырады. Классификациялық сарапшының екі қызметі бар: бірі – классификациялық қоғамның өкілі, екіншісі – кеме тіркелген елдің (ту мемлекетінің) атынан сарапшы. Классификациялық рөлдің мақсаты – кеме құрылысы кезінде бастапқыда классификациялық қоғамның құрылыс және жабдықталу ережелеріне сәйкес келетінін, содан кейін сауда жүргізуге жарамды күйде сақталуын қамтамасыз ету. Ту мемлекетінің рөлі тіркеуші ел берген нақты нұсқауларға негізделеді. Кез келген сараптаманы қанағаттанарлық деңгейде аяқтағаннан кейін, классификациялық сарапшы классификациялық қоғамға және/немесе ту мемлекетіне ұсынымдар береді. Бұл кеме толық жарамды екенін немесе белгілі бір мерзім ішінде түрлі ақауларды жою қажеттігін білдіруі мүмкін. Көбінесе үкіметтік және классификациялық сарапшылар ластану, халықаралық қауіпсіздік және қауіпсіздік басқару жүйелері сияқты мәселелерге қатысты халықаралық келісімдердің орындалуын растауға қатысады. Олар сондай-ақ жүк тиейтін құралдардың түрлі талаптар мен ережелерге сәйкес келетінін тексеруі мүмкін. Үкіметтік және классификациялық сарапшылар әдетте кеме капитаны, инженер, кеме құрылысшысы немесе радио операторы сияқты білікті теңіз мамандығынан шыққан адамдар болады.

Тәуелсіз геодезиялық зерттеуші

Тәуелсіз теңіз саршысынан кеме жүгін немесе кемедегі жағдайларды тексеру сияқты, мысалы отын сапасын бағалау; теңіздегі апаттарды (мысалы, мұнай төгілуі немесе маңызды емес деп саналатын машиналар мен құрылымдардың бұзылуы) тергеу; сақтандыру мақсатында апат туралы есептерді дайындау және қанша жүк жоғалғанын немесе алынғанын анықтау үшін кептіру зерттеулерін жүргізу сұралуы мүмкін. Тәуелсіз саршылар сондай-ақ кеме жағдайына қатысты зерттеулерді немесе сатып алу алдындағы зерттеулерді (сонымен қатар "Жағдайды және бағалауды" зерттеулері (C&V) деп аталады) жүргізеді, олар кеменің жағдайын жалдау немесе сатып алу алдында анықтауға мүмкіндік береді. Көптеген компаниялар, кеме иелері, брокерлер және т.б. кеменің жағдайын анықтау үшін жеке теңіз саршысының қызметтерін пайдаланады немесе олармен келісімшарт жасайды.

Жайық және шағын су кемелерінің геодезисі

Яхталар мен шағын су кемелерін (Y&SC) зерттеушілер әдетте 24 метрден кем ұзындықтағы, көбінесе демалыс үшін пайдаланылатын (қозғалтқышты және желкенді) кіші кемелерді тексеруге маманданған. Y&SC зерттеушілері ірі теңіз сақтандыру компанияларында тікелей жұмыс істей алады, бірақ көбінесе олар қайықпен жүрушілермен тікелей жұмыс істейтін тәуелсіз маман. Қайықтарды демалыс үшін пайдалану (немесе "яхтинг") салыстырмалы түрде жаңа құбылыс, ол соңғы бір ғасырдың ішінде ғана кеңінен таралған. Сондықтан Y&SC зерттеуі жоғарыда сипатталған теңіз зерттеуінің дәстүрлі түрлерінен ерекшеленетін көптеген ерекшеліктерге ие. Ұлыбританияда Яхта дизайнерлері мен зерттеушілер қауымдастығы 24 метрден төмен және жоғары су кемелерінің (кемелер мен жүк/контейнерлік кемелерді қоспағанда) кең ауқымын қамтитын кәсіби мүшелікке ие. Халықаралық теңіз зерттеу институты 100-ден астам елде 1000-нан астам мүшесі бар және Ұлыбритания мен шетелдегі мүшелері мен мүше еместері үшін жүзбе-жүз және онлайн оқу семинарларын тұрақты түрде өткізеді.

MCA кодтау геодезиялық инспекторы

Ұлыбританияның 24 метрге дейінгі жүк сызығы ұзындығына дейін коммерциялық мақсатта пайдаланылатын, теңізге шығатын барлық кемелері заң бойынша Теңіз және жағалау күзет агенттігінің (MCA) Шағын кемелер кодексінің бірін сақтауға міндетті. MGN 280 кодының, немесе басқа да мамандандырылған шағын кемелер кодтарының, немесе Work boat 2 кодының қатаң талаптарына сай келетін кемелерге MCA келісімшарты бойынша бекіткен Ұлыбританияның бірнеше сертификаттау органы лицензиялық куәліктер береді. Кодты тексерушілер сертификаттау органдарымен сұхбаттасып, бағаланып, құзыретті деп танылған, олардың қатарында Халықаралық теңіз сарапшылар институты сияқты ұйымдар бар.

Теңіз геодезиялық инспекторының оқытуы

Бұл салада білім беру және оқытуды жүзеге асыратын мекемелер өте аз. Мұндай ұйымдардың бірі – Халықаралық теңіз зерттеу институты (IIMS), ол шамамен 20 жылдан бері теңіз сарапшыларына білім беру курстарын ұйымдастырып келеді. IIMS яхталар мен шағын кемелерді, сондай-ақ коммерциялық кемелерді сараптау бойынша кәсіби біліктілік курстарын ұсынады. IIMS мүшелеріне теңіз сарапшылары, жүк сарапшылары, яхта және шағын кеме сарапшылары және осы саланың басқа да мамандары кіреді. IIMS сонымен қатар теңіздік коррозия саласында жеке кәсіби біліктілікті де ұсынады. Suny Maritime College жүк, корпус, яхта және шағын кемелерді сараптау бойынша онлайн-сабақтарды ұсынады. Австралияда Австралазиялық теңіз сарапшылары институты Mar 13 оқу бағдарламасы бойынша AMSA аккредиттеуінің талаптарына сай келетін алғашқы аккредиттелген курсқа ие. Олар 4-ші деңгейдегі сертификаттан бастап диплом деңгейіне дейін біліктіліктерді ұсынады. Lloyd's Maritime Academy 1998 жылдан бері Ұлыбританияның Ұлттық теңіз оқу орталығында, Гревсендтегі Солтүстік Кент колледжі мен Миддлсекс университетінде қашықтықтан оқыту арқылы Диплом және теңіз сараптамасы бойынша магистр дәрежесін ұсынады. Maritime Training Academy теңіз саласындағы студенттерге, оның ішінде теңіз сарапшыларына, көптеген танылған кәсіби қашықтықтан оқыту дипломдарын ұсынады.