Кіріспе

Американдық саясаткер (1894-1992)

Эдвин Фредерик Джекл (27 қазан 1894 – 14 мамыр 1992) – 1930 жылдары Нью-Йорк штатындағы республикалық саясаткер және партия төрағасы. Төрағалық қызметі кезінде Джекл партиялық тәртіпті қатаң сақтауды қамтамасыз етті, бұл партияның штаттағы беделін едәуір арттырды. Төраға ретінде Джекл штаттың саяси жағдайына зор ықпал етті. 1944 жылы Чарльз Ван Девандердің "Үлкен басшылар" кітабында Джекл штаттық заң шығарушы жиналысты жеке өзі бақылап, партияның бағдарламасын жасауға және іске асыруға көмектескен деп суреттелген. Кітапта айтылғандай, Олбани заң шығарушы тілшілер қауымдастығы жыл сайынғы сатирикалық қойылымына "Jaeckle-дің келісімін алу керек" деген ұранмен ән қосты.

Джекл кейде "патша тағайындаушы" рөлін де атқарды; мысалы, ол Нью-Йорк қаласының прокуроры Томас Э. Дьюиді Нью-Йорк штатының губернаторына республикалық кандидат етіп таңдады. Дьюи сайыста жеңіске жетіп, үш мерзім губернатор болып қызмет етті; Джекл оны ұлттық аренаға шығаруға көмектескені үшін мақталады. Кейін Дьюи 1940 жылдары Ақ үйге өткізуге екі рет тырысып, сәтсіз аяқтады. Джекл Дьюидің алғашқы президенттік науқанында оның науқанының төрағасы болды. "Мен Дьюидің адамы емес едім", - деді Джекл мырза сұхбатында. "Ол да менікі емес. Оқиғалар бізді жақын қылды. Біз күшті үйлесімділікке ие болдық. Өзара құрмет болды. Мен жақсы жылқыны баптағандай болдым". Джекл Нью-Йорктегі Республикалық партияның жетекшісі ретіндегі табысын адалдыққа, қатаң қаржылық бақылауға және лауазым иелеріне қатаң бақылауға байланысты деп есептейді. Ол сонымен қатар жеке практикада табысты адвокат болды. Оның заң фирмасы, Jaeckle, Fleischmann & Mugel, ондаған жылдар бойы Батыс Нью-Йорк заңгерлік ортасындағы ең танымал аталымдардың бірі болды, 2015 жылдың 30 қыркүйегінде 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап қызметін тоқтататынын хабарлады. Серіктестіктің қалдықтары Сиракузадағы фирмаға біріктірілді және заңгерлік мамандықтарды бақылайтын сарапшыларды таң қалдырған шешіммен Jaeckle Fleischmann аталымы сақталмады.

Ерте өмір

Джекл 1850 жылдары Буффалода туған Якоб Джекл мен Мэри Маркс Джеклдің ұрпағы ретінде Буффалода дүниеге келді. Оның ата-анасы 1840 жылдардағы үлкен көші-қон кезеңінде Буффалоға келген немістер еді. Әкесі бастапқыда ағаш шебер болған, кейіннен құрылыс мердігеріне айналды. Басқа да көптеген жобалардың ішінде, Джеклдің әкесі 1877 жылы аяқталған отбасылық шіркеуін, Санкт-Петерс Біріккен Евангелистік шіркеуін өзі салған. Джеклдер көп жыл бойы Буффалоның неміс жақын шығыс бөлігіндегі цитрус атымен аталатын көшелердегі "Жеміс белдеуінде" орналасқан, Якоб салған 26 Лимон көшесіндегі үйінде тұрды. Мэри Маркс сол ауданда өскен, ал оның әкесі Мортимер көшесінде азық-түлік дүкеніне ие болған. "Олар жақсы, еңбекқор неміс-американдықтар еді, тынымсыз жұмыс істеді", - деп 1980 жылы Buffalo News газетіндегі мақаласында еске алды Джекл.

Алғашқы саяси мансап

Джекл алғаш рет саясатқа Буффало университетінің құқық мектебінде оқып жүргенде қатысты. Көршілес ресторан иесі Лео Шмидт – отбасылық дос – штаттық комитет мүшелігіне кандидат болды және оған көмек қажет болды. Сол кезде 20 жастағы Джекл Шмидтты жүргізуді ұсынды. Джекл 1915 жылы бітіріп, 1916 жылы Нью-Йорк адвокатурасына қабылданды. Біраз уақыттан кейін Шмидт оған 13-ші округтегі Эри округінің қадағалау кеңесіне кандидат болуды ұсынды. 1917 жылы, 22 жасында, ол республикалық партияның үміткеріне қарсы сайлауға түсті. Ол қатыгез даулы алғашқы сайлаудан кейін жалпы сайлауда жеңіске жетті. Бірінші дүниежүзілік соғыста АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызметтен кейін Джекл жеке құқық практикасын құру үшін Нью-Йоркке оралды. 1920 жылы ол округтік қадағалау кеңесінің хатшысы болды. 1927 жылы округ қазынашысының қарыз салық жинаушысы болып тағайындалды. Осы кезеңде ол саяси жағдайды жақсы білуге мүмкіндік алды. Джекл 1935 жылы Эри округінің (Буффало) республикалық партия төрағасы болып сайланды және 1948 жылы отставкаға шыққанға дейін темірдей билікпен басқарды, ресми түрде барлық күшін Дьюидің 1948 жылғы президенттік науқанына жұмсады. Өкілеттігінің кезеңінде ол округтің саяси ұйымын елдегі ең күштілердің біріне айналдырып, жергілікті сайлауларда үстемдік құрды.

Мемлекеттік төраға және одан да жоғары

1938 жылы Джекл Дьюиді, қылмыстық істерді жойған Нью-Йорк округінің прокурорын, қолдап, оны Нью-Йорк штатының келесі губернаторы етіп ұсынды. Джекл штаттың ішінде Дьюидің кандидатурасын итермелеген жалғыз төраға болды; ол сонымен қатар штаттық конвенцияда Дьюидің басқарушысы қызметін атқарды. Дьюи жалпы сайлауда демократ Герберт Леманға жеңіліп қалды; бірақ Джекл мен Дьюидің серіктестігі қалыптасып, екі адам кем дегенде келесі он жыл бойы бір-бірінің мүдделерін ілгерілетуге тырысты. 1938 жылғы сайлаудан кейін Джекл Республикалық партия штатының атқару комитетінің төрағасы болды, сонымен қатар штаттық партия ұйымының де-факто басшысы атанды. Ол 1940 жылы республикалық штатының төрағалығына сайланды. 1942 жылы ол Дьюиді тағы да губернаторлыққа ұсынды, бұл жолы сәтті болды. Дьюи кеңседе он екі жыл бойы билікке ие болды. Дьюидің сәтті губернаторлық мансабынан кейін Джекл 1944 жылы президенттік науқанға көмектесу үшін жұмысты бастады, Франклин Д. Рузвельтке қарсы науқан жүргізді. Сол жылы республикалық номинацияны алудағы Дьюидің жетістіктерін талдаған Time журналы, бұл «Дьюиді қоршап тұрған саясаткерлердің күші мен дәлдігіне» байланысты екенін, «бәлкім, алғашқы Рузвельттің кеңесшілер тобынан бері теңдессіз саяси кеңесшілер тобының» арқасында болғанын мәлімдеді. Олардың арасында ең бастысы Джекл болды, оны «Бюффалодағы демократиялық көпшілікті республикалықтардың үлкен жеңісіне айналдырған, байырғы, жақсы жағдайдағы Бюффало заңгері» деп сипаттады. Алайда, Рузвельтке қарсы науқан кезінде Дьюи стратегия мәселесінде Джеклмен келіспеді. 1971 жылы The Buffalo Evening News газетіне берген сұхбатында Джекл: «Мен сайлаудан кейін ойын ойнадым, содан кейін штаттық төрағалықтан кеттім» деп еске алды. Кейін екеуі татуласып, Дьюи Джеклді 1948 жылы президенттік науқанға қатысып, демократ Гарри С. Трумэнға қарсы шығуын сұрады. Джекл келісіп, 1948 жылғы Республикалық ұлттық конвенцияда Дьюидің басқарушысы болып қызмет етті. Жалпы сайлау науқаны кезінде Джекл Дьюимен бірге науқандық поезде жүріп, саяси жұмысының көп бөлігін атқарды. Сауалнамалар Дьюидің көш бастап тұрғанын көрсеткендіктен, губернатор салмақты науқан стратегиясын қабылдады. Бірақ 1944 жылғы жағдай сияқты, екеуі стратегияны әртүрлі көріп, Джекл Дьюиді осы жайлы тәсілге қарсы ескертті. Дьюи сайлауда жеңіліп, президенттік сайлау тарихындағы ең күтпеген оқиғалардың біріне айналды.

Өлім және ретроспективті

Джекл либералды республикашыл болды, ол қатал саяси машинаны құрды, оны темір қолмен басқарды, партия және үкімет істерінде адалдыққа талап етті және прогрессивті бағдарламаны дамытты. Партия басшысы ретінде ол өзінің қол астындағыларына мұқият және әділ, бірақ талапкер болды. Ван Девандер былай деп атап өтті: "Джекл аптаның жартысын үйде өткізеді, ал қалған уақытында Нью-Йоркке [оның штаб-пәтері 45-ші көшедегі Мэдисон даңғылындағы Рузвельт қонақ үйінде] және штаттың басқа да аймақтарына, ал заң шығарушы орган отырыста болған кезде Олбаниге [оның штаб-пәтері Тен Эйк қонақ үйінде] қатынайды. Ол барлық округтік төрағаларымен үнемі байланыста болады және оларға екі түрлі әсер береді: ол олардың жеке мүдделеріне берілгендігін және олардың біреуін саяси тұрғыдан бұзуға қабілетті екенін. "Life" журналының 1944 жылғы 12 маусымдағы санында Джекл туралы жариялаған мақаласында Артур Деннис Джеклдің саяси философиясын қорытындылап, оның Нью-Йорк Республикалық партиясын жақсы қаржыланған, жақсы жұмыс істейтін машинаға айналдыруға мүмкіндік берген қаражат жинау қабілетін сипаттады: "Нью-Йоркте Джекл банкир Уинтроп Олдрич және басқалармен партия қаржысы мәселелері бойынша үнемі кездеседі, бірақ олардың үлестері партия басқаруына ешқандай операциялық бақылау бермейтінін анық түсіндіреді. Бұл Джеклдің теориясымен және тәжірибесімен үйлеседі: саяси машинаның нағыз күші партия мүшелерінің деңгейінде болады және осыны ұмытып, саяси элиталар мен ірі капитал иелерінің арасында демалуды бастаған көшбасшы жолынан қалады". Ол партиялық бақылаудың әлсіреуін және жеке тұлғаға табынудың өркендеуін көруге жетті және бұл құбылыстың үкіметте есеп берудің жоқтығына алып келетініне қынжылды. Өмірінің соңына қарай "The Buffalo News" газетіне берген сұхбатында ол былай деді: "Саясат енді дұрыс жұмыс істемейді. Партиялық жауапкершілік жоқ, көптеген жеке адамдар шешім қабылдайды. Барлығы осы жүйенің құрбаны. Ескі күндерде партия үкіметтің іс-қимылына жауапты болды. Егер сіз жұмысты дұрыс орындап, халыққа қызмет етсеңіз, сізді қызметте ұстайтын. Әйтпесе, сіз кетіп қалатын. Қазір бұлай емес". Саяси зейнетке шыққаннан кейін Джекл табысты заңгерлік практика құрды және айтарлықтай жеке байлық жинады. 93 жасқа келгенде заңгерлік практикасынан зейнетке шыққаннан кейін ол уақытын Миннесота штатының Рочестер қаласы мен Флорида штатының Санкт-Петербург қаласы арасында бөліп өткізді. 1992 жылғы 14 мамырда Санкт-Петербургте 97 жасында асқазан безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Джекл Буффало қаласындағы Forest Lawn зиратына жерленген. Джеклдің 1911 жылдан 1992 жылға дейінгі жергілікті, штаттық және ұлттық деңгейдегі қызметін қамтитын құжаттары, сондай-ақ 1981 жылы Рочестер университетінің (Нью-Йорк) профессоры-эмеритусы Уильям Э. Диз жүргізген сұхбаттардың жазбалары мен нотаттары Рочестер университетінің сирек кітаптар, арнайы жинақтар және сақтау бөлімінде сақталады. Джекл Нью-Йорк штатының Буффалодағы мемлекеттік университетін құруда маңызды рөл атқарды. 1979 жылы Буффалодағы заң кеңсесінде өткен сұхбатта Джекл университет құруға әкелген бірігулердегі рөлін, сондай-ақ Буффалодағы балалық шағын, саясаттағы алғашқы жылдарын және үкімет туралы философиясын талқылады. Джеклдің қолдауымен құрылған және оның құрметіне аталған Нью-Йорк штатының заң факультетіндегі Нью-Йорк штатының заң, демократия және басқару орталығы "заң, саясат және демократиялық басқару қағидаларының өзара байланысын" зерттейді және оның жобаларына мыналар кіреді: Нью-Йорк штатының демократиялық ақпараттық орталығы және Нью-Йорк сайлау жаңалықтары блогы.

Джекльдің саяси мансабының басты тұстары

1916: Эри округінің 11-ші округінен Бақылаушылар кеңесіне сайланады. 1918: Қайта сайлануда жеңіске жетеді, бірақ 1919 жылдың қаңтарында Бақылаушылар кеңесінің хатшысы лауазымына тағайындалу үшін отставкаға кетеді. 1926: Мемлекеттік республикалық комитетте орын алады. 1928: Эри округінің салық жинаушысы болып тағайындалады. 1935: Эри округінің республикалық төрағасы болып сайланады. 1937: Буффало қаласының мэріне кандидат болып түседі, бірақ Томас Ф. Холлингке 1427 дауыспен жеңіледі. 1938: Томас Э. Дьюиді губернаторлыққа ұсынған GOP реформаторларының тобын жетектейді, бірақ штат басшылығын жеңіп алуға қол жеткізе алмайды. 1940: Нью-Йорк штатының республикалық төрағасы болып сайланады, ұлттық конвенциялардағы делегаттардың ең ірі блогын басқарады. 1940: Дьюидің президенттік науқанына жетекшілік етеді, бірақ науқан сәтсіз аяқталады. Венделл Уилки партияның үміткері болып сайланады және қолданыстағы президент Рузвельтке жеңіледі. 1942: Дьюи губернаторлыққа жеңіп, Джекл Дьюидің заңнамалық жоспарларын іске асыруға жауапкер болады. 1944: Чикаго конвенциясында Дьюидің президенттік кандидатурасын қолдау үшін күш жұмсайды. Дьюи соғыс уақытындағы сайлауда Рузвельтке жеңіледі. 1944: Дьюи жеңіліске ұшырағаннан кейін 10 күннен кейін штаттық GOP төрағасы лауазымынан қанағаттанды. 1947: Дьюи мен Джекл келіседі және Дьюи Ақ үйге қайта үміткер болуды көздейді. 1948: Күзде Дьюимен бірге науқандық пойызбен саяхаттайды, бірақ қарашада Дьюи Трумэнға жеңіледі. 1948: Сайлаудан кейін көп ұзамай Джекл саясаттан зейнеткерлікке шығып, жеке құқық практикасымен толық уақыт айналысады.