Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қан құю алдындағы тексеру
Testing before a blood transfusion
Кросс-сәйкестендіру – қанның үйлесімділігін тексерудің бір бөлігі ретінде қан құю алдында жасалатын тест. Әдетте, бұл реципиенттің қан плазмасын донордың қызыл қан жасушаларының үлгісіне қосуды қамтиды. Егер қан үйлесімсіз болса, реципиенттің плазмасындағы антиденелер донордың қызыл қан жасушаларындағы антигендермен байланысады. Бұл антидене-антиген реакциясын қызыл қан жасушаларының іріктелуі немесе жойылуы арқылы, немесе анти-адам глобулинімен реакция арқылы анықтауға болады. Донор мен реципиенттің қан тобын анықтау және күтпеген қан тобы антиденелерін тексерумен қатар, кросс-сәйкестендіру қан құю алдындағы тестілеудің бір қадамы болып табылады. Кейбір жағдайларда, АВО және Rh қан тобының жазбаларын донордың үлгісімен салыстыру арқылы электрондық кросс-сәйкестендіру жүргізілуі мүмкін. Шұғыл жағдайларда, кросс-сәйкестендіру толық аяқталмас бұрын қан берілуі мүмкін. Кросс-сәйкестендіру сонымен қатар мүшелерді трансплантациялау кезінде донор мен реципиент арасындағы үйлесімділікті анықтау үшін де қолданылады.
Cross matching or crossmatching is a test performed before a blood transfusion as part of blood compatibility testing. Normally, this involves adding the recipient's blood plasma to a sample of the donor's red blood cells. If the blood is incompatible, the antibodies in the recipient's plasma will bind to antigens on the donor red blood cells. This antibody antigen reaction can be detected through visible clumping or destruction of the red blood cells, or by reaction with anti human globulin. Along with blood typing of the donor and recipient and screening for unexpected blood group antibodies, cross matching is one of a series of steps in pre transfusion testing. In some circumstances, an electronic cross match can be performed by comparing records of the recipient's ABO and Rh blood type against that of the donor sample. In emergencies, blood may be issued before cross matching is complete. Cross matching is also used to determine compatibility between a donor and recipient in organ transplantation.
Тез айналумен қиылысу
Тез спиндік кросс-тестілеу (ISCM) – кросс-тестілеудің жылдамдатылған, бірақ азырақ сезімтал түрі; оның басты мақсаты – АВО қан топтарының үйлеспеуін анықтау. Бұл тест пациенттің сарысуын және донордың эритроциттерін бөлме температурасында араластырудан басталады, содан кейін үлгі центрифугаланады және агглютинация немесе гемолиз бақыланады. Агглютинация немесе гемолиз болмаса, тест нәтижесі теріс деп танылады, яғни қан топтары үйлеседі. ISCM әрқашан қолданыла бермейді; егер қабылдаушының антиденелерге скринингі оң нәтиже көрсетсе немесе бұрын оң нәтиже болған болса, толық кросс-тестілеу жасалады.
Immediate spin cross matching (ISCM) is an abbreviated form of cross matching that is faster, but less sensitive; its primary use is to detect a mismatch between ABO blood types. It is an immediate test that involves combining the patient's serum and donor's red blood cells at room temperature, then centrifuging the sample and observing for agglutination or hemolysis. A lack of agglutination or hemolysis indicates a negative test reaction, or compatible match. ISCM is not appropriate in all circumstances; if the recipient's antibody screen is positive, or if they have had a positive antibody screen in the past, a full crossmatch is performed instead.
Адамға қарсы глобулиннің кросс-тестілеуі
АГГ кросс-сәйкестігі алушының сарысуы/плазмасын донордың эритроциттерімен инкубациялау және антигуман глобулинін қосу арқылы жасалады. Бұл, негізінен, тура емес Кумб сынағы. Оны "толық кросс-тестілеу", "IAT кросс-тестілеу" және "Кумб кросс-тестілеуі" деп те атайды.
The AHG crossmatch is done by incubating the recipient serum/plasma with the donor's red blood cells and adding anti human globulin. It is essentially an indirect Coomb's test. It is also called "full cross matching", "IAT cross matching" and "Coomb's cross matching".
Электрондық кросс-тестілеу
Электрондық кросс-тестілеу – донорлық бөлімшеде (донордың қаны донорлыққа тартылмас бұрын тексеріледі) алынған және күтілетін реципиенттің қан үлгілерінен алынған деректерді пайдалана отырып, компьютерлік көмекпен жүзеге асырылатын талдау. Оған донорлық қан мен реципиенттің ABO/Rh тобын анықтау, сондай-ақ реципиенттің антиденелерін скринингтен өткізу кіреді. Электрондық кросс-тестілеуді пациенттің антиденелері теріс нәтиже көрсеткен жағдайда ғана қолдануға болады, яғни оның қызыл қан клеткаларына қарсы белсенді емес антиденелері жоқ немесе олар қазіргі тестілеу әдістерінің анықтамалық шегінен төмен. Егер енгізілген барлық деректер үйлесімді болса, компьютер осы қанды құюға болатындығын көрсететін жарамдылық белгісін шығарады.
Electronic cross matching is a computer assisted analysis using data, from the donor unit (where a donor's blood is tested prior to donation) and testing done on blood samples from the intended recipient. This includes ABO/Rh typing of the unit and of the recipient, and an antibody screen of the recipient. Electronic cross matching can only be used if a patient has a negative antibody screen, which means that they do not have any active red blood cell atypical antibodies, or they are below the detectable level of current testing methods. If all of the data entered is compatible, the computer will print a compatibility label stating that the unit is safe to transfuse.
Үлкен және кіші
Үлкен кросс-тестілеу: Мұнда реципиент сарысуы донордың эритроциттеріне қарсы сыналып, реципиентте донордың жасушаларындағы антигендерге қарсы алдын ала қалыптасқан антиденелер бар-жоғы анықталады. Бұл қан банкінен эритроциттер бірлігін шығаруға дейін міндетті түрде жасалатын кросс-тестілеу. Кіші кросс-тестілеу: Мұнда реципиенттің эритроциттері донор сарысуына қарсы тексеріледі, донордың пациенттің антигендеріне бағытталған антиденелерін анықтау үшін. Қазір бұл талап етілмейді. Эритроциттер бірлігінде қалған донор сарысуының және антиденелердің шағын мөлшері реципиентте сұйылтылады деп есептеледі.
Major cross match: Here the Recipient serum is tested against donor packed cells to determine if the recipient has preformed antibodies against any antigens on the donor's cells. This is the required cross match prior to release of a unit of packed cell from blood bank. Minor cross match: Here the Recipient red cells are tested against donor serum to detect donor antibodies directed against a patient's antigens. This is no longer required. It is assumed that the small amount of donor serum and antibodies left in a unit of packed cells will be diluted in a recipient.
Төтенше жағдайлар
Толық кросс-тестілеу процесі шамамен 1 сағатқа созылатындықтан, ол әрқашан шұғыл жағдайларда қолданылмайды. Шұғыл жағдай туғанда, реципиентте антиденелері жоқ, белгілі бір қан тобын сұрауға болады. Бұл өмірді сақтап қалу шарасы антиденеге байланысты трансфузия реакциясының кез келген қауіпінен гөрі пайдалы деп есептеледі. Бұл қан түрі ABO және резус (Rh) үйлесімді болғандықтан, трансфузияға байланысты ауыр реакциялардың қаупі азайтылады. Реципиенттің қан тобы белгісіз болған жағдайда, мысалы, шұғыл жағдайда, жалпы донорлық қан, яғни O және Rh-теріс қан берілуі мүмкін. Кейбір мекемелер O− қанды тек бала тудыру жасындағы әйелдерге ғана бөліп береді. Бұл екі мақсатқа қызмет етеді. Біріншіден, O− қан қорының төмен деңгейін сақтайды, екіншіден, O− теріс аналардың O+ қанға ұшырауынан анти-D (Rh) антиденелерін түзетін қаупін жояды. Анти-D (Rh) антиденелері жүктілік кезінде плацента арқылы өтіп, егер баланың Rh факторы оң болса, туа біткен баланың эритроциттеріне шабуыл жасайды, нәтижесінде гемолитикалық ауру пайда болады. Шұғыл жағдайларда, қан тобын анықтау зертханада шыны слайдтарда және тиісті реагенттерді пайдалана отырып, оқытылған техникалық персонал арқылы 2-3 минут ішінде оңай және жылдам жүргізілуі мүмкін. Бұл әдіс агглютинацияның (эритроциттердің бірігуі) болуына немесе болмауына негізделген, оны көбінесе тікелей көруге болады. Агглютинацияның болуы үйлесімсіздікті көрсетеді. Кейде жарық микроскопы қажет болуы мүмкін. Егер зертханалық қызметтер қолжетімді болмаса, төсек басындағы карта әдісімен қан тобын анықтауға болады, онда дайындалған картадағы құрғатылған реагенттерге реципиенттің қан тамшысы қосылады. Бұл әдіс зертханалық әдістерге қарағанда сенімділігі төмен болуы мүмкін, сондықтан зертханалық әдістерге басымдық беріледі.
As the complete cross matching process takes approximately 1 hour, it is not always used in emergencies. In the case of an emergency, a type specific blood to which the recipient has no antibodies, can be requested. It is thought that this lifesaving measure is of more benefit than any risk of an antibody mediated transfusion reaction. This type of blood has less risk of a serious transfusion reaction because it is both ABO compatible and Rhesus (Rh) compatible. Universal donor blood, which is both type O and Rh negative, can be given if the recipient's blood group is not known, as may happen in an emergency. It is the policy of some institutions to reserve the releasing of O− blood only for female patients of childbearing age. This serves two purposes. First, it preserves the lower stock of O− blood and secondly, this eliminates the risk of O− negative mothers forming anti D (Rh) antibodies from exposure to O+ blood. Anti D (Rh) can cross the placenta during pregnancy and attack an unborn child's RBCs if they are D (Rh) positive causing haemolytic disease of the newborn. In an emergency, blood grouping can be done easily and quickly in 2 or 3 minutes in the laboratory on glass slides with appropriate reagents, by trained technical staff. This method depends on the presence or absence of agglutination (clumping of red blood cells), which can usually be visualized directly. Presence of agglutination indicates incompatibility. Occasionally a light microscope may be needed. If laboratory services are not available, the bedside card method of blood grouping may be used, where a drop of the intended recipients blood is added to dried reagents on a prepared card. This method may not be as reliable as laboratory methods, which are preferable.