Кіріспе
Венгрияның мұнай және газ жөніндегі акционерлік қоғамы MOL Plc. (Magyar OLaj és Gázipari Részvénytársaság), сонымен қатар MOL Group деп те аталады, – Венгрияның Будапешт қаласында орналасқан, көпұлтты мұнай және газ компаниясы. MOL Group құрамына, басқалармен қатар, Хорватия мен Словакияның бұрынғы мемлекеттік мұнай және газ компаниялары INA және Slovnaft кіреді. MOL – 2019 жылы 770 миллион доллар таза пайда тапқан Венгрияның ең табысты кәсіпорны. Компания сондай-ақ Орталық және Шығыс Еуропадағы ең құнды үшінші компания болып табылады және 2013 жылы әлемдегі ең ірі компаниялардың Fortune Global 500 тізімінде 402-орынды иеленді. 2021 жылдың қазан айына дейін ең ірі акционері – Mol New Europe Foundation (10,49%), одан кейін Maecenas Universitatis Corvini Foundation және Mathias Corvinus Collegium Foundation (әрқайсысы 10%), OmanOil Budapest (7,14%), OTP және ING Bank (тиісінше 4,9% және 4,48%) тұрады. Акциялардың шамамен 45%-ы еркін айналымда. MOL барлау және өндіру, өңдеу, тарату және маркетинг, мұнай-химия, электр энергиясын өндіру, сауда және бөлшек сауда салаларында қызмет етеді. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, MOL-дың 30-дан астам елде операциялары бар, 25 000 адам жұмыс істейді, негізінен Орталық және Шығыс Еуропадағы тоғыз елде алты бренд бойынша 2 000 қызмет көрсету станциясы бар. MOL-дың Орталық және Шығыс Еуропадағы өндірістік операциялары отын, майлау материалдары, қоспалар және мұнай-химия өнімдерін өндіріп, сатады. Компанияның ең маңызды операциялық аймақтары – Орталық және Шығыс Еуропа, Оңтүстік Еуропа, Солтүстік теңіз, Таяу Шығыс, Африка, Пәкістан, Ресей және Қазақстан. MOL Будапешт қор биржасында біріншілік листингке ие және BUX индексінің құрамына кіреді. 2021 жылдың қазан айына қарай оның нарықтық капитализациясы 6 миллиард долларды құрайды және Будапешт қор биржасында тіркелген екінші ірі компания болып табылады. MOL Варшава қор биржасында екіншілік листингке де ие.
MOL Plc. (Magyar OLaj és Gázipari Részvénytársaság), also known as MOL Group, is a Hungarian multinational oil and gas company headquartered in Budapest, Hungary. Members of MOL Group include among others the Croatian and Slovak formerly state owned oil and gas companies, INA and Slovnaft. MOL is Hungary's most profitable enterprise, with net profits of $770 million in 2019. The company is also the third most valuable company in Central and Eastern Europe and placed 402 on the Fortune Global 500 list of the world's largest companies in 2013. As of October 2021, the largest shareholder is the Mol New Europe Foundation with 10.49% ahead of Maecenas Universitatis Corvini Foundation and Mathias Corvinus Collegium Foundation, both with 10%, OmanOil Budapest with 7.14% and OTP and ING Bank with 4.9% and 4.48% respectively. Nearly 45% of shares are free floated. MOL is active in exploration and production, refining, distribution and marketing, petrochemicals, power generation, trading and retail. As of 2021, MOL has operations in over 30 countries worldwide, employs 25,000 people, has 2,000 service stations in nine countries (mainly in Central and Eastern Europe) under six brands. MOL's downstream operations in Central and Eastern Europe manufacture and sell products such as fuels, lubricants, additives and petrochemicals. The company's most significant areas of operations are Central and Eastern Europe, Southern Europe, North Sea, Middle East, Africa, Pakistan, Russia and Kazakhstan. MOL has a primary listing on the Budapest Stock Exchange and is a constituent of the BUX Index. As of October 2021, it has a market capitalization of $6 billion and is the second largest company listed on the Budapest Stock Exchange. MOL also has a secondary listing on the Warsaw Stock Exchange.
Қор (1994-1995)
1991 жылдың 1 қазанында 1957 жылы құрылған Ұлттық мұнай және газ трестінің тоғыз бұрынғы мүшелерін біріктіре отырып, MOL заңды жаңартпа ретінде құрылды. 1995 жылға қарай компаниялардың толыққанды бірігуі аяқталды, бұрын бөлінген ұйымдар бірлескен ұйымның құрамында жұмыс істей бастады. MOL компаниясы Кеңес Одағының ыдырауынан кейін туындаған халықаралық нарықтық, саяси және құқықтық сын-қатерлерге жауап беру мақсатында жекешелендіру стратегиясын қабылдады.
Өңірлік кеңею (1995-2001)
1995 жылы компания Трансильванияда (Румыния) жанармай құю станцияларын ашты. 2000 жылы ол Словакияның ұлттық мұнай компаниясы Slovnaft-тың 36% үлесін иеленді. Осылайша компания Орталық Еуропадағы шекарадан өтетін алғашқы серіктестік құрған мұнай компаниясы болды және Венгрияның мұнай-химия компаниясы TVK-ның 32,9%-ын сатып алып, жаңа бизнес саласын бастады. 1999 жылы MOL Пәкістанға еніп, елдің ең ірі көмірсутек өндіруші блоктарының бірі – TAL блогының операторы болды (өндірістегі үлесі 8,42%).
Халықаралық кеңею (2002-2007)
2002 жылғы INA жекешелендіру заңының нәтижесінде 2002 жылдың мамырында Хорватияның ұлттық мұнай компаниясы INA-ның 25% + 1 үлесін жекешелендіруге ашық тендер жарияланды. MOL, OMV-дің 420 миллион долларлық ұсынысына қарсы 505 миллион долларлық ұсыныспен тендерді жеңіп алды. 2004 жылға қарай MOL бірнеше кезеңде Словакияның ұлттық мұнай өңдеуші зауыты Slovnaft-ты және Венгрияның этилен мен полипропиленнің жетекші өндірушісі TVK компаниясын толық сатып алды, ал 2001 жылы үлесін 34,5%-ға дейін арттыру арқылы TVK компаниясын бақылауға алды. Кейіннен MOL 2006 жылы TVK-дағы үлесін 86,56%-ға дейін ұлғайтты. 2015 жылы MOL TVK-дегі үлесін 100%-ға жеткізді. 2003-2005 жылдар аралығында MOL Румыниядағы Shell май құю станцияларының барлығын сатып алды. 2004 жылы MOL Австрия нарығына еніп, Корнеубургте отын сақтау базасын сатып алды, ал бір жыл өткен соң Roth май құю станциялары желісін иеленді. 2007 жылдың тамызында MOL Italiana Energia e Servizi S.p.A. (IES) компаниясын сатып алды, ол Италиядағы Мантуя мұнай өңдеу зауыты мен 165 бөлшек сауда станциясының иесі болды.
Халықаралық кеңею II (2007-2016 жж.)
2007 жылы MOL Ирактың Курдистан аймағына енді, онда оның еншілес компаниясы MOL Kalegran Shaikan PSC-де 20% үлеске ие. 2009 жылы MOL “Crescent Petroleum” және “Dana Gas PJSC” компанияларынан “Pearl Petroleum” консорциумының (Pearl) 10% үлесін сатып алды. 2007 жылдың қараша айында MOL “Жаңа Еуропалық тасымалдау жүйесі” (NETS) деп аталатын бірлескен аймақтық газ құбыры жүйесін құру бойынша жаңа аймақтық бастаманы жариялады. 2007 жылғы 20 желтоқсанда MOL чехиялық электр энергиясы компаниясы CEZ-бен стратегиялық ынтымақтастық туралы мәлімдеме жасады. CEZ-бен бірлескен кәсіпорын Орталық және Оңтүстік-Шығыс Еуропада газбен электр энергиясын өндіруге және оған байланысты газ инфрақұрылымына бағытталған, алғашқы кезеңде Венгрия мен Словакияда екі 800 МВт электр стансасын іске қосты. Стратегиялық серіктестік шеңберінде акцияларының 7%-ын CEZ-ке сатқаннан кейін, MOL 2008 жылғы 10 наурызда Oman Oil Company-ге 8% үлесін сол себеппен сату туралы хабарлады. 2008 жылғы 9 мамырда MOL үндістандық ONGC басқаратын Үндістандағы блокқа 35% үлесті сатып алу туралы келісімге қол қойды. Сол жылы MOL Загреб қор биржасындағы жалпы ұсынылым арқылы INA акцияларының 22,16%-ын сатып алды. 2011 жылғы 24 мамырда екінші Орбан кабинеті ресейлік “Surgutneftegas” компаниясының акцияларын сатып алып, осылайша Венгрия мемлекеті компанияның 21,2% акциясына ие болды. 2013 жылдың соңында MOL Солтүстік теңізге еніп, “Wintershall” компаниясының портфелін сатып алды, ол өндірістегі кен орындары мен әзірленбеген жобаларды қамтыды. Сонымен қатар, ол Солтүстік теңіздің орталық бөлігіндегі “Scott” хабында бекінді. MOL 2015 жылы “Ithaca Petroleum Norge” компаниясын сатып алып, Норвегияға ену арқылы барлау портфелін кеңейтті. 2014 жылғы 8 мамырда MOL Италияның “Eni” компаниясының Чехия, Словакия және Румыниядағы еншілес компанияларын, соның ішінде бұрын “Agip” брендімен жұмыс істеген 208 жанармай құю станциясынан тұратын бөлшек сауда желісін сатып алу туралы мәлімдеді. Аталған мәміле “Eni” компаниясының Чехия, Словакия және Румыниядағы көтерме сауда үлесін сатып алуды да қамтыды. Чехияда MOL бөлшек сауда нарығындағы үлесі 125 жаңа жанармай құю станциясы және 24 “Slovnaft” және 125 “PAP Oil” май құю станциясының есесінен 10 пайыздан асты, олар да топқа тиесілі. 274 сервистік бекеті бар MOL тобы елдегі отынның екінші ірі бөлшек сауда желісі болып табылады. Словакияда 253 жанармай құю станциясы желінің құрамына кірді, оның ішінде сол кезде сатып алынған 41 станция бар. Румынияда желі 42 ұңғымамен кеңейтіліп, 189 тауар қосылды, бұл бөлшек саудадағы сатудың 12%-ын құрады.
Диверсификация (2016-2021 жылдар)
2016 жылы MOL өзінің "MOL 2030" ұзақ мерзімді стратегиясын жариялады. Компанияның мәлімдемесіне сәйкес, оның интеграцияланған жоғары және төменгі бизнес-моделі келесі 10–15 жылға дейін тұрақты және жоғары табыстылықты қамтамасыз етеді, бірақ MOL-дің болашағы үшін жаңа инвестициялар қажет. Стратегияның аясында компания мұнай және газ бизнесін әртараптандыруды және аймақтағы химия және тұтыну тауарлары мен қызметтері саласындағы жетекші компанияға айналуды жоспарлап отыр. 2030 жылға дейін MOL мұнай-химия бизнесін кеңейту және тауарлық сегменттен жоғары құнды химиялық өнімдерге өту үшін 4,5 миллиард АҚШ долларын инвестициялауды көздеп отыр. Осы стратегияны іске асырудың алғашқы жобаларының бірі – полиол химиясы жобасы болды. 2018 жылдың қыркүйегінде MOL жобаға соңғы инвестиция жасады және ThyssenKrupp компаниясымен инженерлік, сатып алу және құрылыс (EPC) келісімшарттарына қол қойды. 2019 жылдың қазан айында Венгрияның Тисауйварош қаласындағы кешеннің іргетасын Золт Эрнади, Ференц Конч, Сами Пелконен және Михай Варга қалады. Зауыт 2021 жылға қарай толыққанды жұмыс істеуге жоспарлануда. Компания 2018 жылы неміс APK компаниясымен пластик қайта өңдеу саласында серіктестік құрды, ал 2019 жылы неміс Aurora қайта өңделген пластик құрастыру компаниясын сатып алды. 2017 жылы MOL автопарк басқару, электр көліктілігі және автомобильдерді бірлесіп пайдалану жобаларын іске қосты. 2019 жылдың қыркүйегінде MOL Serbia Sremski Karlovci қаласында жаңа отын қоймасын ашты. Бұл нысан – соңғы 15 жылда Сербиядағы ең ірі инвестиция. 2019 жылдың қарашасында MOL Chevron компаниясымен келісімге келді, нәтижесінде олар Азербайжанның Чираг-Гунашли (ACG) мұнай кен орнындағы 9,57% және Баку-Тибилиси-Джейхан (BTC) құбыр желісіндегі 8,9% үлесін сатып алды. Бұл құбыр желісі ACG-ден Жерорта теңізіндегі Джейхан портына шикі мұнай тасымалдайды. Аталған мәміленің жалпы құны 1,57 миллиард долларды құрады. 2019 жылдың қарашасында MOL Group неміс Aurora пластик құрауыштар компаниясының 100% акцияларын сатып алғанын хабарлады. 2014 жылы стратегиялық мақсат ретінде MOL шикі мұнаймен жабдықтауды әртараптандырудың жолдарын зерттеуді бастады және өзінің мұнай өңдеу зауыттарын Ресейден басқа шикі мұнайды өңдеуге бейімдеуге кірісті, осылайша үлкен икемділікке қол жеткізуді көздеді. 2022 жылға дейін MOL Адрия құбыржолында баламалы логистиканы дамытуға 170 миллион АҚШ долларынан астам инвестициялады. Бұл Венгрия мен Словакиядағы Duna және Slovnaft мұнай өңдеу зауыттарына теңіз арқылы жеткізілімдерді ұлғайтуға мүмкіндік берді. Шикі мұнайды әртараптандыру жөніндегі күш-жігердің нәтижесінде Duna мұнай өңдеу зауыты қазіргі таңда Урал шикізатымен араластырылған РЭБ емес шикізаттың 35% -ын өңдей алады. Украинадағы соғыс осы жоспарлау процесін жеделдетті. MOL 100% баламалы шикі мұнайды өңдеуге көшу үшін 700 миллион долларға дейін инвестициялық циклға және кем дегенде 2–4 жылға қажеттілік туындады. 2021 жылдың маусым айында MOL Group австриялық мұнай және газ гиганты OMV AG-нің словениялық бөлімшесі OMV Slovenija d.o.o. компаниясының 92,25% үлесін 301 миллион еуроға сатып алу туралы келісімге келді.
Ұйымдастыру құрылымы
MOL компаниясы өз бизнесінің барлық салаларында көптеген еншілес компанияларына ие. Оның ең маңызды еншілес компаниялары Slovnaft, INA және MOL Group Italy болып табылады.
Басшылық құрылым
MOL Group-тың басты басқару органы директорлар кеңесі болып табылады, онда 10 мүше бар, оның үшеуі атқарушы, ал жетісі атқарушы емес. Директорлар кеңесінің үш атқарушы мүшесі – төрағасы Зсольт Эрнади, ол бас атқарушы директор қызметін атқарады, Йозеф Молнар, Топтың бас атқарушы директоры және Оскар Вилаги, Топтың инновациялық бизнес және қызметтер жөніндегі атқарушы вице-президенті. Бақылау кеңесін Золтан Алдотт басқарады, ол сонымен қатар Slovnaft бақылау кеңесінің төрағасы болып табылады.
МОЛ кампусы
2017 жылы MOL корпоративтік штаб-пәтерін көшіру туралы хабарлады, ол қазір Будапешттегі әртүрлі ғимараттарда орналасқан. Аталған кешен 120 метрлік мұнарадан, байланыстырылған подиумнан, ғимараттардан және Foster + Partners компаниясы жобалаған сыртқы кеңістіктерден тұрады. Кампус Дунай өзенінің жағасында 86 000 шаршы метрді алып жатыр және 2500 адамға дейін сыйдыра алады. Мұнара Будапешттегі ең биік ғимарат болып табылады. 2019 жылдың маусым айында MOL берлиндегі KINZO интерьерлік дизайн компаниясы жасаған алғашқы интерьерлік дизайнның суреттемелерін ұсынды. 2022 жылдың желтоқсан айында MOL кампусы ресми түрде ашылды.
Ағымдағы операциялардың
MOL Group 20,9 млн тонна мұнай өңдеу және 2,2 млн тонна мұнай-химия өндірісі сыйымдылығы бар активтерді пайдаланады. Оның өндірістік базасына 6 өндіріс бірлігі кіреді: 4 мұнай өңдеу зауыты және 2 мұнай-химиялық кешен, сондай-ақ интеграцияланған құндылық тізбегі ретінде кеңейтілген аймақтық логистика және көтерме сауда желісі. MOL сонымен қатар бүкіл әлемде мұнай-химия өнімдерін өндіреді және сатады, Орталық және Шығыс Еуропа аймағындағы мұнай-химия саласындағы жетекші компания болып табылады. Оның өнімдері 40-тан астам елге сатылады. 2030 жылға дейінгі стратегиясының аясында MOL 2030 жылға қарай бағалы мотор отыны емес өнімдердің үлесін қазіргі 30%-дан төмен көрсеткіштен 50%-дан жоғары деңгейге дейін біртіндеп арттыруды жоспарлап отыр. MOL мұнай-химия зауыттары үшін шикізат көлемін ұлғайтуға ниеттеніп, сонымен қатар авиациялық отын, майлау материалдары және базалық майлар сияқты табысты өнімдерге деген сұраныстың өсуінен пайдалануды көздеп отыр. MOL мұнай-химия бизнесін кеңейтуді мақсат етеді, сондықтан компания пропилен оксидіне негіделген полиолдарға 1,2 млрд евро инвестициялауға бөлді, бұл өнім автокөлік өнеркәсібінде, қаптама және жиһаз өндірісінде қолданылады. 2018 жылы компания 2021 жылға дейінгі ең ірі жеке инвестициясы – Полиол жобасына соңғы инвестициялық шешім қабылдады. Табиғи газ бөлімшесінің басты назарында газды кеңейтілген жоғары қысымды газ құбыры арқылы тасымалдау мәселесі тұр, оның ұзындығы белгілі бір шамадан асады. Жаңартылатын энергия саласында MOL CEGE Central European Geothermal Energy Production арқылы, Австралиялық Green Rock Energy Limited серіктестігімен геотермальдық энергия өндіруді дамытуда. Компания Паннония университетінде екінші буын биоотын зерттеулерін қолдайды. 2018 жылы компания Будапешт қаласында MOL Limo автокөлік бөлісу қызметін іске қосты.
In the field of renewable energy MOL develops geothermal power production through the, CEGE Central European Geothermal Energy Production, a partnership with Australian based Green Rock Energy Limited. The company supports the research of second generation biofuels at the University of Pannonia. In 2018, the company launched a car sharing service in Budapest, MOL Limo.
Марапаттар
2016 жылғы «Petroleum Economist» сыйлығында MOL Group «Жылдың мұнай-газ өңдеу компаниясы» деп танылды, ал 2018 жылы оған «Жылдың энергетикалық компаниясы – Орташа капиталды компания» жүлдесі табысталды.
OMV-нің сатып алу әрекеті
2007 жылдың маусым айында австриялық OMV энергетикалық компаниясы MOL компаниясын сатып алуға ұсыныс жасады, бірақ мажар компаниясы оны қабылдамады. 2008 жылғы 6 наурызда Еуропалық комиссия OMV-дің ұсынысын тергеуді бастады. 2008 жылғы 24 маусымда OMV компаниясы MOL-ді сатып алуға жасаған әрекетіне қатысты Еуропалық комиссиядан "Қарсылық білдіру туралы хабарлама" алды. 2009 жылдың наурыз айында OMV компаниясы MOL-дегі 21% үлесін Surgutneftegas компаниясына сатты. MOL бұл қадамды "достық емес" деп бағалады және OMV ресейлік мүдделердің жасырын құралы ретінде әрекет еткенін мәлімдеді.
"Сургутнефтегаз" акциялары
OMV 2009 жылы MOL-дің 21% үлесін Surgutneftgas-қа сатқаннан кейін, Surgutneftgas компаниясының меншік құрылымының ашық еместігіне байланысты MOL ресейлік компанияны толық құқықты акционер ретінде тіркеуден бас тартты. Осының салдарынан Surgutneftgas компаниясы директорлар кеңесінде өкілдеріне және акционерлердің жалпы жиналыстарында дауыс беру құқығына ие болмады. MOL, Surgut компаниясын блоктау шешімін қорғай отырып, ресейлік компанияның оған қатысты ниеттерін нақты білдірмегенін айтты. 2011 жылдың мамырында Венгрия үкіметі ресейлік Surgutneftgas компаниясының акцияларын сатып алды, осылайша Венгрия мемлекеті MOL акцияларының 21,2%-ын иеленді.
INA туралы сот даулары
2011 жылы Хорватия бұрынғы премьер-министр Иво Санадерді MOL-ден 10 миллион еуро пара алғаны үшін тергеу бастады. Бұл параның орнына Хорватия үкіметі Акционерлер келісімінің бірінші түзетуін мақұлдап, MOL-ға басқару құқықтарын беруі тиіс болды. Сондай-ақ, компания төрағасы Золт Эрнадиге де айып тағылды. MOL барлық айыптауларды бірнеше рет жоққа шығарды. Одан кейін Венгрия прокуратурасы пара алу күдігі бойынша тергеу бастады және 2012 жылы осы мәселе бойынша қылмыстық қызметтер туралы айыптауларды жоққа шығарды. Вашингтонда орналасқан Инвестициялық дауларды шешу жөніндегі халықаралық орталық (ICSID) MOL пайдасына шешім шығарды. Дау 2013 жылы MOL Хорватия келісімшарт міндеттемелерін орындамағанын айтып, арбитраж процесін бастағанда туындады. Бұл Хорватияның MOL-мен арбитражда жеңіліске ұшыраған екінші жағдайы болды. Алғашқы жағдай 2014 жылы болған, онда швейцариялық сот 14,5 миллион еуро сомасында сыйлық берді. ICSID шешімімен MOL Хорватияға қарсы арбитраж дауының жеңімпазы деп жарияланды және MOL-ға 250-300 миллион доллар өтемақы төленді. Бұл сома MOL-дің бастапқы талабы болған 1 миллиард доллардан әлдеқайда төмен. Сонымен қатар, сот Хорватияның MOL-ға қатысты сыбайлас жемқорлық айыптауларын жоққа шығарды, онда венгр компаниясы INA-ны заңсыз жолмен басқаруға ие болды деп айыпталған. ICSID шешімі Хорватияның келісімшартты бұзуын көрсетті, әсіресе газ саудасын реттеу және табиғи газ бағасын белгілеу мәселелерінде. Заңды ескермеу INA-ға және, тікелей, MOL-ға елеулі зиян келтірді. INA еншілес компаниясының табиғи газды төмен бағаға сатуға мәжбүрленуіне байланысты MOL-ға қосымша өтемақы берілді. Хорватияның қаржы министрі Здравко Марич ICSID шешімінен кейін жеке себептермен отставкаға кетті. Бірақ оның кетуінің сот шешімімен қалай байланысты екені әлі белгісіз. ICSID шешімі MOL мен Хорватия арасындағы ұзаққа созылған заңдық күрестегі маңызды кезең және олардың тартымды тарихындағы маңызды өзгеріс болып табылады.
With the ICSID ruling, MOL was practically declared the winner of the arbitration dispute against Croatia, and compensation in the amount of $250–300 million was given to MOL. This sum is far lower than MOL's initial claim of $1 billion. Additionally, the court dismissed Croatia's allegations of corruption against MOL, where the Hungarian company was accused of obtaining managerial control over INA through illicit means. The ICSID decision highlighted Croatia's breach of contract, notably with regard to issues like gas trade regulation and natural gas pricing. This disregard for the law significantly harmed INA and, inadvertently, MOL. Further compensation was granted to MOL due to the compelled sale of stored natural gas by an INA subsidiary at lower prices. Zdravko Maric, the Croatian Finance Minister, submitted his resignation after the ICSID's decision, claiming personal reasons. It remains unclear, though, exactly how his departure relates to the court's decision. The ICSID decision is an important turning point in the prolonged legal fight between MOL and Croatia and a significant shift in their tumultuous history.
Швейцария соты Хорватияның қайта қарау туралы өтінішін қабылдамады
Осыған байланысты Хорватия парламенті ішіндегі оппозициялық партиялар Швейцария Федералды Жоғарғы Сотының 2016 жылғы INA төрелік ісі бойынша Хорватияның қайта қарау туралы өтінішін қабылдамау шешімінен көңілі қалды. Иво Санадер мен Золт Тамас Эрнадиді пара алуда кінәлі деп таныды, және бұл үкімді Хорватия Жоғарғы Соты 2022 жылдың ақпан айында, қайта қарау туралы өтініш келіп түскен кезде қолдады. Швейцария сотының шешіміне әртүрлі адамдардың, ең әсіресе Роберт Езичтің куәліктеріндегі маңызды айырмашылықтар ықпал етті. Бұл нәтиже хорват шенеуніктерінің наразылығын тудырды, депутат Далия Орешкович (Орталық) бұл жағдай елдің осалдығын және оның өкілдігінің жеткіліксіздігін көрсетіп тұрғанын айтты. Кейбір депутаттар Швейцария Федералды Жоғарғы Сотының үкімі Хорватияның сот жүйесінің тәуелсіздігіне қатысты алаңдаушылықты білдіреді деп мәлімдеді. Никола Грмоя (Most партиясы) INA ісінің нәтижесі төреліктің нәтижесіне және одан кейінгі қайта қарау туралы өтінішке әсер еткенін атап өтті. Ол Хорватияның сот жүйесіндегі жүйелі ақаулар туралы алаңдаушылық білдіріп, әділ сот төрелігіне күмән келтірді.
Ресейдегі операциялар
Йель менеджмент мектебінің тізімі бойынша, 2022 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша, компания Украинаға ресейлік басқыншылықтан кейін жалпыға ортақ бойкотқа қарамастан, Ресейде қызметін жалғастырып келеді.