Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
VI ғасырдағы Сасанидтер Персиясының әскери генералы
6th century Sassanid Persian military general
Вахрез (туған аты Боэ немесе Боэ) – Дайламит тегінен шыққан сасанид генералы. Ол алғаш рет Иберия соғысына дейінгі шараларда, кейін Аксумит-Персия соғыстарында есімдері жиі кездеседі.
Wahrez (born Boe or Bōē) was a Sasanian general of Daylamite origin, first mentioned in the prelude to the Iberian War and then during the Aksumite–Persian wars.
Атауы
Ол Боэ (Ортаңғы парсы: Bōē, بویه Bōyah / Büyah) деп дүниеге келді, бұл грекшеде Боес деп айтылады. Ол Вахриз (Ортаңғы парсы: wḥlyč; парсыша Бахриз; грекше: Οὐαριζης Ouarizes, Вафриз; қазіргі парсыша: وهرز) лақабымен көбірек танымал.
He was born Boe (Middle Persian: Bōē, بویه Bōyah/Büyah), which is Hellenized as Boes. He is better known by his title of Wahrīz (Middle Persian: wḥlyč; in بهريز Bahrīz; in Greek: Οὐαριζης Ouarizes, in Vaphrizes; Modern Persian: وهرز).
Өмірбаян
Вахрез алғаш рет Иберия соғысының алғышарында еске алынады, онда оны Сасани әміршісі (шаһ) Кавад I (498–531 жж.) Вахтанг I-нің Ибериядағы көтерілісін басу үшін Кавказ Ибериясына жіберді. Кавадтың ұлы Хосрау I билік құрған кезде, Йемендіктер елдің көп бөлігін басып алған Аксум үстемдігіне қарсы көмек сұрады. Зү Язанның ұлы Сайф ибн Ди Язан Хосрауға келіп, егер оның әскері Аксумиттерді жеңсе, оған бүкіл Йеменді беретінін уәде етті. Хосрау сосын Вахрезді және оның ұлы Наузадты 800-ге жуық төмен дәрежелі азаттардан (азадан) тұратын шағын әскери экспедицияның басында Йеменге жіберді. Басқа деректерде бұл күш өлім жазасына кесілген тұтқындардан құралғандығы айтылады, ал тағы бір нұсқа бойынша, бұл күшке Дейлам және оған жақын аймақтардан келген жауынгерлер де кірді (немесе толығымен олардан тұрды). Сегіз кемеден тек екеуі ғана (яғни 600 адам) Йемен жағалауына қауіпсіз жетті, олар жергілікті Химьярит одақтастарымен бірігіп, Аксумиттердің, олардың Химьярит одақтастарының және белгілі бір "бедуиндердің" біріккен күштерімен шайқасты. Соғыс кезінде Наузад қаза тапты. Алайда, 575 немесе 578 жылы вассал әміршісі Эфиопиялықтар тарапынан өлтірілді, бұл Вахрезді 4000 сарбазбен Йеменге қайта оралуға және Аксумиттерді тағы да қууға мәжбүр етті. Одан кейін ол Сайфтың ұлы Мағди Карибті Йеменнің жаңа әміршісі етіп тағайындады. Хосрау I Вахрезді Йеменнің губернаторы етіп тағайындады, және Йемен Ислам келгенге дейін Сасани әміршілігінде қалды. Вахрездің орнын оның ұлы Марзубан иеленді.
Wahrez is first mentioned in the prelude to the Iberian War, where he was sent by the Sasanian king (shah) Kavadh I (r. 498–531) to Caucasian Iberia in order to subdue a revolt under Vakhtang I of Iberia. During the reign of Kavadh's son, Khosrau I, the Yemenites had requested assistance against Axum dominance, who had occupied large parts of the country. Sayf ibn Dhi Yazan, the son of Dhu Yazan, went to Khosrau and offered him all of Yemen if his army would defeat the Axumites. Khosrau then sent Wahrez and his son Nawzadh to Yemen at the head of a small expeditionary force, numbering around 800, of low ranking Azatan (Azadan) nobility. According to other traditions, it consisted of prisoners that were sentenced to death, while according to another version, the force also included (or entirely consisted of) warriors from Daylam and nearby regions. Only two out of eight ships (i. e. 600 men) safely reached the Yemeni coast, who joined the local Himyarite allies and engaged the combined forces of the Aksumites, their Himyarite allies, and certain "Bedouins". During the fighting, Nawzadh was killed, However, in AD 575 or 578, the vassal king was killed by the Ethiopians, which forced Wahrez to return to Yemen with a force of 4000 men, and expel the Axumites once again. He then made Maʿdī Karib, the son of Sayf, the new king of Yemen. Wahrez was then appointed as governor of Yemen by Khosrau I, which would remain in Sasanian hands until the arrival of Islam. Wahrez was succeeded by his son Marzubān as governor of Yemen.