Жұмсақ мұрынды алты жегілгі ақшарла (Hexanchus griseus) – ең ірісі, 6 метрге дейін өседі. Тропикалық, қоңыржай суларда кездеседі, генетикалық айырмашылықтары зерттелген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Акула түрлері
Species of shark
Кеңмойынды алтыжелбезді акула (Hexanchus griseus), көбінесе қарамал акуласы деп аталады, ең үлкен гексанхоидты акула болып табылады, ұзындығы 6 метрге жетеді. Ол тропикалық және қоңыржай суларда бүкіл әлемде кездеседі және оның рационы аймаққа қарай кең түрленеді. Кеңмойынды алтыжелбезді акула – Hexanchus туысына жататын алтыжелбезді акулалардың бір түрі, бұл туысқа екі басқа түр де кіреді: ірікөзді алтыжелбезді акула (Hexanchus nakamurai) және Атлант мұхитының алтыжелбезді акуласы (Hexanchus vitulus). Митохондриялық гендер COI және ND2 негіздік жұптары бойынша бұл үш алтыжелбезді акула түрі бір-бірінен айқын ерекшеленеді.
The bluntnose sixgill shark (Hexanchus griseus), often simply called the cow shark, is the largest hexanchoid shark, growing to 20 feet (6 m) in length. It is found in tropical and temperate waters worldwide and its diet is widely varied by region. The bluntnose sixgill is a species of sixgill sharks, of genus Hexanchus, a genus that also consists of two other species: the bigeye sixgill shark (Hexanchus nakamurai) and the Atlantic sixgill shark (Hexanchus vitulus). Through their base pairs of mitochondrial genes COI and ND2, these three species of sixgills widely differ from one another.
Таксономия
Алғашқы ғылыми сипаттама 1788 жылы Пьер Жозеф Боннатерр жазған. Hexanchidae тұқымдасына жататын бұл акуланың қазіргі туыстарына қарағанда, қазба қалдықтарында жақын туыстары көптеп кездеседі. Осыған ұқсас тірі түрлерге итшабалық, Гренланд акуласы және басқа алты және жеті желбезек акулалары жатады. Акуланың кейбір туыстары 200 миллион жыл бұрынғы кездерден тарайды. Бұл акула өзінің көне және қазіргі физикалық қасиеттерінің ерекшелігімен көзге түседі.
The first scientific description of the bluntnose sixgill shark was authored in 1788 by Pierre Joseph Bonnaterre. As a member of the family Hexanchidae, it has more close relatives in the fossil record than living relatives. The related living species include the dogfish, the Greenland shark, and other six and seven gilled sharks. Some of the shark's relatives date back 200 million years. This shark is a notable species due to both its primitive and current physical characteristics.
Сипаттама
[[Файл:Hexanchus griseus seattle. jpg|thumb|left|Блоуннозды алтыжапырақты акула – алты жұп жағылғышқа ие төрт акула түрінің бірі. Қалған үш түрі – фрильді акула (Chlamydoselachus anguineus), үлкенкөзді алтыжапырақты акула (Hexanchus nakamurai). Терісінің түсі сары қоңырдан қоңырға, содан кейін қараға дейін өзгереді. Денесінің бүйірінде және қанаттарының жиегінде ақшыл түсті бүйір сызығы бар, ал денесінде қара дақтар кездеседі. Бұлардың ми қақпақтарында дақтар пайда болады, және жасы ұлғайған сайын дақтардың саны артады. Көздің қарашығы қара, ал көзінің түсі флуоресцентті көк-жасыл. Блоуннозды алтыжапырақты акулаға дейін жете алады. 1880 жылдардағы зерттемеде 1846 жылы Португалия жағалауынан ұсталған блоуннозды алтыжапырақты акуланың ұзындығы екені айтылған. Бұл үлгі алғаш рет 1846 жылғы еңбекте сипатталған және оның ұзындығы ғана екені көрсетілген. Ересек еркектердің орташа ұзындығы , ал ересек әйелдердің орташа ұзындығы . Ересек блоуннозды алтыжапырақты акуланың орташа салмағы шамасында болады. Ірі өкілдерінің ұзындығы мен салмағы тиісінше және болуы мүмкін. Бұл акула триас кезеңінің қазба акулаларына ұқсас. Қазіргі кезде тірі Гексанх туыстастарынан гөрі, қазба қалдықтарында олардың көптеген түрлері кездеседі. Олардың бір арқа қанаты құйрық қанатының жанында орналасқан. Кеуде қанаттары кең және жиектері дөңгелек. Акуланың алты жағылғыш тесігі оның атын білдіреді. Көптеген қазіргі акулаларда тек бес жағылғыш тесігі бар.
[[File:Hexanchus griseus seattle. jpg|thumb|left|The Bluntnose sixgill shark is one of four shark species that have six gill pairs. Other three are Frilled shark (Chlamydoselachus anguineus), Bigeyed sixgill shark (Hexanchus nakamurai) Skin color ranges from tan, through brown, to black. It has a light colored lateral line down the sides and on the fins' edges, and darker colored spots on the sides. They also get stains/spots on their neural arches, and the number of stains increase as they get older. Its pupils are black and its eye color is a fluorescent blue green. The bluntnose sixgill shark can grow to ,. A work from the 1880s stated that a bluntnose sixgill shark caught off Portugal in 1846 measured This specimen was originally reported in an 1846 work and said to be only long. Adult males generally average between , while adult females average between The average weight of an adult bluntnose sixgill shark is Large specimens may reach in length and in weight. The bluntnose sixgill shark resembles many of the fossil sharks from the Triassic period. A greater number of Hexanchus relatives occur in the fossil record than are alive today. They have one dorsal fin located near the caudal fin. The pectoral fins are broad, with rounded edges. The six gill slits give the shark its name. Most common sharks today only have five gill slits.
Өсім және даму
Жалпы алғанда, алтықалпақтың ұзындығы мен салмағы жетілуіне қарай артады. Әсіресе аталық акулалардың жыныстық пісілуі олардың класперлерінің ұзындығымен анықталады. Жастардың класперлері қысқа және иілгіш болса, ересек аталықтардың класперлері қатаң, қатқан, сондай-ақ ұзын болады. Ал әйелдерде дене салмағы мен ұзындығы арасындағы қатынас жыныстық пісілудің басталу кезеңінде өте жылдам өседі.
In general, the size (in length and weight) of the sixgills increase with maturity. With the male sharks specifically, their sexual maturity is usually determined by the length of their claspers. While juveniles have short and flexible ones, mature male sixgills have rigid, calcified longer ones. On the other hand, the length weight relationship of females tend to increase very rapidly as they get to the onset of their sexual maturity.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Тұмсығы дөңгелек алтыжапырақты акула көбінесе мұхит түбіне жақын кездеседі. Тропикалық және қоңыржай суларда таралған, тұмсығы дөңгелек алтыжапырақты акула Атлант, Үнді және Тынық мұхиттарында 65° солтүстік және 48° оңтүстік ендік аралығында кездеседі. Ол Солтүстік және Оңтүстік Америка жағалауларында, Солтүстік Каролинадан Аргентинаға дейін, Аляскадан Чилиге дейін көрілген. Атлантиканың шығысында Исландиядан Намибияға дейін, Үнді-Тынық мұхитында Мадагаскардан солтүстікке қарай Жапонияға және шығысқа қарай Гавайиге дейін, ал Жерорта теңізінде Грекия мен Мальтада ұсталған. Бұл түрдің миоцен дәуірінен қалған қалдықтары Оңтүстік Кореяда да табылды. Ол әдетте мұхит түбіне жақын немесе континенттік шельфтегі су қабатында, жарық аз түсетін суларда жүзеді. Жастар азық іздеу үшін жағалауға жақын жүзеді, кейде тереңдігі 0,7 метрдей болатын суларда, ал ересек акулалар көбінесе тереңдігі жоғарырақ жерлерде болады. Оны мұхит бетіне жақын тек түнде ғана көруге болады. 2018 жылы Бразилия мен Африканың арасындағы Сент-Петр және Сент-Пол архипелагының маңында, 122 метр тереңдікте алтыжапырақты акуланың суға түскен сәті түсірілді. 2019 жылы Британдық Колумбияның Виктория қаласының солтүстігіндегі Ванкувер аралының жағалауында жүкті тұмсығы дөңгелек алтыжапырақты акуланың қалдықтары табылды. 2019 жылдың 18 қазанында Түркияның батыс провинциясы Измирдегі Уркмез жағалауында өлшемі 6 метрден асып, салмағы шамамен 600 келіге жететін ірі тұмсығы дөңгелек алтыжапырақты акула өлі қалпында табылған. Мұхиттың осындай тереңдігінде болатындықтан, бұл акулалар тамаққа қол жеткізуді арттыру үшін күндізгі тік көші-қон (DVM) мінез-құлқына бейімделген. Зерттеулер алтыжапырақты акулалардың түнде азық іздеу үшін көтерілуіне қарағанда, батипелагикалық мекеніне қайта оралуына көбірек уақыт кететінін анықтады. Осыған байланысты, олардың жүзуге көмектесетін белгілі бір бейімделулері бар деген қорытынды жасауға болады, бұл олардың оңай жүзуін қамтамасыз етеді. Бұл DVM құбылысының мысалы Гавайидің Оаху жағалауында табылды, онда 4 алтыжапырақты акуланың мінез-құлқы зерттелді. Түн ортасынан таңғы 3-ке дейін 4 акула кемінде 300 метр тереңдікке дейін көтерілді, ал түскі уақытта олар 600-800 метрге дейін максималды тереңдікке жетті. Бұл алтыжапырақты акулалардың түнде қараңғы және суық болған кезде азық іздеу үшін жоғары көтерілетінін, ал таңертең жарық пен температураның артуымен бастапқы мекеніне оралатынын көрсетеді, бұл олардың метаболизмін төмендетіп, түнде жеген қоректік заттарды баяу пайдалануына мүмкіндік береді, соның салдарынан күні бойы қосымша азық іздеу қажеттігі азаяды. Тағы бір зерттеуде тұмсығы дөңгелек алтыжапырақты акулалардың DVM мінез-құлқының негізгі себебі азық іздеу екені анықталды. Зерттеушілер жыртқыштардан және бәсекелестерден қашуды тік қозғалыс үлгілерінің себебі ретінде жоққа шығарды, өйткені олар синхронды қозғалыстармен жұп акулаларды тапты, бұл акулалардың бірдей сигналдарға жауап беретінін көрсетеді. Акулалар өлшеміне, жынысына және кеңістіктік аумағына қарамастан, тік көші-қонның тұрақты үлгілерін көрсетті, бұл азық іздеу мінез-құлқы алтыжапырақты акулалардың тік қозғалыс үлгілерінің себебі болуы мүмкін екенін көрсетеді. Соңында, тұмсығы дөңгелек алтыжапырақты акуланың маусымдық қозғалыстары да байқалады. Олар қыс және көктем айларында солтүстікке, ал жаз және күз айларында оңтүстікке қарай қозғалады. Осы зерттеуде де зерттеушілер бұл қозғалыс үлгілерінің себебі басқа факторларға қарағанда, олжаның маусымдық қозғалысы екенін анықтады.
thumb|The bluntnose sixgill is often found near the ocean floor. With a global distribution in tropical and temperate waters, the bluntnose sixgill shark is found in a latitudinal range between 65°N and 48°S in the Atlantic, Indian, and Pacific oceans. It has been seen off the coasts of North and South America from North Carolina to Argentina and Alaska to Chile. In the eastern Atlantic, it has been caught from Iceland to Namibia, in the Indo Pacific it has been caught from Madagascar north to Japan and east to Hawaii and in the Mediterranean it has been caught in Greece and Malta. Fossilized remains of this species from the Miocene epoch have also been discovered in South Korea. It typically swims near the ocean floor or in the water column over the continental shelf in poorly lit waters. Juveniles will swim near the shoreline in search of food, sometimes in water as shallow as , but adults typically stay at depths greater than It can be seen near the ocean's surface only at night. In 2018, a sixgill shark was filmed near the Saint Peter and Saint Paul Archipelago, midway between Brazil and Africa, at a depth of around 400 feet (122 m). In 2019, the remains of a pregnant bluntnose sixgill shark were found on a Vancouver Island beach, north of Victoria, British Columbia. On 18 October 2019, a large bluntnose sixgill shark measuring over and weighing was found dead on the beach of Ürkmez in the western province of Izmir, Turkey. Being in such a deep area of the ocean, these sharks have developed the behavior of undergoing diel vertical migration (DVM) in order to have more access to food. Research has found that it takes more time for the sixgills to have to swim back down to their natural habitat of the bathypelagic rather than to swim up during the night to find food in the more populated zones. As such, it can be inferred that they have some sort of adaptation that aids buoyancy to ensure that these sharks are able to float more easily. An example of this DVM occurrence was found off the coast of Oahu, Hawaii, whereby 4 sixgills' behaviors were studied. At around midnight to 3–am, the 4 sharks swam up to a minimum depth of whereas at about noon, they reached their maximum depth of between This shows a daily pattern whereby the sixgills are going up during the nights when it is darker and colder to forage for food up in the shallower depths but as morning comes and light and higher temperatures starts to come in more intently again, the sharks go back down to their original habitat to maintain a lower metabolic rate, ensuring that they will be able to use the nutrients from whatever they ate during the night slowly, reducing the need for them to search for more food throughout the day. Another study found that the motivating factor for the bluntnose sixgill sharks' DVM behavior was foraging. Researchers were able to rule out predator and competitor avoidance as potential reasons for the vertical movement patterns because they found pairs of sharks with synchronized movements, indicating that the sharks were responding to the same stimuli. The sharks demonstrated distinct and consistent patterns of vertical migration despite size, sex, and spatial scales, showing that foraging behavior can most likely be seen as the reason for the diel vertical patterns of sixgill sharks. Lastly, the bluntnose sixgill shark has consistent seasonal movements. They move north during the winter and spring and south during the summer and fall. In this study as well, researchers were able to determine that these movement patterns can be attributed to the seasonal movements of prey over other reasons.
Биология және экология
Табиғатынан жай болса да, бұл акуланың қуатты құйрығы арқасында ол жемтісін қуу және ұстау үшін жоғары жылдамдыққа жете алады. Оның кең таралған ареалының нәтижесінде, ол балық, шағалақай, химера, кальмар, краб, креветка, теңіз түлкісі және тіпті басқа (кішкентай) акулалар сияқты әртүрлі жемтіспен қоректенеді. 1986 жылы 28 алты қырлы акула зерттелді, нәтижесінде олардың асқазан ішіндегі ең көп кездесетін тағам – кірпікқанатты және сүйекті балықтар екені анықталды, одан кейін теңіз сүтқоректілері мен бірнеше омыртқасыз жануарлар келді. Дегенмен, уақыт өте келе олардың асқазан құрамы өзгергендей көрінеді. 1994 жылы жасалған 137 үлгілік зерттеуде негізгі жемтіс топтары баспаяқтылар, телеост балықтар, хондрихтиандар және теңіз сүтқоректілері екені анықталды. Бұл нәтижелердің өзгешелігіне бірнеше себеп болуы мүмкін. Біріншіден, екі зерттеудегі үлгілердің мөлшерінің айырмашылығына байланысты, сол кездегі технология асқазанның мазмұнын толыққанды зерттеуге және жеткілікті үлгілерді жинауға жеткіліксіз болғандықтан, 1986 жылғы зерттеудің нәтижесі бұрмаланған болуы мүмкін. Екіншіден, жылдар өте келе адамның шаруашылық қызметінің артуы терең сулардағы алты қырлы акулалардың тамақ табу мүмкіндігіне әсер етуі мүмкін. Бұл диетадағы өзгерістердің басқа да себептері болуы мүмкін, көптеген факторлар акулаларға әсер еткен болуы мүмкін. Алты қырлы акулалар бұрын болжалғандай, оңға қарай икемділікке ие. Тік қозғалыстар кезінде алты қырлы акулалар көтерілуге қарағанда түсу үшін көбірек күш жұмсайды. Бұл құйрық соққыларының жиілігімен және акулалардың бірнеше минут бойы жоғары қарай серуендеу қабілетімен расталады. Оңға қарай икемділік акулаларға астынан жақындап, байқалмай аң аулауға көмектеседі, себебі жоғары қарай серуендеу кезінде қозғалыс минималды болады. Бұл олардың тәуліктік тік көші-қондары үшін де тиімді болуы мүмкін. Акулалар күнін салқын суда өткізгендіктен, олардың метаболизмі төмендейді. Оңға қарай икемділік оларға кешкі көші-қондары кезінде аз жүзумен жоғары қарай серуендеуге көмектеседі. Көбейтілу овувивипарлы болып келеді, эмбриондар ананың ішінде сары қаптан қоректенеді. Шағылысу кезінде әдетте 22-108 шабақ туылады.
Although sluggish in nature, the bluntnose sixgill shark is capable of attaining high speeds for chasing and catching its prey using its powerful tail. Because of its broad range, it has a wide variety of prey, including fish, rays, chimaeras, squid, crabs, shrimps, seals, and other (smaller) sharks. A study done in 1986, with 28 sixgills, discovered that the most abundant meal they were able to obtain include cartilaginous and bony fishes, followed by marine mammals and several invertebrates. As time passes, however, it seems that their stomach contents have changed. In 1994, it was found that of 137 samples, the major prey groups were cephalopods, teleost fishes, chondrichthyans and marine mammals. This difference in results could be due to several reasons. Firstly, as noticed in the different sample sizes of the two studies, it could be due to technology back then not being advanced enough to fully study the stomach contents and capture enough samples, leading to a skewed result for the 1986 study. Next, as human activities have increased over the years, it could affect the availability of food for the sixgills in the deep. There are other potential reasons for this change in diet, many factors may have affected the sixgills. Bluntnose sixgill sharks are also positively buoyant as hypothesized earlier. During vertical movements, the sixgill sharks demonstrate more swimming efforts for the descent than the ascent. This is indicated by the greater number of tail beats and the sharks' ability to glide upwards for several minutes. The positive buoyancy can help the sharks to hunt stealthily by approaching prey from below undetected since the upward gliding permits minimal movement. It can also be advantageous for their diel vertical migrations. Since the sharks spend their days in colder water, their metabolic rates decline. Positive buoyancy can help them to glide upwards with minimal swimming involved during their evening migrations. Reproduction is ovoviviparous with embryos receiving nourishment from a yolk sac while remaining inside the mother. Litters are large and typically have 22 108 pups measuring at birth,
Бұл түр адамдарға зиян келтірмейді, егер оны мазаламаса. Фильм тобы алты қырлы акулалардың пайдалы бейне түсірілімдерін алды, олар кейіннен эпизодта көрсетілді. Әлемдік танымал ғылыми платформа ретінде, бұл осы акула түрлерінің бар екенін жариялауға көмектесті.
This species is rather harmless to humans unless provoked. The film crew was able to obtain useful video footage of the sixgills that they later featured in the episode. As a worldwide, well known, scientific platform, it hence helped with the awareness of the existence of these species of sharks.
Табиғи мекендеген жерінде алтықұйрықты таңбалау
2005 жылдан бері ғалымдар алтықанатты акулалардың мінез-құлқын зерттеу мақсатында оларды таңбалауға қол жеткізді. Дегенмен, 2019 жылға дейін оның табиғи, терең теңіздегі қоныс орындарында алтықанатты акула таңбаланған жоқ. Сондықтан, Флорида мемлекеттік университетінің, Флорида табиғи тарих мұражайының, Кейп Элеутера институтының және OceanX ғалымдары суасты аппаратын пайдаланып терең теңіз акуласын таңбалау үшін бірігіп жұмыс істеуге бел буды, және олар мұндайда сәттілікке жетті. Акулаға 3 айға таңба салынғаннан кейін, ол таңбаның бетке көтеріліп, ғалымдарға деректерді жинауға мүмкіндік береді деп күтілді. Жалпы алғанда, бұл зерттеу технологияның жетістіктерінің ғалымдарға теңіз фаунасын зерттеуге көмектескенін көрсетті. Ғалымдар жылдар бойы экспедицияларға қатысудың орнына, алтықанатты акулаға бір рет таңба салып, кейін деректерді жинады. Таңба алтықанатты акулалардың мінез-құлқы туралы мәліметтерді көрсетті.
Since 2005, scientists have successfully been able to tag sixgill sharks as a means of studying their behavior. With this being said, however, as of 2019, there has yet to be a sixgill tagged in its natural deep sea habitat. Researchers from Florida State University, the Florida Museum of Natural History, the Cape Eleuthera Institute, and OceanX hence decided to join forces to tag a deep sea shark through use of a submersible, and they succeeded in doing so. After 3 months of leaving the tag on the sixgill, the tag was thought to float up to the surface where scientists will be able to collect the data from that tag. Overall, this study showed how advancements in technology has helped scientists be better able to study marine life. Instead of having to go on an expedition for years at a time, the scientists here simply had to attach a tag onto the sixgill once and collect the data another time. The tag simply showed behavioral results of the sixgills.