Кіріспе

1= >C=S құрылымы бар органикалық қосылыстар

Органикалық химияда тиокетондар (; тиондар немесе тиокарбонилдер деп те аталады) – оттегі күкіртке ауыстырылған кетондарға ұқсас органокүкірт қосылыстары. Кетондардың R2C=O құрылымына қарағанда, тиокетондар R2C=S құрылымын қалыптастырады, бұл функционалдық топ атауындағы "тио" префиксінде көрінеді. Осылайша, ең қарапайым тиокетон – тиоацетон, ацетонның күкірт аналогы. Кедергісіз алкилтиокетондар көбінесе полимерлерге немесе сақиналарға айналады.

Құрылымы мен жабысуы

Тиобензофенонның С=S байланысының ұзындығы 1,63 Å, бұл газ фазасында өлшенген тиоформальдегидтің С=S байланысының ұзындығы 1,64 Å-мен салыстырылады. Стерикалық өзара әрекеттесулерге байланысты, фенил топтары бір жазықтықта болмайды және SCСС диэдр бұрышы 36° құрайды. Қос байланыс қағидасына сәйкес, көптеген алкил тиокетондар димеризацияға қатысты тұрақсыз болады. Күкірт пен көміртектің p орбиталдары арасындағы энергия айырмашылығы кетондардағы оттегі мен көміртектің арасындағы айырмашылықтан артық. Күкірт атомдық орбиталдарының энергиясы мен таралу сипаттамаларының көміртектік орбиталдармен салыстырғандағы айырмашылығы атомдық орбиталдардың нашар жабысуына алып келеді, соның салдарынан C=S молекулалық орбиталдарына қарағанда C=O үшін ЖОО (Жоғары оккупацияланған молекулалық орбиталь) мен ЖББ (Жоғары бос молекулалық орбиталь) арасындағы энергия айырмашылығы төмендейді. Тиобензофенонның жарқын көк түсі қызыл жарықты жұтқанда болатын π→π* өтулерімен байланысты, сондай-ақ осыған ұқсас реагент – Лоусон реагенті. Басқа әдістерде сутек хлориді мен сутек сульфидінің қоспасы қолданылады. Бис(триметилсилил) сульфиді де пайдаланылған. Тиобензофенон [(C6H5)2CS] – органикалық еріткіштерде оңай еритін, тұрақты, терең көк түсті қосылыс. Ол ауада бензофенон мен күкіртке фотоокистеніп шығады. Оның ашылуынан бері көптеген тиондар синтезделді.

Тиосульфиндер

Тиосульфиндер, сондай-ақ тиокарбонил S сульфидтері деп аталады, олар R2CSS формуласына ие қосылыстар. Сырттай қарағанда кумулендерге ұқсағанмен, R2C=S=S байланысымен сипатталса да, олар 1,3-дипольдар ретінде жіктеледі және 1,3-диполярлы циклоаддицияларға қатысады. Тиосульфиндер үш мүшелі CS2 сақиналары – дитирандармен тепе-теңдікте болады деп есептеледі. Тиосульфиндер тиондар химиясының механизмдерін талқылауда аралық заттар ретінде жиі қолданылады. Мысалы, тиобензофенон тотығу кезінде 1,2,4-тритиоланға ((Ph2C)2S3) ыдырайды, ол Ph2CSS-тің Ph2CS-ке циклоаддициясы арқылы пайда болады.