Кіріспе

Пісірудегі көлем өлшемі

Тостаған – пісіру және порция мөлшерімен байланысты көлемнің пісіру өлшемі. АҚШ-та дәстүрлі түрде оның көлемі тең болады. Нақты ішетін тостақандардың мөлшері бұл өлшем бірлігінен айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін болғандықтан, стандартты өлшеу тостақандарын пайдалануға болады, ал метрикалық тостақанның көлемі – 250 миллилитр.

Әдеттегі тостаған

АҚШ-та дәстүрлі стақан – жарты пинта сұйықтықтан тұрады. 1 АҚШ дәстүрлі стақаны = 1/16 АҚШ дәстүрлі галлоны = 1/4 АҚШ дәстүрлі кварты = 1/2 АҚШ дәстүрлі пинті = 8 АҚШ дәстүрлі сұйық унциясы = 16 АҚШ дәстүрлі ас қасығы = 48 АҚШ дәстүрлі шай қасығы = 236.5882365 миллилитрге тең = 15.7725491 халықаралық ас қасығы = 11.829411825 Австралия ас қасығы ≈ 8 1/3 империялық сұйық унциясы.

Заңдық тостаған

Қазіргі уақытта АҚШ-та тамақтану туралы мәліметтерді көрсету үшін қолданылатын тостақан АҚШ заңдарында 240 мл деп белгіленген. 1 АҚШ "заңды" тостақаны = 240 миллилитр = 16 халықаралық ас қасық = 12 Австралия ас қасық = 8 АҚШ тағамдық сұйық унция (әрқайсысы 30 мл) ≈ 8.12 АҚШ дәстүрлі сұйық унция ≈ 8.45 британдық сұйық унция.

АҚШ-тың заңдық тостағанға айналдыру кестесі

Келесі ақпарат АҚШ-тың заңдық тостағанды әр түрлі жолдармен өлшеу қалай екенін сипаттайды. 1 текше метр = 4166.6667 АҚШ заңдық тостаған 1 литр = 4.16667 АҚШ заңдық тостаған 1 АҚШ заңдық ас қасық = 0.0625 АҚШ заңдық тостаған 1 АҚШ заңдық шай қасық = 0.020833333 АҚШ заңдық тостаған 1 АҚШ галлоны = 15.772549 АҚШ заңдық тостаған 1 АҚШ пинті = 1.9715686 АҚШ заңдық тостаған 1 АҚШ тостаған = 0.98578432 АҚШ заңдық тостаған 1 АҚШ сұйық унция = 0.12322304 АҚШ заңдық тостаған 1 АҚШ ас қасық = 0.06161152 АҚШ заңдық тостаған 1 АҚШ шай қасық = 0.020537173 АҚШ заңдық тостаған 1 императорлық галлон = 18.942 АҚШ заңдық тостаған 1 императорлық пинт = 2.36776 АҚШ заңдық тостаған 1 императорлық сұйық унция = 0.118388 АҚШ заңдық тостаған 1 императорлық ас қасық = 0.0739924 АҚШ заңдық тостаған 1 императорлық шай қасық = 0.0246641 АҚШ заңдық тостаған 1 АҚШ кубикалық футы = 117.987 АҚШ заңдық тостаған 1 АҚШ кубикалық дюймы = 0.0682794 АҚШ заңдық тостаған.

Кофелік тостаған

АҚШ-та кофе "кесесі" әдетте 4 сұйық унция (118 мл) болады, оны дайындау үшін 5 сұйық унция (148 мл) су қолданылады. Тамшылатып кофе пісіретін машиналарда қолданылатын кофе құмыралары, мысалы, Black and Decker модельдері, су мен пісірілген кофе мөлшерін көрсету үшін белгіленген, себебі құмыра пісіру алдында су өлшеуге де пайдаланылады. Мысалы, 12 кеселік құмырада 4, 6, 8, 10 және 12 кесе су немесе кофеге арналған белгілер бар, олар тиісінше 20, 30, 40, 50 және 60 АҚШ сұйық унциясы (0,59, 0,89, 1,18, 1,48 және 1,77 литр) суға немесе 16, 24, 32, 40 және 48 АҚШ сұйық унциясы (0,47, 0,71, 0,95, 1,18 және 1,42 литр) пісірілген кофеге сәйкес келеді, ал айырмашылық кофе ұнтағының сіңіретін және пісіру кезінде буланып кететін көлемінен туындайды.

Метрлік тостаған

Австралия, Канада, Жаңа Зеландия және Ұлттар Достастығының басқа да бірқатар мүшелері – бұрынғы британдық колониялар, кейіннен метрикалық жүйеге көшкен елдер – "метриялық стақанды" 250 миллилитр ретінде пайдаланады. Метрлік жүйеден туындағанмен, бұл SI бірлігі емес. 1 стақан = 250 миллилитр = 16 ⅔ халықаралық ас қасық (әрқайсысы 15 мл) = 12,5 австралиялық ас қасық (әрқайсысы 20 мл) = 25 десерт қасық (әрқайсысы 10 мл) ≈ 8,80 британдық сұйық унция ≈ 8,45 АҚШ стандартты сұйық унция.

"Кофе стаканы" 1,5 дл (яғни 150 миллилитр немесе 5,07 АҚШ стандартты сұйық унция) көлемде болады және кейде рецепттерде қолданылады; ескі рецепттерде "стақан" дегені "кофе стаканы" дегенді білдіруі мүмкін. АҚШ-та кофе дайындағыш мөлшерін көрсету үшін де қолданылады (бұл "Tasse à café" деп аталуы мүмкін). "12 стақандық" АҚШ кофе дайындағышы 57,6 АҚШ стандартты сұйық унция кофе жасайды, бұл 6,8 метриялық стақан кофеге тең.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда стандартты стакан 10 императорлық сұйық унцияға немесе жарты императорлық пинтке тең болды. Стакан практикада сирек қолданылды, себебі тарихи тұрғыдан көптеген ас үйлер таразымен жабдықталған және ингредиенттер көлемге емес, салмақ бойынша өлшенді. Соған байланысты өлшем – 5 сұйық унция немесе жарты императорлық стакан, сұйықтар үшін ескі рецепттерде жиі қолданылды және бүгінде де спирттік ішімдіктер үшін (1/4, 1/5 және 1/6 бөлігінде) қолданылуы мүмкін. 1 императорлық стакан = 10 императорлық сұйық унция = 16 императорлық ас қасық = 48 императорлық шай қасық ≈ 284.131 миллилитр ≈ 9.6076 АҚШ стандартты сұйық унциясы.

Халықаралық

Басқа тілдер мен мәдениеттердегі ұқсас өлшемдер кейде "кесе" деп аударылады, көбінесе 1/5-тен 1/4 литрге дейін әртүрлі шамаларда.

Латын Америка кубогы

Латын Америкасында "кесе" (lang es) көлемі елден елге өзгеше болады, 200 мл, 250 мл және АҚШ-тың заңды немесе дәстүрлі өлшемі қолданылады.

Жапондық тостаған

Дәстүрлі жапондық өлшем бірлігі, "кесе" көлемімен теңестірілген го, 1891 жылы литрмен (≈180.4 мл) заңды түрде теңестірілді және күріш пен саке мөлшерін есептеу үшін бүгінге дейін қолданылады. Жапондықтар кейін "кесені" 200 мл деп белгіледі. 1 жапон кесесі = 200 миллилитр ≈ 7.04 британдық сұйық унция ≈ 6.76 американдық сұйық унция.

Ресей кубогы

Дәстүрлі ресейлік өлшеу жүйесі екі түрлі тостағанды қамтиды, олардың бірі – "чарка" (нақты тостаған) көбінесе алкогольдік ішімдіктерге қолданылып, өлшенетін, ал екіншісі – "стакан" ("көзайнақ") екі есе үлкен және басқа сұйықтықтарға қолданылатын. Метрикалық жүйеге көшуден кейін "чарка" 100 мл деп бейресми түрде қайта анықталды және "стопка" деген жаңа атау алды (традициялық ресейлік өлшем бірлігі "стопаға" байланысты), ал қазіргі уақытта 250 және 200 мл көлемді екі кең таралған шыны бар.

Голландия кубогы

Нидерландыда дәстүрлі түрде "кесе" (голланд тілінде: kopje) 150 мл-ге тең. Дегенмен, қазіргі рецептерде АҚШ-тың заңмен белгіленген 240 мл көлеміндегі кесе жиі қолданылады.

Құрғақ өлшем

Еуропалық рецептерде сұйық емес ингредиенттер көлеммен емес, грамммен өлшенеді. Мысалы, американдық рецептте "1 стакан қант және 2 стакан сүт" делінген болса, еуропалық рецептте "200 г қант және 500 мл сүт" делінуі мүмкін. Екі өлшемнің арасындағы нақты ауысу ингредиенттердің тығыздығын ескереді, ал кейбір рецептерде осы ауысуды жеңілдету үшін салмақ және көлем екеуі де көрсетіледі. Көптеген еуропалық өлшеуіш тостақандарда белгілі бір көлемдегі таралған ингредиенттердің салмағын көрсететін белгілер бар. + Кейбір тамақ дайындауға қолданылатын ингредиенттердің көлемнен массаға ауысуы Ингредиент Тығыздығы (г/мл) Метрикалық стакан Империялық стакан АҚШ стандартты стаканы г онция г онция г онция су 1 249–250 8.8 283–284 10 236.5882 8.3 ұсақ кристалды қант 0.8 200 7.0 230 8.0 190 6.7 бидай ұны 0.5–0.6 120–150 4.4–5.3 140–170 5.0–6.0 120–140 4.2–5.0 ас тұзы 1.2 300 10.6 340 12.0 280 10.0