Кіріспе

Көкбауыр аралық жарық, көкбауыр аралық ойыс немесе сулькус интермаммариус – еркектер мен әйелдердегі екі көкбауырды стерн (көкбас сүйек) ортасымен бөлетін беттік белгі. Анатомиялық қауымдастырықтардың халықаралық федерациясы (IFAA) көкбауырлар арасындағы аймаққа сілтеме жасағанда "сулькус интермаммариус" немесе "көкбауыр аралық жарық" терминдерін қолданады.

Этимология

"Көк аралық" ("inter", ара + "mamma", көк + "ry", орын) - екі көкірек арасында орналасқан немесе орындалатын нәрсені білдіреді (мысалы: көк аралық жыныстық қатынас). "Сулкус" - латын сөзі, мағынасы - ойыс немесе жоғары жақ, көбінесе мидың бүктелуін, жарығын немесе ойысын білдіреді (мысалы: бүйірлік сулкус). Күнделікті қолданыста бұл аймақ көбінесе көкірек аралығы деп аталады. Хирургиялық терминологияда көкірек аралығы "орталық шекарасы" немесе "орталық бүктелуі" деп те аталады. Екі көкірек ұшы арасындағы және көкірек аралығын кесіп өтетін шартты сызық, кейбір ЖЖЖ (Жансақтау шаралары) процедураларында бағдар беру үшін қолданылады және "көк аралық сызық" деп аталады.

Тері

Кеуденің орта сызығында – екі сүт безінің арасындағы қуыс – терең жатқан беткі фасция қабаты (терінің ең төменгі қабаты) көкірек фасциясына (көкпе бұлшықеттерінің сыртқы жағы) және кеуде сүйегінің periosteum (сүйек қабығы) мембранасына мықты бекітілген. Ол кеуделерді қолдайтын тіреуші жиек құрайды.

Бұлшықеттер

Стерналь бұлшық еті – анатомиялық өзгеріс, ол үлкен кеуде бұлшығының стерналды ұшының алдында жатады және кеуде сүйегінің алдыңғы беті бойымен созылады. Стерналь бұлшық еті көбінесе кеуде сүйегінің жоғарғы бөлігінен басталады және кеуде фасциясы, төменгі қабырғалар, қабырға шеміршектері, тік қабық, ішкі көлбеу бұлшық еттің апоневрозы сияқты әртүрлі бекітілу орындарына ие болуы мүмкін. Оның иннервациясы және эмбрионалық шығу тегі туралы пікірлер әлі де келіспеушілік тудырып отыр. Стернальды жағы әдетте күштірек болады және оның талшықтарының бағыты қолтық бұлшығының (subscapularis) төмен қарай тартуын ең жақсы имитациялайды.

Тіректер

Купер байламдарының тығыз құрылымы кеуде сүйегінің үстіндегі теріге орталық жағынан бекітіледі, бұл кеуделердің және екі кеуде аралық ойыстың пішінін анықтайды. Бұл байламдар кеуделерді жастық жағдайда ұстауға көмектеседі; олардың серпімділігін жоғалтуы немесе жұқаруы кеуделердің салқынына (төмен түсуіне) әкеледі.

Артериялар

Бұл аймақтағы негізгі қан жеткізу көкірек қуысындағы ішкі кеуде артериясы (кейде аралық емізу артериясы деп те аталады) арқылы жүзеге асады. Әйелдерде бұл артерия ірілеу болады. Одан шығатын алдыңғы тесілген тармақтар қанды сүт безінің айналасындағы ұсақ артериялардың тармақтарынан құралған қан тамырлары торына жеткізеді, ал кеуде есіктің үлкен бұлшықтарының бүйірлік жиегін айналап өтетін бүйірлік сүт тармақтары осы торының бөлігі болып табылады.

Лимфалар

Лимфа тамырлары кеудешектің негізінен басталып, қарынға қарай кеудеаралық телімге және қарсы жақ кеудеге дейін таралуы мүмкін.

Жүйкелер

Бірінші қабырғааралық жүйке, бірінші көкірек жүйкесінің алдыңғы бөлімінің кішкентай тармағы (рам), бірінші қабырғааралық кеңістік (бірінші қабырғаның төменгі жиегі) бойымен жүреді, теріні орта сызыққа жақын иннервациялау үшін кеуде сүйегіне қарай бағытталады және кеуде алдыңғы терілік (тері) тармағы ретінде кеуде алдыңғы бетінде аяқталады. Стернальды бұлшықтарына жүйкелік қамтамасыз ету оң жақтан келген үшінші қабырғааралық жүйке арқылы оның алдыңғы терілік тармағымен жүзеге асырылады.

Сиваттедің поикилодермасы

Сиваттей поикилодермиясы – кеңейген қан тамырлары және қызылдан қоңырға дейінгі дақтармен сипатталатын жағдай, көкірек ойысының жоғарғы бөлігінде жиі кездеседі, әсіресе спорттық немесе көтергіш бюстгальтерді ұзақ уақыт киетін адамдарда. Көбінесе ашық терілі орта және егде жастағы әйелдерге әсер етеді. Гипопигментация, гиперпигментация, телангиэктазия және терінің беткі қабатының атрофиясымен (кейде қышыну байқалады) сипатталады, бұл күн сәулесіне ұзақ уақыт әсер етуінен туындайтын жағдай. Пойкилодермия және дерматогелиозды десквамация (тері қабыршақтануы) арқылы емдеуге болады. Гипергидрозға (HS) қарсы бір ғана тиімді ем жоқ. Ұсынылатын емдеулерге антибиотиктер, антиандрогендер, кортикостероидтар, циклоспориндер және TNF ингибиторлары кіреді. Тинья версиколордың көп бөлігін Malassezia globosa саңырауқұлағы қоздырады, ал Malassezia furfur кейбір жағдайларға себеп болады. Тинья версиколорды емдеу үшін селен сульфиді бар жергілікті саңырауқұлаққа қарсы препараттар көбінесе тағайындалады.

Псориаз

Аналық аралық жарыққа плакатты псориаз шабуылдауы мүмкін, бұл өз кезегінде эригематозға алып келуі мүмкін. Пруриго пигментоза – себебі белгісіз сирек кездесетін тері ауруы, ол кеуде және арқаның төмен жатқан бөліктеріне, мысалы, аналық аралық аймаққа әсер етеді. Оның ерекшелігі – эригематозды папулалардың кенеттен пайда болуы, олар жазылғанда торлы гиперпигментация қалдырады. Асимптоматикалық, кішкентай, қызылдан қоңыр түсті, сәл кедір-бұдырлы папулалармен сипатталатын конфлуэнтті және ретикуляциялық папилломатоз жоғарғы торста, аналық аралық аймақта және арқада пайда болады. Гранулярлы паракератоз көбінесе қолқап аймағының ауруы болғанымен, аналық аралық аймақта да кездеседі.

Хирсутизм

Көптеген әйелдер жасы ұлғая келе шаштары көбейеді, бірақ кейбіреулерінде гирсутизм салдарынан, көбінесе поликистоздық ересек әйел синдромынан, кеуде ойысы, бет және басқа жерлерде шаш өседі. Көптеген әйелдер үшін кеуде ойысындағы шаш көрінуі мазасыздық тудырады. Шаштан құтылудың екі жолы бар: уақытша (яғни, қыру, депиляция, жұлу, шаш жоюға арналған кремдер немесе ағарту) және тұрақты (электролиз немесе лазерлік шаш жою). Контрацепциялық таблеткалар да көмектеседі.

Симмастия

Симмастия – екі кеуде тінінің оларды қалыпты түрде бөліп тұратын кеудеаралық телім арқылы бірігіп кетуімен сипатталатын жағдай. Оны пластикалық хирург симмастияны түзеу арқылы хирургиялық жолмен емдеуге болады. Симмастия туа біткен аномалия немесе иатрогендік болуы мүмкін. Туа біткен симмастия – сирек кездесетін жағдай, оның жарияланған жағдайлары аз. Иатрогендік симмастия кеуде ұлғайтудан кейін пайда болуы мүмкін, нәтижесінде кеуде сүйегінің айналасындағы тері және бұлшық тінінің артық бөлінуінен туындаған "бір кеуде" немесе "нан пісіру" сияқты халық арасында қолданылатын атаулар пайда болады.

Альтернативтік медицинада

[[Файл:Chakra4.svg|thumb|upright|Анахата чакрасының мандаласы (сұлбасы), төс сүйегінің ортасындағы емізіктер арасындағы ойыста орналасқан йогалық жүрек. Астралдық анахата чакрасы емізіктер деңгейінде, кеуде алдында, екі жақта орналасқан деп есептеледі. Йоганың қасиетті мәтіні – Йогашиха Упанишада бойынша, 101 нади (энергия арналары) анахата чакрасын денедегі қалған бөліктерімен байланыстырады, оның ішінде ида, пингала және шушумна – үш негізгі нади бар. Йога философиясына сәйкес, кундалини шакти (әйел энергиясы) кіші кедедегі муладхара чакрасынан (тамыр чакрасынан) көтеріліп, адамның өсуінің негізгі орталығы – кеуде жарылысы аймағына жетеді, онда анахата чакрасында ол махаббат, жек көру және қорқыныш ретінде көрінеді. Йога философиясына сәйкес, кеуде жарылысы аймағында адамның дене жүрегі емес, йогалық жүрегі орналасқан. Кундалини Аната чакрасында қалғанда, адам жақсы және асыл ниеттерге, ойларға және іс-әрекеттерге бейім болады. Қытайдың дәстүрлі медицинасында (ҚДМ) шаньчжун (корей тілінде: 단중, даньчжун) – бұл ортаңғы стерналь сызығы мен емізіктерді жалғастыратын сызықтың қиылысында орналасқан акупункт. Шаньчжун деген атау оның кеуде ортасында "алтарьда" (яғни төс сүйегінде) немесе "ғибадат орнында" орналасуына байланысты. Бұл жерді Линшу Цзин, «Илаһи бұрылыс» деп атаған. Сонымен қатар, бұл бүкіл денедегі ци, тірі ағзаның өмірлік күші, әсіресе кеуде мен емізіктердегі ци ағынын реттеудің негізгі нүктесі. Сондай-ақ, ол эмоциялық жеңілдік беруге және жанды тыныштандыруға көмектеседі.