Мануэль Пиар (1774-1817) – Венесуэла азаттық соғысындағы генерал. Испанияға қарсы күрескен, өзіндік білімімен көзге түскен көшбасшы. Тарихы мен өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венесуэла генералы (1774–1817)
Venezuelan general (1774–1817)
Мануэль Карлос Мария Франсиско Пиар Гомес (28 сәуір 1774 – 16 қазан 1817) Венесуэла Тәуелсіздік соғысы кезінде Испанияға қарсы күрескен армияның Бас генералы болды.
Manuel Carlos María Francisco Piar Gómez (April 28, 1774 – October 16, 1817) was General in Chief of the army fighting Spain during the Venezuelan War of Independence.
Мұрасы мен ерте өмір
Канар аралдарынан шыққан испан саудагер теңізшісі Фернандо Алонсо Пиар и Лоттиннің және Нидерланды мулаткасы Мария Изабель Гоместің ұлы, Кюрасао, Виллемстадта афро-венесуэлалық әке мен голландиялық анадан туған Пиар, отарлық дәуірдегі әлеуметтік нормалардың салдарынан туған кемсітуші шектеулерге ұшыраған қарапайым метис ретінде өсті. Ол он жасында анасымен бірге Венесуэлаға келді және Ла Гуаирада қоныстанды. Формальды білім алмағанмен, ол өзіне-өзі жалпы білімді жақсы деңгейде игерді және бірнеше тілді өздігінен үйренді. 23 жасында тәуелсіздік күресіне қосылуға шешім қабылдады және 1797 жылғы Гуаль мен Испания қастандығына қатысты, бірақ ол сәтсіз аяқталды.
The son of Fernando Alonso Piar y Lottyn, a Spanish merchant seaman of Canarian origin and María Isabel Gómez, a Dutch mulatta born to an Afro Venezuelan father and a Dutch mother in Willemstad, Curaçao, Piar grew up as a humble mestizo subject to the discriminating limits imposed by the social norms of colonial times. He arrived in Venezuela with his mother when he was ten years old and set up residence in La Guaira. Without formal schooling he acquired by himself a good level of general knowledge and taught himself several languages. At the age of 23, he decided to join the independence effort and participated in the unsuccessful 1797 Gual and España Conspiracy.
Әскери мансап
1804 жылы ол британдықтармен күрескен Кюрасао жасақтарына қосылды. Кюрасао жасақтары ағылшындарды сәтті ығыстырып, голланд билігін қайта орнатты. 1807 жылы ол Гаитиде аралдағы төңкеріске көмектесіп, соғыс кемесінің командирі болды. 1810 жылға қарай оның әскери тәжірибесі және отаршыл үкіметтерден тәуелсіздікке ұмтылысы оны Испанияға қарсы Венесуэла көтерілісіне атсалысуға итерді. Ол теңіз күштерінде қызмет етіп, Пуэрто-Кабельоға жіберілді. Соғыс кемесінің командирі ретінде ол испан теңіз күштеріне қарсы бірнеше шайқаста, соның ішінде 1812 жылы Ориноко өзеніндегі Сорондо шайқасында қатысты. Оның жағының нашарлап, жеңіліске ұшырауы Пьярды біраз уақыт Тринидадқа қашуға мәжбүр етті. 1813 жылы Венесуэлаға армия полковнигі ретінде оралғанда, ол Матуринды сәтті қорғады және елдің шығыс бөлігін испандықтардан азат етуге көмектесті. 1814 жылы бригада генералы Пиар Барселона, Каракас және Кумана провинцияларындағы әскерлерге басшылық етті. Ол Эль-Саладо маңында Хосе Томас Бовес әскерімен шайқаста жеңіліске ұшырады. Генерал-майор шеніне көтеріліп, ол Симон Боливармен бірге Гаитидегі сәтті Лос-Кайос экспедициясына, сондай-ақ Лос-Фраил мен Карупано шайқастарына қатысты. 1816 жылы ол Эль-Хункаль шайқасында Франсиско Томас Моралес әскерін жеңді. Одан кейін Пиар Гуаянаға жорық жасап, азат етуді бастады. 1817 жылдың басында ол Ангостура қаласын қоршауға алды. 11 сәуірде оның әскерлері Сан-Феликс шайқасында испан генералы Мигель де ла Торре басқарған әскерлерге қарсы маңызды жеңіске жетті. Бірнеше күннен кейін Пиар Гуаянадағы Капуцин миссияларын басып алып, Тумеремоны босатты, ал тірі қалған испандықтар тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Осыдан кейін қала Симон Боливар басқарған патриот әскерлері үшін стратегиялық маңызға ие орынға және казармаға айналды. Бір айдан соң Пиар генерал-бас штаб шеніне көтерілді.
In 1804, he joined the Curaçao militia that was fighting the British occupation. The Curaçao militia successfully expelled the British, restoring Dutch rule. 1807 found him in Haiti helping the revolution on the island and commanding a warship. By 1810 his military experience and his desire for independence from the colonial governments put him at the service of the incipient Venezuelan rebellion against Spain. He started in the navy and was deployed to Puerto Cabello. As commander of a warship, he saw action in several engagements against the Spanish navy, including in the Battle of Sorondo in the Orinoco river in 1812. A deteriorating and losing situation for his side forced Piar to take refuge in Trinidad for some time. Back in Venezuela in 1813 as an army Colonel, he successfully defended Maturín and helped liberate the eastern part of the country from Spanish forces. The following year, 1814, now a Brigadier General, Piar led troops fighting in the provinces of Barcelona, Caracas, and Cumaná. He lost an engagement with the forces of José Tomás Boves near El Salado. Promoted to Major General, he joined Simón Bolívar in Haiti the successful Los Cayos expedition, and the engagements of Los Frailes and Carupano. In 1816 he defeated the army of Francisco Tomás Morales at El Juncal. From there Piar marched on Guayana, intending to begin the liberation of that province. At the beginning of 1817 he laid siege to the city of Angostura. On April 11 his forces achieved a major victory over those commanded by Spanish General Miguel de la Torre at the Battle of San Félix. Few days after Piar seize the Capuccine missions of Guayana releasing Tumeremo, the Spanish survivors were imprisoned and sentenced to death. From there, the city was a strategic site and barracks for the patriot soldiers commanded by Simón Bolívar. A month later Piar was promoted to the rank of General in Chief.
Төңкерілу, сот және өлім жазасы
Осы уақытта әскери жеңістерінен кейін Пьяр жоғары тұрған ақ криолло басшыларымен, оның ішінде Симон Боливармен қақтығысқа түсті. Бұл шиеленіс нәтижесінде Боливар Пьярды тікелей әскерге басшылық етуден шеттетуге мәжбүр болды. Содан кейін Пьяр демалыс сұрады, ол 1817 жылдың маусым айында мақұлданды. Тәуелсіздіктен өзге, Пьяр метистерге билікті бөлісуде, әлеуметтік және саяси құқықтарда үлкен мүмкіндіктер бергісі келді. Колониялық жүйеде аралдық испандықтар метистерге жасаған қанағаттандырмас қарым-қатынастан наразы болған Пьяр, роялистер жеңілгеннен кейін метистерге жақсы жағдай жасалатынына үміттенген. Бірақ, олай болмады. Әскерінен айырылған Пьяр Гуаянада қалып, өзінің көзқарастарына қолдау табу үшін күш жіберуге шешім қабылдады, оның көзқарастары дерлік толығымен ақ криолло басшылығына қарсы болды (Пьяр осы ерекшелікке ие еді). Пьярмен бірге Боливар басшылығына қарсы болған тағы да бірнеше жоғары әскери шенділер де болды. Олардың арасында Хосе Феликс Рибас, Сантьяго Мариньо және Хосе Франсиско Бермудез есімдері бар. Алайда, олар Пьяр сияқты емес, ақ криоллолар еді және Боливарға қарсылығының себептері, әрине, метистердің құқықтарын қолдау қажеттілігінен мүлдем өзгеше болды. Тәуелсіздік күресінің ең қараңғы эпизодтарының бірінде Боливар Пьярды дезертирлік, бағынбаушылық және үкіметке қарсы қастандық жасады деген айыппен тұтқындап, сотқа берді. Пьяр осы оқиғада айыпталып, тұтқындалған жалғыз адам болғандықтан, Боливар әскери басшылықтан бір ғана генералдың мысалына алуға тырысқан деген пікір қалыптасқан. Пьяр бақытсыздыққа ұшырады. Ол 1817 жылдың 28 қыркүйегінде тұтқындалды және әскери соттың шешімімен барлық айыптаулар бойынша кінәлі деп танылды; ал 15 қазан күні өлім жазасына кесілді. Сол күні Жоғарғы Бас қолбасшы Симон Боливар үкімді бекітті. Келесі күні генерал-ин-чиф Мануэль Пьяр Ангостура соборының қабырғасына қарсы атылған отрядпен өлімге кесілді. Таң қалдырарлық жағдай, өлім жазасын көруден бас тартқан Боливар, жақын кеңсесінен оқ атылған дыбысты естіп, көздерінен жас шығарып: "He derramado mi sangre" (Мен өзімнің қанымды төктім) деді.
At this time, following his military victories, Piar came into conflict with his higher ranking white criollo superiors, including Simón Bolívar. This friction eventually resulted in Bolívar stripping Piar of direct troop command. Piar then asked for leave, which was granted to him in June 1817. Besides independence, Piar also wanted greater power sharing, social rights, and political rights for the mestizos. Unhappy with the way mestizos had been treated by the insular Spaniards under the colonial system, Piar had hoped for better treatment for the mestizos after the defeat of the royalists. However it seemed this would not be the case. Piar, now without any troops to command, decided to remain in Guayana and lobby for support for his views against those of the nearly all white criollo leadership (Piar being the only exception). Together with Piar were other very senior military commanders also opposed to Bolívar's leadership. Among these were José Félix Ribas, Santiago Mariño, and José Francisco Bermúdez. However, unlike Piar, they were also white criollos and their reasons for opposing Bolivar were certainly different from the need to support mestizo rights. In what is one of the independence struggle's darkest episodes, Bolívar ordered Piar arrested and tried for desertion, insubordination, and conspiring against the government. Since Piar was the only one charged and arrested in this episode, it is generally agreed that Bolívar simply needed to make an example of a single general from among the military leadership. Piar was the unlucky chosen one. He was arrested on September 28, 1817, and was judged by a court martial which found him guilty on all charges; and on October 15 sentenced him to death. On that same day Simón Bolívar, as Supreme Commander, confirmed the sentence. The following day Manuel Piar, General in Chief, was executed against the wall of the cathedral of Angostura by a firing squad. In a puzzling moment, Bolívar, who had decided against witnessing the execution, heard the shots from inside his nearby office and said in tears, "He derramado mi sangre" (I have spilled my blood).